You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • نقاط‌ هراس (نقاط ترس از جرم) Hot Spots of Fear   

    ترس از دیدگاه روان­شناختی شرایط ذهنی است که در پاسخ انطباقی (یا دفاعی) در زمان به وجود آمدن یک خطر، از قبل فعال می­شود (1). ترسِ از جرم به معنای احتمال بزه دیده‌ شدن در برابر جرم بدون در نظر گرفتن خسارات مالی و ضرب و جرح‌های ناشی از آن است. (2). نقطۀ ترس به جایی گفته می­شود که استفاده­کنندگان از آن فضا به دلیل سه ویژگی متمایز محلی، میزان بالایی از ترس از جرم را گزارش می­کنند: چشم‌انداز، پناهگاه، گریزگاه. هر یک از ویژگی­های محلی تأثیرات گوناگونی بر بزهکار و بزه دیدۀ بالقوه دارد. بونی اس. فیشر (3) و جک ال. نسر (4) مناطقی با چشم‌انداز محدود، پناهگاه‌های بسیار برای بزهکار و گریزگاه‌های اندک برای بزه دیدۀ بالقوه را به‌عنوان نقطۀ ترس توصیف کرده­اند (5).

     

    ترس شرایطی است که یک فرد یا گروه، درهم آمیختگی احساسی و روان­شناختی مرتبط با یک منبع قابل شناسایی که به نظر خطرناک می­رسد را تجربه می­کند؛ از این رو دارای مؤلفه­های اصلی و فرعی است. از جمله مؤلفه­های اصلی که می­بایست حداقل یک مورد آن در شرایط ترس وجود داشته باشد شامل احساس وحشت، هراس، بیم، رفتارهای اجتنابی، کاسته شدن تمرکز بر خطر و عملکرد کنترل است (6).

    بنابراین ترسِ از جرم می‌بایست زمانی به کارگرفته شود که انسان در حال بزه دیده‌شدن قرار گیرد؛ به‌عبارتی در چنین شرایطی که فرد دچار وحشت می شود می‌توان گفت که ترسِ از جرم نمود می‌یابد (7).

    برخی ترسِ از جرم را تحت عنوان «پیش‌بینیِ بزه دیدگی»  و برخی دیگر آن را «پاسخی احساسی به جرایم خشونت‌آمیز احتمالی و صدمات فیزیکی ناشی از جرم» تعریف کرده‌اند (8).

    افراد هنگامی که محلی را در منطقه‌ای ویژه، فاقد چشم‌انداز برای دیدن بزهکار بالقوه، با گریزگاه‌های اندک و دارای پناهگاه برای بزهکار می‌­بینند، این مناطق را به‌طور بالقوه برای امنیت شخصی­ خود تهدیدآمیز و خطرناک می­دانند. نظریۀ چشم‌انداز ـ پناهگاه (9) جی اپلتون (10) بیان می‌کند که چرا سه عامل چشم‌انداز، پناهگاه و گریزگاه در توضیح ترس از جرم در پیوند با محیط فیزیکی کاربرد دارد. بر پایۀ این نظریه، چشم‌انداز و پناهگاه، عواملی هستند که انسان در سیر تکامل خود  آموخته است که برای بقا باید به آنها توجه کند. محیط­های با چشم­انداز باز و مکان­هایی برای پنهان­شدن (پناه‌گیری)، مناسب­ترین مکان برای نجات از خطرند. افراد می­توانند هم همۀ خطرهایی را که نزدیک به رخ‌دادن هستند، ببینند و هم چنانچه ضروری باشد، پناهگاهی برای دفاع یا حفاظت بیابند (11).

    اروینگ گافمن (12) معتقد بود که مردم نشانه­های خطر را در محیط شناسایی می‌کنند. هنگامی که خطری را می­بینند یا کشف می‌کنند، در صورت امکان، از مکان‌های خاصی که خطرناک تشخیص داده‌اند، پرهیز ­می­کنند. پژوهشگران ثابت کرده­اند که برخی ویژگی‌های محلی محیط فیزیکی، مستقیماً با نشانه­های امنیت یا تهدید افراد و در نتیجه، افزایش ترس آنها از جرم ارتباط دارند (13).

