You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • پول كثيف   dirty money   

    پول کثیف عبارت است از هر نوع پولی که از راه­های نامشروع و غیرقانونی و فعالیت­ های مجرمانه به دست می­آید (1).

    امروزه ارتكاب اعمال مجرمانه با شكل­هاي گوناگون، يكي از راه حل ­هاي رسیدن به اهداف تعيين شده در انديشۀ مادي گرايانه است. برخلاف روزگاران گذشته كه در اكثر موارد مجرمان به سبب اضطرار دست به ارتكاب جرم مي­زدند، امروزه ارتكاب جرم به يك صنعت در تجارت تبديل شده است، به گونه ­اي كه درآمد حاصل از ارتكاب برخي از جرايم از درآمد بسياري از مشاغل پردرآمد هم بيشتر است و مجرمان با انگیزه مالی وکسب منافع و درآمد مرتکب انواع جرايم می­شوند. در آمدها و پول ناشی از ارتکاب فعالیت­های مجرمانه و غیرقانونی با توجه به ماهیت و نوع جرایم ارتکابی  متفاوت است. انواع پول­های ناشی از فعالیت های نامشروع وغیرقانونی كه می­تواند به صورت نامشروع در جامعه مطرح باشد، به پول­های­خاکستری، پول­های سیاه و پول­های كثیف «پول­های آغشته به خون»، تقسیم می­شود که در فرایند پول­شویی به کار گرفته می­شوند .

    *پول خاکستری: به پول ­هایی اطلاق می­شود که ناشی ازعملیات غیرقانونی یاحتی قانونی است، پول خاکستری از درآمدهای حاصل از فروش كالا و یا انجام دادن كارهای تولیدی است که از نظارت دولت پنهان می ماند یا دولت از آنها بی­اطلاع بوده و معمولاً برای فرار از مالیات این كارها را انجام می­گیرد. به عبارت دیگر پول خاکستری، درآمدهایی است که از راه جرایم نسبتاً سبک از قبیل احتکار و گران‌فروشی یا در آمدهایی كه از كانال­های زیر زمینی و پنهانی به دور از چشم مأموران حكومتی است،  به دست می­آید (2).

    همچنین پول­های خاكستری به اعمالی چون زیرمیزی گرفتن و فرار از مالیات نیز اطلاق می­شود و چون در ایران هنوز مالیات به عنوان یكی از اركان اصلی اقتصاد تعریف نشده است بسیاری از افراد از پرداخت آن سرباز می­زنند. زمینه پیدایش پول ­های خاكستری دركشورهایی كه اقتصاد آنها بیشتر درحوزۀ دولت قرار دارد و دولت سازمان دهندۀ منافع اقتصادی به شمار می­رود بیشتر است و از آنجایی كه اقتصاد ما هنوز در حوزۀ دولت قرار دارد پیدایش پول­های خاكستری فراهم تر از انواع درآمدهای غیر قانونی است.

    *پول سیاه: عبارت است از در آمد­هاي حاصل از قاچاق كالا و شركت در معاملات پرسود دولتي  که خارج از عرف طبيعي جامعه انجام مي­شود (3). در تعریف دیگر پول سياه، پولي است كه ازطريق غير قانوني مانند فرار مالياتي، قاچاق كالا و از اين قبيل حاصل مي­شود (4). پول سیاه شامل درآمدهای حاصله از جرایم سنگین از قبیل قاچاق مواد مخدر، اسلحه و انسان است.

    درآمدهای حاصل از قاچاق كالا و شركت در معاملات پرسود دولتی به طوری كه خارج از عرف طبیعی صورت گیرد، باعث پیداش این پول می­شود. پول سیاه حاصل فعالیت های اقتصادی زیرزمینی و قاچاق كالاست که از طریق فعالیت های غیر قانونی به دست آمده و معمولاً به صورت نقدی دریافت مي­شود. منابع پول سیاه شامل فروش تقلبی یا کالای به سرقت رفته، فروش نرم فزارها ونسخه ­های سرقت شده  و... است(5).

    *پول کثیف (آغشته به خون): به پول­هاي حاصل از فعاليت هاي نامشروع مانند قاچاق مواد مخدر، زنان و كودكان براي بهره برداري هاي نامشروع، فحشا و..  اطلاق می­شود که نوعاً همراه با جنایت و قتل است. تمام کشورهای دنیا منشأ پول کثیف را درآمد حاصله از جرایم سازمان‌یافته از قبیل قاچاق اسلحه، انسان و نقل و انتقال مواد مخدر دانسته‌اند. پول کثیف به عنوان پول خونین (اقدامات ضد بشری و خیانتكارانه) یا پول آغشته به خون نیز نامیده می­ شود که شامل درآمدهایی است که از راه قتل و خون‌ریزی مانند قاچاق اعضای بدن انسان  به دست می‌آید. پول کثیف در نتیجۀ اعمال غیرقانونی و غیرانسانی به دست می­آید. قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان ( زنان و کودکان )، تجارت عظیم وغیرقانونی اسلحه و اخیراً عدم رعایت مالکیت معنوی و دزدیدن آثار هنرمندان و صاحبان اثر، از جمله منابع عمده تولید پول کثیف است. پول کثیف به دست آمده از این راه­ها، معمولاً چندین بار دست به دست شده و با پول­های دیگر مخلوط می­شود تا به جایی برسد که منبع آن مشخص نباشد. اما معمولاً به دلیل مشکوک بودن منبع آن و خطر تجارت آن، با نرخی پایین تر از ارزش واقعی خرید و فروش می­شود.

    این گونه تقسیم بندی پول ها که ناشی از فعالیت های مجرمانه است. حکایت از آن دارد، که تمام پول­ هایی که به هرنحو و هرشکل در فرایند پول­شویی برای تغییر ماهیت آن به شکل قانونی قرارمی­گیرند، حاصل از فعالیت­ های نامشروع و مجرمانه ای است که ممکن است مانند پول­ های خاکستری از ابتدا تمیز بوده و بعداً آلوده شده باشند، یا اینکه ناشی از اقدامات مجرمانه­ ای مانند فعالیت­ های زیر زمینی یا سازمان­یافته وارتکاب جرایم شدیدی همراه با خشونت مانند قاچاق  مواد مخدر و قاچاق اسلحه باشد.  

    کلید واژه ها

    پول كثيف، قاچاق انسان، قاچاق اسلحه، مواد مخدر، پول سياه، پول خاکستری، قاچاق كالا، فرار مالياتي، اقتصاد زير زميني.

    ارجاعات

    1- واژه نامۀ اقتصاد پنهان. معاونت پژوهش و آمار و اطلاعات ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز رياست جمهوري، 1388، ص42.

    2- http://tebyan-zn.ir/Economic.html

    3- پيشگير، علي اصغر. «اين پول هاي كثيف.» فصلنامۀ بانك صادرات ايران، شماره 21-11، 1381

    4- واژه نامۀ اقتصاد پنهان، معاونت پژوهش وآمار و اطلاعات ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا و ارز، 1388، ص41.

    5- http://www.businessdictionary.com/definition/black-money.ht

نظر شما