You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • واحدهای پیشگیری از جرم پلیس    Police Crime Prevention Units

    واحدهای پیشگیری از جرم پلیس، در نتیجة ترکیب امور پلیسی جامعه‌محور و امور پلیسی مسئله‌محور (1) ، به وجود آمدند و از اواخر دهة 1980، به بخش جدایی‌ناپذیری از پلیس، تبدیل شدند. سال‌های پایانی دهة 1970 و سال‌های آغازین دهة 1980، شاهد شکل‌گیری و توسعة امور پلیسی جامعه‌محور (2)، بودند. یکی از ویژگی‌های این نوع امور پلیسی، تمرکز فراوان بر پیشگیری از جرم است. در عین حال، محبوبیت این نوع امور پلیسی نیز، افزایش یافته؛ زیرا کارآمدی خوبی در پاسخ‌دهی به جرم - به‌ویژه جرائم دارای جنبة محلی - داشته است (3).

    طی تأسیس نظام نوین پلیس، همواره چندین هدف اصلی به‌عنوان محور تلاش‌ها، مطرح بوده است. کنترل جرم، بدون تردید، یکی از این اهداف است. در واقع می‌توان گفت که کنترل جرم، هدف اصلی اقدامات پلیسی است. با توجه به این هدف، بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پلیس، متمرکز بر پیشگیری از جرم بوده است؛ زیرا برای کنترل جرم، هیچ راهی بهتر از پیشگیری از آن نیست. اگرچه از گذشته، پلیس از فنون پیشگیری به‌طور کلی استفاده می‌کرده است؛ اما واحدهای خاص پیشگیری از جرم پلیس، در دهه‌های اخیر به وجود آمده‌اند (4).

    تغییر در نگرش پلیس در خلال دهه‌های 1970 و 1980 صورت گرفت. اداره‌های پلیس شروع به فاصله‌‌گرفتن از الگوی سنتی کردند که مبتنی بر تمرکزگرایی، آموزش و تخصص‌گرایی شدید بود. این الگوی حرفه‌ای در بسیاری از زمینه‌ها کارآمد بود اما مانعی میان پلیس و جامعة محلی به وجود می‌آورد که مانع از پاسخ‌دهی مناسب به نیازها و مشکلات جامعه می‌شد. این وضعیت باعث شد تا الگوی «امور پلیسی جامعه‌محور» شکل بگیرد. این الگو بر تعامل مستقیم پلیس و جامعه، برای تلاش برای حل مشکلات دیرینة ناشی از جرم، تمرکز دارد (5).

    امور پلیسی مسئله‌محور - که محصول تلاش‌های هرمن گلداشتاین (6) در اواخر دهة 1970 است - روشی در عملکرد پلیس است که در آن، مأموران پلیس تشویق می‌شوند که از فنون برطرف کردن مشکل (7) برای درک جرم و پاسخ‌دهی به آن استفاده کنند. در این روش، اداره‌های پلیس به جای آنکه به هر جرم، به‌عنوان یک رخداد مستقل واکنش نشان دهند، مجموعة واقعة مجرمانه را در نظر می‌گیرند و با ورود به کُنه موضوع، به مسائلی که باعث وقوع جرم شده‌اند، می‌پردازند. یکی از فنون اصلی در امور پلیسی مسئله محور، اختصاراً «سارا» (8) نامیده می‌شود. این عبارت چکیدة «رصد کردن، تحلیل، پاسخ‌دهی و ارزیابی» است. اداره‌های پلیس می‌توانند با استفاده از فنونی از این قبیل، مشکلات مرتبط با جرم را به‌طور کامل بررسی کنند و کارآمدترین راه‌حل را شناسایی و اجرا نمایند (9).

    امروزه استفادة پلیس از تدابیر جامعه‌محور و مسئله‌محور افزایش یافته است تا از این طریق بتواند گونه‌های خاصی از جرائم را مهار کند. واحدهای تخصصی پیشگیری از جرم پلیس نیز با همین منظور تشکیل شده‌اند. این واحدها معمولاً به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به پلیس اجازه می‌دهند تا در زمینة پیشگیری از جرم، مستقیماً با اعضای جامعة محلی همکاری کند. هدف اصلی این واحدهای پیشگیری، آن است که گونه‌های مختلف جرم و گستردگی آنها در جامعة محلی را بشناسند تا بتوانند راهکارهای کارآمدی را برای پیشگیری از آنها طراحی و اجرا کنند. واحدهای پیشگیری از جرم پلیس، گونه‌های مختلفی از برنامه‌های پیشگیرانه را به‌کار می‌گیرند تا از طریق آنها بتوانند با همکاری جامعة محلی، جرم را کاهش دهند (10).

    در ساختار نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، كلانتري‌ها و پاسگاه‌ها به‌عنوان مهم‌ترين و اصلي‌ترين واحدهای پليسي نقش اولیه و اساسی در پیشگیری از جرم را بر عهده دارند (11).

    انجام عمليات پيشگيرانه از طريق بلوک‌بندي حوزۀ استحفاظي، برقراري گشت، تجزيه‌وتحليل جرائم به‌منظور شناسايي و تعيين نقاط جرم‌خيز و طراحي عمليات پيشگيري براساس آن، سازماندهي عناصر پيشگيري‌کننده محلی، (نگهبان محله،‌ سرايداران و شبگردها) و ارائه خدمات مشاوره حقوقي و انتظامي به خانواده‌ها، جوانان و نوجوانان در جهت کاهش جرم، از جمله وظایف کلانتری‌های پلیس ایران در حوزۀ پیشگیری از جرم به‌عنوان واحدهای خاص پیشگیری از جرم است (12).

