You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • پیمایش جرم (crime survey)

    تعریف

    منظور از پیمایش جرم مجموعه آمارهای جنایی و روش‌های مکمل آن است که از آن‌ها با نام شیوه مطالعه و تحقیق در قلمرو جرم‌شناسی کلان یا تبهکاری یاد می‌شود (وروایی و فاطمی موحد، 1395: 16).

    متن

    پیمایش به معنی پیمودن، طی کردن، اندازه‌گیری و مساحت کردن است (معین، 1364). در بسیاری از موارد آمار رسمی جرائم ثبت و ضبط شده از سوی نهادهای عدالت کیفری مانند پلیس و غیره با آمار واقعی جرائم اتفاق افتاده در سطح جامعه، هم‌خوانی ندارد و بین آن‌ها فاصله زیادی وجود دارد. دلایل این امر متعدد و در پی آن بحث آمار جنایی سفید، خاکستری و سیاه مطرح است. پیامد این وضعیت تصمیم‌گیری‌های مدیران و مسئولین امر بر اساس داده‌های غیرواقعی است و در این بین تعدادی از بزهکاران با استفاده از فرصت ایجاد شده در سایه پنهان ماندن برخی جرائم، به اعمال خود ادامه می‌دهند و در مقابل نیز گروهی در جایگاه قربانیان این اعمال مجرمانه، متضرر می‌شوند. بنابراین دانشمندان با هدف دست‌یابی دقیق‌تر به آمار واقعی جرائم راهکارهایی از جمله پیمایش جرم را پیشنهاد می‌دهند. پیمایش جرم و بزهکاری اولین بار در 1982 در بریتانیا به اجرا درآمد و از آن زمان به بعد هر دو سال یک‌بار در آن کشور ـ به سفارش دولت ـ اجرا شده است. در این پیمایش، درباره تجارب یک‌ساله گذشته فرد سؤال می‌شود. وزارت کشور انگلستان وظیفه انجام این پیمایش و پردازش و انتشار اطلاعات حاصل از آن را به عهده دارد. اما پیمایش بزه‌دیدگی در آمریکا سابقه بیشتری دارد و در بازه‌ای شش‌ماهه انجام می‌شود (نیکوکار، 1394: صص 239 و 675). در علوم جنایی پیمایش به دو شاخه کلی: پیمایش بزهکاری و پیمایش بزه‌دیدگی (قربانی‌شناسی) تقسیم می‌شود. در پیمایش جرم و بزهکاری جرائم پنهان جامعه کشف می‌شود. سیمای واقعی جنایی مشخص و روشن می‌شود. روشن شدن سیمای جنایی به معنی روشن شدن وضعیت کمی و کیفی پدیده‌های جنایی یک جامعه است.

    منظور از پیمایش بزه‌دیدگی، کشف آمار و افراد واقعی بزه‌دیده و قربانی ناشی از جرائم هستند چراکه بسیاری از قربانیان به دلایل گوناگون از طرح شکایت علیه بزهکار به سیستم عدالت کیفری به‌صورت رسمی خودداری می‌کنند. این پیمایش شامل پیمایش بزهکاری، پیمایش برآورد هزینه جرم و پیمایش برآورد میزان ترس از جرم است که پیمایش برآورد هزینه جرم در مقایسه با دو پیمایش دیگر دقت کمتری دارد (وروایی و فاطمی موحد، 1395: صص 42 و 67 و 73). پیمایش پیش‌شرط ضروری برای دست‌یابی به سه هدف اصلی دانش جرم‌شناسی یعنی توصیف، تبیین و کنترل پدیده جنایی است.

    یکی از نقاط قوّت روش پیمایش این است که متکی بر ارزیابی افراد محلی و مطلع است و از نظر کارشناسی، از نفرات متعددی بهره می‌گیرد؛ اما در مقابل یکی از نقاط ضعفش، هزینه بالای آن است؛ چون به افراد زیادی برای شرکت در پیمایش نیاز است (نیکوکار، 1394: 239). هرچند در پیمایش‌ها آمار به‌دست‌آمده بسیار به واقعیت نزدیک‌ است ولی باید توجه داشت که در پیمایش‌ها، مرحله اعتمادسازی بسیار مهم است و در‌واقع همین اسباب موفقیت محقق در جهت کشف آمار واقعی‌تر می‌شود (وروایی و فاطمی موحد، 1395: 56).

    پلیس در جایگاه یک سازمان رسمی در امر پیشگیری از جرم، باید در زمینه پیمایش تمرکز ویژه‌ای داشته باشد و با بررسی جامعه، به رصد و پیمایش جرم و بزه‌دیدگی در اجتماع بپردازد. با توجه به این که پلیس از اختیارات قانونی قابل‌توجهی در ارتباط با مردم و جامعه برخوردار است و اطلاعات و داده‌های مناسب و فراوانی از حوزه جرائم اتفاقی در دست دارد، می‌توان ادعا کرد که انجام مأموریت پیمایش جرم از سوی پلیس امکان‌پذیر و دست‌یافتنی است.

    واژگان کلیدی

    پیمایش، بزه‌دیدگی، بزهکار، جرم

    منابع

    1.       عمید، حسن (1364) فرهنگ عمید، تهران، امیرکبیر.

    2.       معین، محمد (1375) فرهنگ فارسی، جلد اول، چاپ نهم، انتشارات سپهر.

    3.       نیکوکار، حمیدرضا (1394) دانشنامه پیشگیری ا زجرم آکسفورد، تهران، میزان.

    4.       وروایی، اکبر و فاطمی موحد، حمید (1395) پیمایش جرم، تهران، دانشگاه علوم انتظامی.

    منابع بیشتر برای مطالعه

    1.        آرینگتون، ریچارد آل. (1390) پیشگیری از جرم راهنمای عملی مأموران پلیس، مترجم عفت ملک، ناجی نشر.

    2.       جمشیدی، علیرضا، (1390) سیاست جنایی مشارکتی، تهران، نشر میزان.

    3.       توماس کوریان، جرج (1394) دانشنامه جهانی پلیس و نظام‌های تأدیبی، مترجم مجید خباز، دانشگاه علوم انتظامی.

    4.       فرجی‌ها، محمد و جانکی، محمود (1388) مجموعه مقالات همایش پیشگیری از جرم (رویکرد چند نهادی به پیشگیری از جرم) چاپ معاونت آموزش ناجا.

نظر شما