You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • پیشگیری خاص (Special Prevention)      

    تعریف

    اثری که مجازات در بازدارندگی مجرم از ارتکاب مجدد جرم دارد، پیشگیری خاص نامیده می‌شود. در این نوع پیشگیری تلاش و هدف بر آن است که با تحمیل مجازات بر مجرم و تنبیه او و رنج و سختی حاصل از مجازات، از ارتکاب مجدد همان جرم یا جرائم دیگر اجتناب شود. مهم‌ترین هدف در پیشگیری خاص جلوگیری از تکرار جرم و ایجاد ترس در مجرمین است (معظمی، 1388: 39).

     متن

    پیشگیری کیفری که از جمله پیشگیری‌های واکنشی معروف است دو نتیجه و تأثیر مهم و درعین‌حال جداگانه بر افراد جامعه دارد. یک تأثیر از باب تنبه و ارعاب ناشی از اجرای قانون نزد عموم افراد جامعه ـ مجرمین بالقوه ـ است که گرچه تاکنون مرتکب جرم نشده‌اند، لیکن با ملاحظه مجازات اعمال شده در مورد مجرمین فعلی، تصمیم می‌گیرند که در آینده مرتکب عمل مجرمانه‌ای نشوند؛ این نوع را پیشگیری عام می‌گویند؛ یعنی پیشگیری‌ای که عموم مردم را در برمی‌گیرد. تأثیر دیگر پیشگیری کیفری تأثیر مستقیم مجازات اعمال شده بر افراد مجرم است که اگر با جمیع شرایط اجرا شود، بدون تردید در پیشگیری از تکرار جرم از سوی مجرمین مؤثر است، به این پیشگیری هم خاص گفته می‌شود، یعنی این تأثیر پیشگیرانه مخصوص مجرم همان پرونده‌ای است که حکم مجازات به استناد آن صادر شده است. جلوگیری از تکرار جرم و ایجاد ترس در مجرمین، مهم‌ترین هدف پیشگیری خاص است که در قالب اقداماتی برای تربیت، اصلاح و بازسازی مجرمان صورت می‌گیرد. این نوع پیشگیری معمولاً در کوتاه مدت مثل مبارزه با اعتیاد و جمع‌آوری کودکان بدون سرپرست از سطح خیابان‌ها مفید است (بیات و همکاران، 1387: 39).

    این نوع پیشگیری در عمل همان پیشگیری نوع سوم است. هدف این نوع پیشگیری، اجرای کیفر نسبت به بزهکار برای پیشگیری از ارتکاب مجدد جرم اوست. از دیگر اهداف این پیشگیری، اصلاح و درمان و بازسازی شخصیت اجتماعی بزهکاران است و گروه مخاطب آن بزهکاران واقعی هستند (رجبی پور، 1387: 96) لذا بحث فردی کردن کیفرها (که از ابداعات مکتب نئوکلاسیک حقوق جزا است) به همین منظور انجام شده است.

    بنابراین برای اثربخش‌تر بودن این نوع پیشگیری، بهتر آن است که دقت لازم در نحوه برخورد دستگاه عدالت کیفری با متهمین و مجرمین صورت پذیرد؛ به این معنا که همه نهادهای دستگاه مذکور اعم از پلیس، نهادهای قضایی و مراکز نگهداری و زندان‌ها وظایف خود را به بهترین وضع ممکن انجام دهند و در رسیدگی به جرائم ارتکابی متهمین شرایط گوناگون آنان از ابعاد مختلف مدنظر دستگاه قرار گیرد. در همین راستا پلیس به‌عنوان عضوی از خانواده دستگاه عدالت کیفری می‌تواند با تجدیدنظر در اقدامات خود پیرامون متهمین و مجرمین و پرهیز از یک‌سری اقدامات سنتی عوام‌گرایانه و اتکای بیشتر به مبانی پلیس جامعه‌محور و رعایت حقوق شهروندی به تأثیر بهتر این نوع پیشگیری کمک کند.

    واژگان کلیدی

    پیشگیری خاص، پیشگیری نوع سوم، پیشگیری کیفری

    منابع

    1.       بیات، بهرام و شرافتی‌پور، جعفر و عبدی، نرگس (1387) پیشگیری از جرم با تکیه بر رویکرد اجتماع‌محور (پیشگیری اجتماعی از جرم) چاپ اول، معاونت اجتماعی نیروی انتظامی، اداره کل معاونت اجتماعی.

    2.       رجبی‌پور، محمود (1387) مبانی پیشگیری اجتماعی از بزهکاری اطفال و نوجوانان، انتشارت منتهی، تهران.

    3.       معظمی، شهلا (1388) بزهکاری کودکان و نوجوانان، چاپ اول، تهران دادگستر.

    منابع بیشتر

    1.       ریکمن، ریچارد (1387) نظریه‌های شخصیت، مترجم مهرداد فیروز بخت، ویراست نهم، نشر ارسباران، تهران.

    2.       سورین، ورنر و تانکارد، جیمز (1381) نظریه‌های ارتباطات، مترجم علیرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    3.       مک گوایر،  جیمز (1390) درک روانشناسی و جرم، مترجم صغری ابراهیمی قوام، تهران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی.

     

     

نظر شما