    همسو با محور اصلی امور پلیسی جامعه‌محور، رایج‌ترین گونة برنامه‌های پیشگیرانة واحدهای پیشگیری پلیس، برنامه‌های شهروندمدار هستند. در این نوع برنامه‌ها، معمولاً پلیس به شهروندان، فنونی را آموزش می‌دهد تا بتوانند وضعیت‌های مناسب جرم را تشخیص دهند و از خود و اموالشان در برابر بزهکاران بالقوه محافظت کنند. رایج‌ترین مصداق برنامه‌های شهروندمدار پیشگیری از جرم واحدهای پیشگیری پلیس، برنامة «نظارت همسايگي» (13) است. در برنامة نظارت همسايگي، شهروندان به گروه‌های رسمی آموزش‌دیده توسط پلیس در محلة خود می‌پیوندند (حوزة فعالیت‌ این گروه‌ها معمولاً یک یا دو خیابان است). برنامه‌های نظارت همسايگي، به پلیس و شهروندان اجازه می‌دهد که با همکاری یکدیگر، از وقوع جرم پیشگیری کنند (14).

    محور اصلی همة برنامه‌های واحدهای پیشگیری از جرم پلیس، آموزش است. اما برخی برنامه‌ها هستند که تنها هدف آنها، آموزش است. در برنامه‌های آموزشی، معمولاً مأمورانی که آموزش تخصصی دیده‌اند، اقدام به برگزاری جلسات اطلاع‌رسانی برای اعضای جامعة محلی می‌کنند و ضمن آگاه‌سازی آنها از برخی واقعیت‌ها، نکاتی را دربارة واکنش مناسب در موقعیت‌های خاص به آنها می‌آموزند. بسیاری از واحدهای پیشگیری از جرم پلیس، با اتکا به برخی نظریه‌های سنتی پیشگیری، برنامه‌هایی ارائه می‌کنند که هدف آنها، کاهش فرصت‌های مناسب جرم است. بر خلاف برنامه‌های شهروندمدار و آموزشی که هدف اطلاع‌رسانی به اشخاص برای واکنش در برابر خطر جرم را دنبال می‌کنند، هدف برنامه‌های امنیت شخصی آن است که با تأثیرگذاری مستقیم بر آماج‌های جرم، از وقوع جرم پیشگیری کنند. واحدهای پیشگیری از جرم پلیس، با به‌کار گرفتن گسترة وسیعی از فنون پیشگیری از جرم، جذابیت آماج‌ها و بزه‌دیدگان بالقوة جرم را به‌شدت کاهش می‌دهند و حتی به‌طور کامل از میان می‌برند. اگرچه ممکن است این برنامه‌ها چندان شناخته‌شده نباشند اما جایگاه مهمی در مجموعة تلاش‌های پلیس برای پیشگیری از جرم دارند (15).

    كليد واژه ها

      پلیس، پیشگیری از جرم، پلیس جامعه‌محور، پلیس مسئله‌محور، واحدهای پلیس

     

    ارجاعات

     

    1-   Problem oriented policing.

    2-   Community- oriented policing

    3-   Henson, B. (2010) ‘Police Crime Prevention Units. Sage Encyclopedia of Victimology and Crime Prevention

    4-   Clarke R. and Weisburd D. (1994) ‘Diffusion of Crime Control Benefits’, in R. Clarke (ed.) Crime Prevention Studies, Vol. 2. Monsey, NY: Criminal Justice Press, 165–183.

    5-      Greene, J. R., & Mastrofski, S. D. (2000). Community policing in America: Changing the nature, structure and function of the police. In J. Horney (Ed.), Criminal justice 2000: Vol. 3. Policies, processes, and the decisions of the criminal justice system (pp. 299-370). Washington, DC: U.S. Department of Justice, National Institute of Justice.

    6-   Herman Goldstein

    7-      Problem-solving Techniques

    8-      SARA: Scanning, Analyzing, Responding & Assessing

    9-      Goldstein. H. (1990). Problem-oriented policing. Philadelphia: Temple University Press

    10-  Arrington, Richard L. (2007), Crime Prevention: The Law Enforcement Officer's Practical Guide, Jones & Bartlett Learning Publishing.

    11- قوام، میرعظیم. نقش پليس در حمايت از بزه‌ دیده و کاهش آسيب‌هاي ناشي از جرم. دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا، 1390.

    12- احمدي، محمدحسين. شرح وظايف كلانتري‌ها و پاسگا­­ه ها: مباني امور انتظامي، تهران: سازمان عقيدتي سياسي ناجا، 1388.

    13-  Neighborhood Watch

    14-  Hunsberger, Carol A.; Gibson, Robert B.; Wismer, Susan K. (2005): Citizen involvement in sustainability-centred environmental assessment follow-up. In Environmental Impact Assessment Review 25 (6), pp. 609–627. DOI: 10.1016/j.eiar.2004.12.003.

    15-  Département de l’Instruction Publique, République et Canton de Genève. (1999), Groupe Liaison Prévention Jeunesse: Le Fil Rouge de la

    Prévention à Genève (Liaison Group for Youth & Prevention: The Red Thread of Prevention in Geneva), Geneva: Département de l’Instruction Publique, République et Canton de Genève

     

نظر شما