    بنابراین:

    1- منطقه یا محلی که چشم‌انداز وسیعی در اختیار بزه­دیدگان بالقوه قرار می­دهد- با فرض ثابت‌بودن دیگر عامل‌ها- از دیدگاه نظری، به احساس ایمنی و امنیت خواهد انجامید.

    2- محلی که مکان­های بالقوه برای پناه­گرفتن بزهکاران نداشته باشد، احساس ایمنی بیشتری را بر می‌انگیزد.

    3- مناطقی که موانع کمتری دارند، گریزگاه‌های بسیاری در اختیار بزه دیدگان بالقوه قرار می‌دهند و باعث می‌شوند که آنها بیشترین احساس امنیت را داشته باشند.

    ترکیب چشم‌اندازها، پناهگاه‌ها وگریزگاه‌های مختلف، فرصت‌های مطلوبی برای بزهکاران بالقوه فراهم می­کنند تا به‌طور موفقیت­آمیز مرتکب جرم علیه آماج خود شوند. این وضعیت دل‌چسب برای بزهکار، در عین حال بیشترین میزان ترس از جرم را در میان استفاده­کنندگان محل پدید می­آورد. جایی با چشم‌انداز محدود یا چشم‌انداز بسته، بیشترین احساس بی‌اعتمادی و ترس از جرم را به استفاده­کنندگان القا خواهد کرد. چنانچه خط دید محدود باشد (مانند راهروهای باریک، درختان فراوان یا درختچه­های مانع دید)، ساکنان محل، ترس بیشتری را تجربه خواهند کرد. به همین شکل، مناطقی که پناهگاه یا مخفیگاه در اختیار بزهکاران بالقوه قرار می‌دهند (مانند دیوارهای آجری یا گلدان‌های بزرگی که بتوان پشت آنها پنهان شد)، احساس ترس بیشتری در استفاده­کنندگان محل القا خواهند کرد. و بالاخره، جاهایی که فرصت یا راه گریزی برای بزه­دیدگان ندارند (مانند کوچه ­های بن‌بست)، بیشترین احساس ترس را میان استفاده‌کنندگان محل ایجاد خواهند کرد. ترکیب چشم‌انداز محدود برای بزه­دیده، پناهگاه‌های زیاد برای بزه­کار بالقوه و گریزگاه‌های اندک برای بزه­دیده، بیشترین حس ترس و در نتیجه، انباشت­ ترس را در محیط مجاور يا اطراف پدید می‌آورد (14).

    کلید واژه ها

    ترس، ترس از جرم، نقاط ترس، بزه­کار، بزه‌دیده

    ارجاعات:    

    1- Gallagher، Michela, Nelson J.Randy, Weiner, B. Irving, Handbook of Psychology, ( Hoboken, U.S.A, 2003), p. 503.

    2- Amornmuneepong, Ekapong Amornmuneepong, Fear of Crime and Expectation of Forrign Tourists Toward Tourist Police, ( Mahidol University, Thailand, 2005) p. 23.

    3- Bonnie S. Fisher

    4- Jack L. Nasar

    5- Fisher, B., & Nasar, J. L. (1995). Fear spots in relation to microlevel physical cues: Exploring the overlooked. Journal of Research in Crime and Delinquency, 32, 214-239.

    6- Carpenito – Moyet, Lynda Juall, Nusrsing Diagnosis : Application to Clinical Practice, (Lippincott, U.S.A, 2008) p. 252.

    7- Smartt,  Ursula, Criminal Justice, (Sage, U.S.A, 2006) p. 26

    8- Pdhy, Prafullah Crime and Criminology, (Isha Books, India, 2006) p. 212.

    9- Prospect-Refuge Theory

    10- J.Appleton

    11- Appleton, J. (1975). The experience of place. London: John Wiley.

    12- Erving Goffman

    13- Goffman, E. (1971). Relations in public: Micro studies of the public order. New York: Harper & Row.

    14- Wang, K., &. Taylor, R. B. (2006). Simulated walks through dangerous alleys: Impacts of features and progress on fear. Journal of Environmental Psychology, 26, 269-283.

نظر شما