You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    معاينه محلي Local inspection     

     معاينه محل، به بازديد مراجع قضايي يا اداري از محل وقوع جرم يا مورد دعوي و اختلاف يا موضوع حق اطلاق می شود(1).

    براي كشف و تعقيب جرائم، قاضي تحقيق و يا قاضي دادگاه به جمع‌آوري همه دلائل ممكن مبادرت مي‌ورزد و در توسل به دلايل محدوديتي ندارد، از جمله دلائل معمول كشف جرم، معاينه محلی است. گاهي وقوع جرم به شكل و ترتيبي است كه با محل آن ارتباط مستقيم دارد و در همه اين موارد بايستي معاينه محل انجام و صورت مجلس تنظيم گردد. اين صورت مجلس مي‌تواند به تقويت يا تضعيف دلائل ديگر كمك نمايد و ترتيب ارتكاب جرم را تجسم بخشد.

     منظور از معاينات محلي، مشاهده و ضبط آثار و علامات موجود در محل وقوع جرم است. معاينه محلي ممكن است در مرحله تحقيقات مقدماتي و به وسيلۀ قاضي تحقيق يا به نمايندگي از سوي او بوسيلۀ ضابطين دادگستري و يا اهل خبره مورد وثوق قاضي صورت گيرد و يا در مرحله دادرسي ضرورت پيدا كند و از طرف دادگاه به عمل آيد و هدف از آن نيز، جمع‌آوري دلائل و قرائن و امارات وقوع جرم است.

     از ضروريات معاينه محلي، ترسيم نقشه محل قبل از اينكه چيزي جابجا شود و عكسبرداري از محل وقوع جرم است. چرا كه ممكن است آثار و علائمي مؤثر در كشف جرم هنگام بازديد مستنطق در مرحله اول از نظر نامبرده به دور مانده و بعداً به لحاظ تغيير وضعيت محل از بين رفته باشد كه عكس يا عكسهاي مأخوذه گوياي آن علايم باشد. برابر مواد قانوني اظهارات پزشك قانوني بايد در معاينات محلي اخذ و ثبت گردد (2).

    اهداف معاينه محلي:

    در امور كيفري هدف از معاينه محلي انجام اقدامات زير به منظور كشف جرم است:

    1- تعيين دقيق زمان و مكان جرم؛

    2- كشف دلايل مادي منقول و غير منقول باقيمانده در محل وقوع جرم و توصيف آن؛

    3- جمعآوري دلايل مادي و منقول از صحنه جرم به منظور تشخيص هويت از طريق اثربرداري، تهيه فيلم و عكس مراجع ذي‌‌صلاح براي انجام معاينه محلي.

     ماده 78 به بعد قانون آئين دادرسي كيفري به تعريف و ساير موارد معاينه محلي پرداخته است. معاينه محل توسط قاضي دادگاه و يا قاضي تحقيق و يا به دستور آنان توسط ضابطين دادگستري و يا اهل خبره مورد وثوق قاضي، انجام مي­شود. هنگام معاينه محل اشخاصي كه در امر جزايي شركت دارند، مي­توانند حاضر شوند لكن عدم حضور آنان مانع ازانجام معاينه نخواهد بود (3).

     منظور از اهل خبره، شخصي است كه از راه تجربي يا علمي، اطلاعات فني كافي در خصوص موضوعي دارد اعم از اين‌كه رسماً به اين كار اشتغال داشته باشد يا به صورت غيررسمي، از قبيل پزشك، داروساز، مهندس، ارزياب و... .

    زمان معاينه محلی:

     «معاينه محل در روز به عمل مي‌آيد، مگر در مواردي كه فوريت دارد» (4).

     اشخاص حاضر در انجام معاينه:

    1-  قاضي يا كارشناس و اهل خبره و يا ضابطين دادگستري؛

    2-  اشخاصي كه در امر جزايي شركت داشته‌اند. (متهم، متهمين به شراكت يا معاونت و...)؛

    3-  شاكيان و ذي‌نفعان در كشف و تعقيب جرم؛

    4-  شاهدان و مطلعين (5).

     موارد مربوط به معاينه محل:

    1-  ضبط اشياء يا آلات و ادوات جرم؛

    2-  تفتثيش منزل؛

    3-  مطالبه اسناد از سازمان‌هاي دولتي؛

    4-  بازرسي بدني متهم؛

    5-  ترسيم نقشه محل؛

    6-  عكاسي؛

    7-   معاينه جسد؛

    8-  نبش قبر(6).

     ضبط آلات يا ادوات جرم:

     آلات جرم و به طور كلي هر چيزي كه حين معاينه محل به دست آمده و ممكن است موجب كشف جرم و احراز حقيقت‌ گردد، ضبط و در صورت مجلس تعريف و توصيف مي‌شود.

     «آلات و ادوات جرم از قبيل حربه، اسلحه، اسناد ساختگي، سكه تقلبي و كليه اشيايي كه در حين بازرسي به دست آمده و مي‌تواند موجب كشف جرم يا اقرار متهم به جرم باشد بايد ضبط شده و در صورت مجلس،هر يك از اشياي مزبور تعريف و توصيف شود» (7).

    در حال حاضر معاينات محلي مربوط به امور كيفري در جرايم مشهود و غير مشهود براساس دستور مراجع قضايي ذيصلاح توسط مأموران واحدهاي انتظامي(كلانتري و پاسگاه)يا متخصصين امور جنايي آگاهي و تشخيص هويت حسب مورد به عمل ميآيد (8). 

    واژه های کلیدی:

    معاینه محلی، کشف جرم، ادله جرم، مکان وقوع جرم.

    ارجاعات:

    1-  معين، محمد. فرهنگ فارسي معين.

    2-  باراني، محمد. مستندات تخصصي كلانتريها. معاونت تربيت و آموزش ناجا؛ 1385.

    3-  ماده 78 قانون آئين دادرسي كيفري.

    4-   ماده 79 قانون آئين دادرسي كيفري.

    5-   خالقی، علی. آیین دادرسی کیفری. تهران: انتشارات طرح نوین اندیشه؛1392.

    6-  آخوندي، محمود. آئين دادرسي كيفري. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي؛1382.ص 113.

    7-  ماده 107 قانون آئين دادرسي كيفري.

    8- شهنازي، مهدي. راهنماي افسران تحقيق. معاونت تربيت و آموزش ناجا؛ 1385.

     

     

     

نظر شما