You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    Riot شورش 

    شورش  در لغت به معنی عمل شوريدن، آشفتگي، پريشاني، هيجان، درهم آميختگي، عصيان، آشوب، انقلاب، شور و غوغا كردن است (1).

    شورش عبارت است از تلاشی که یک عنصر ناراضی به منظور سازمان دادن و تحریک مردم برای سرنگونی حکومت موجود از طریق توسل به زور به عمل می آورد (2).

     بروس کوئن معتقد است هر گاه یک جماعت خشن و پرخاشگر، به جان و مال یکدیگر حمله ور شوند، شورش رخ می­دهد (3). جمعیت غوغاگر در خیابان­ها به راه می­افتند و هیاهو به راه می­اندازند و کسانی را که دشمنان خود می­پندارند، کتک می زنند و از بین می­برند. هنگامی که افراد به صورت جماعت عمل می­کنند، نسبت به زمانی که به صورت شهروندان منفرد عمل می­کنند ، قدرت بیشتری دارند (4).

    شورش­ها هر چند که ممکن است منفی به نظر برسند و موجب ویرانی و تلفات انسانی بی جهت شوند، ولی می­توانند محرک دگرگونی گردیده و حداقل فواید مطلوبی ایجاد کنند.سیل آشوب ها در نواحی سیاهپوست نشین آمریکا در دهه 1960، اجتماع سفیدپوستان را مجبور کرد به محرومیت هایی که سیاهان متحمل می­ گردیدند،توجه کنند و این امر به آغاز برنامه های اصلاحی جدید منجر گردید (5).

    فرایند تبدیل ناآرامی به شورش

     شرکت­کنندگان در یک رخداد شورش، بیشتر کسانی هستند که در خانواده یا اجتماعشان خوب جذب نشده­اند.این گونه افراد به احتمال زیاد احساس ناامنی، بیقراری، دلزدگی، تنهایی، نومیدی و ازخودبیگانگی می­کنند.آنها عموماً از وضع زندگی­شان ناخرسندند و از هر گونه تغییر وضع موجود استقبال می­کنند.به باور مرتون، شورش زمانی رخ می ­دهد که سيستم نهادي، مانعي بر سر راه نيل به اهداف مشروع محسوب شود. در نتيجه ارزش­هاي جديد به وجود مي­آيند و افراد، وسايل جديد براي نيل به آنها مي­آفريند (6).

     به همین دلیل نیز افراد شورشی غالباً کسانی هستند که از اوضاع جاری ناخرسند هستند و بوسیله طغیان خواهان تغییر وضع موجود هستند.این افراد زمانی می­توانند موفق عمل کنند که برخی اوضاع ناخوشایند اجتماعی، باعث شود که آدم­ها گرد هم آیند و برای تغییر آن اوضاع اقدام کنند.اوضاعی چون ناخرسندی گسترده،سرخوردگی،ازهم گسیختگی اجتماعی،ناامنی (7)،بی­هنجاری و ازخود بیگانگی،آدم­ها را وادار به جست جوی راه­ های بهتر زندگی می­کند.هر گاه این اوضاع با احساس بی­عدالتی اجتماعی توأم گردد،انگیزش­های برپایی یک شورش فراگیر فراهم می­ گردد (8).

    فرایند تبدیل شدن ناآرامی به یک شورش را می ­توان به صورت زیر ترسیم کرد:

    1)   مرحله ناآرامی: در این مرحله اعمال بد نظام اجتماعی،ناخرسندی گسترده­ای را در میان مردم پدید می­ آورد.این مرحله می­تواند گسترش یابد و سال­ها طول بکشد.

    2)   مرحله برانگیختگی: پس از آنکه توجه همگان به اوضاع پدید آورنده ناآرامی به اندازه کافی جلب شد، مردم گردهم جمع می­شوند.تحریک­کنندگان و رهبرانی در میان جمع به گونه­ای خودجوش سر بلند می­کنند و مردم را به نشان دادن واکنش تحریک می­کنند.آنها به جمع می­گویند که مردم زیادی در مسائل آنها اشتراک دارند و تنها به گونه­ای دسته جمعی می­توان این مسائل را حل کرد (9).

    3)   مرحله شورش: در این مرحله افراد به دلیل حضور در جمع و از دست رفتن حس انفرادی و خویشتنداری، به طغیان علیه نظام حاکم می­پردازند و در این راه ممکن است به تخریب اموال عمومی و خصوصی نیز دست بزنند.البته بروز و ظهور این مرحله تا اندازه زیادی به قدرت کنترل اجتماعی نظام حاکم بستگی دارد (10) که در صورت بروز و وجود ضعف در این زمینه از سوی نظام حاکم ، امکان بروز شورش از سوی افراد محتمل است.

    کلید واژه ها

     شورش، کنترل سیاسی، ناآرامی، برانگیختگی.

    ارجاعات

    1.       معين، محمد. فرهنگ فارسي معين. انتشارات نشر آزاد؛ 1387.

    2.       علاماتی، غلامرضا. اصول و دکترین پدافند و توسعه داخلی. ستاد تدوین متون درسی دافوس؛1383. ص 27.

    3.       کوئن، بروس. درآمدی به جامعه شناسی.ترجمه محسن ثلاثی،تهران: نشر توتیا؛ 1379. ص 252.

    4.      Turner, Ralph .H and Lewis .M .Killian. Collective Behavior .Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall;2007.p.83.

    5.       گیدنز،آنتونی. جامعه شناسی.ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی؛1383. ص 679.

    6.       گروثرز، چارلز. جامعه شناسي مرتن. ترجمه زهره كسائي، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبايي تهران؛1387. ص148.

    7.      George L. Kelling & William H. Sousa, Jr. Do Police Matter? An Analysis of the Impact of New York City’s Police Reforms, Manhattan Institute Center for Civic Innovation Civic Report No. 22;2003 .

    8.      Jamie Rinse. Kathryn Seitz. Chain of survival at mass gatherings: a case series of resuscitation events;2010 .

    9.      Dell a Porte, Marie Diane. Social Movements. London: Blackwell;2005 .

    10.   استانفورد کوهن، آلوین. تئوری­های انقلاب.ترجمه علیرضا طیب، تهران: قومس؛ 1385. ص 58.

     

نظر شما