You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •   

    نقض حقوق مالکیت فکری و حق نشر Violation  of  intellectual  property  rights  and  copyright

    نقض حقوق مالکیت فکری و حق نشر به منزله نادیده گرفتن حقوق پیش بینی شده برای مالکیت فکری و نشر می باشد (1).

    حقوق مالکیت فکری که در عرف با عنوان کلی نسخه برداری یا Copyright مصطلح شده است، مجموعه حقوقی است که قانون گذار به طور انحصاری برای حمایت از فعالیت‌های فکری قائل شده است. مالکیت فکری (Intellectual property) ناظر بر مواردی هم چون اختراعات، آثار هنری، علایم تجاری، اسرار تجاری، طرح‌های صنعتی و... می‌باشد و به سبب همین امر که موضوع آن حق مالکیت بر دارایی‌های غیر مادی است سابقا با عنوان مالکیت معنوی نیز خوانده می‌شد. مالكيت فكري به دفاع از حقوق مولفان، هنرمندان، مصنفان و پديدآورندگان نرم‌افزارها مي‌پردازد. حق مالكيت فكري براين نكته دلالت دارد كه حق انحصاري از يك اختراع، اثر و ايده جديد براي مدت معيني به مخترع و پديد آورنده و يا نويسنده و هنرمند تعلق مي‌گيرد. حق مالكيت از دو بعد مادي و معنوي به حمايت از مخترع، نويسنده و پديدآورنده مي‌پردازد.

    حق نشر، حقّ تکثیر، مجموعه‌ای از حقوق انحصاری است که به ناشر یا پدیدآورنده یک اثر اصل و منحصر به فرد تعلق می‌گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می‌شود. در بیشتر حوزه‌های قضایی، حق نشر از آغاز پدیدآمدن یک اثر به آن تعلق می‌گیرد و نیازی به ثبت اثر نیست. معادل این حق در نظام‌های حقوقی پیرو حقوق مدون حق مؤلف است (2).

    درهم تنیدگی عصر دیجیتال و اقتصاد جهانی در دهه 1990، موجب سرمایه گذاری های کلان در حوزه فناوری های اطلاعات و ارتباطی شده و از سیستم مالکیت فکری که از این فناوری ها محافظت می کند، حمایت شده است. امروزه تمامی سطوح اجتماعی از اینترنت منتفع می شوند، هر چند با انفجار اینترنت و ایجاد الگوهای تجاری جدید، مشکلات جدیدی نیز در ارتباط با حمایت از مالکیت فکری در اینترنت مطرح شده است.

    قانون مالکیت فکری تا اندازه زیادی پیچیده و در قوانین، قراردادها، عهدنامه ها و دستورالعمل های ملی ، منطقه ای و بین المللی گسترده است (3).

    نقض حقوق مالکیت فکری «هر عملی است که امکان دسترسی به داده ها، روندهای فروش و اطلاعات محرمانه افراد دیگر را که مشمول قانون حق نشر است، می دهد» (4). مالکیت فکری اشکال غیر مادی مانند ایده ها ، اختراعات، نشانه ها، اطلاعات و اصطلاحات را نیز شامل می شود و در نتیجه حقوق اختصاصی برای شکل های اصلی تولید معنوی ایجاد می کند؛ مانند حق ثبت، غلامت تجاری، رمز تجاری، طرح های صنعتی و حق نشر (5).

    حق نشر، حقوق دارنده آن را در شکل خاصی از حالت اصلی ایجاد می کند و این حق را برای تکثیر، بازتولید، انتشار، پخش سراسری و اجرای کار یا محتوای معین تضمین می کند. حق نشر شامل «نوشته، موسیقی، نقاشی، طراحی، نوارهای صوتی و تصویری و نرم افزار رایانه ای» است (6)

    در فضای اینترنت ، مالکیت فکری شامل کالاهایی مانند کتاب، نرم افزار رایانه ای، موسیقی و تصاویر متحرک است و چنین کالاهایی تحت مالکیت خالق یا تولید کننده است که از فروش نسخه های آن به مصرف کننده منتفع می شود.

    اینترنت ابزاری قوی برای سرقت اموالی است که تحت حمایت قانون مالکیت فکری درآمده اند. براساس گزارش اتحادیه بین المللی مالکیت فکری ، در آمریکا با تکثیر غیر مجاز از محتوایی که تحت حمایت قانون حق نشر درآمده است، دارندگان این حقوق 20 تا 22 میلیارد دلار را از دست می دهند که بیشتر در حوزه تولیدات نرم افزار رایانه، موسیقی و تصاویر متحرک است. تخمین زده شده است که دو میلیون صفحه وب به ارائه ، پیوند دادن یا ارجاع به نرم افزار سرقت شده به نام وارِز پرداخته اند. همچنین تحقیق دیگری نشان داد که 60 درصد نرم افزارهای فروخته شده در وب گاه های حراج اینترنتی، جعلی و بیش از 90 درصد از آنها بدون مجوز از ناشر بوده است (7 )

    کلید واژه ها

    نقض حقوق مالکیت، نقض حق نشر، مالکیت فکری.

    ارجاعات

    1-     آشنایی با مفاهیم فناوری اطلاعات و سیستم های جامع ناجا. انتشارات؛ معاونت تربیت و آموزش ناجا. 1390.

    2-     مجموعه مستندات سیستم های جامع ناجا، معاونت فاوا. اداره کل فناوری اطلاعات. 1392.

    3-     فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان. بخش لاتین. فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ۵۸. 1385.

    4-     Reyes, A. & Wiles, J. (2007). The Best Damn Cybercrime and Digital Forensics    Book Period, USA: Elsevier, Inc.

    5-     Yar, M. (2006). Cybercrime and Society, London: Sage Publications.

    6-      همان. ص 66.

    7-     Schell, B.H & Martin, C (2004) Cybercrime : a reference handbook, California: ABC- CLIO, Inc..

     

نظر شما