You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • جرائم کینه‌ورز     Hate Crimes

    جرم فعل یا ترک فعلی که نقض قانون تلقی می شود و سزاوار کیفر با مجازات حبس است. نفرت نیز به معنای کراهت داشتن، ناپسندی، بیزاری و رمیدگی است (فرهنگ معین، مدخل جرم). "جرائم ناشی از نفرت نیز جرائمی است که تعصب یا تبعیض موجب ارتکاب آن‌ها می‌شود و انگیزۀ تمام یا بخشی از آن سوگیری مجرم علیه نژاد، دین، جنسیت، قومیت یا ملیت و... فرد یا افراد قربانی است" (شوسنا و همکاران، 1395: 601)

    متن

    در سال 1985، اندیشمندانی همچون جان کینز ، باران کینلی  و ماری کِنلی ، برای نخستین بار اصطلاح «جرائم کینه‌ورز» جرائم ناشی از نفرت- را در مقاله­ها و نوشته‌های خود به کار بردند (صبوحی، 1393). جرائم کینه‌ورز را ارتکاب رفتارهای خشونت‌بار علیه افراد یا گروه‌های خاص اجتماعی با انگیزه‌های متعصبانه تعریف کردند؛ اما در بین اندیشمندان اجتماعی و حقوق‌دانان، تعریف مشترک از عناصری که نشان‌دهندۀ تعریف جهانی و همه‌شمول از جرائم کینه‌ورز باشد، وجود ندارد؛ زیرا جرائم کینه‌ورز در جوامع مختلف به دلایل متفاوتی رخ می‌دهد و ممکن است تفاوت‌های فرهنگی، هنجارهای اجتماعی، علائق سیاسی و حتی رقابت‌های اقتصادی نقش گسترده‌ای در ارتکاب آن داشته باشد.

    تنها وجه متمایزکننده و مشخص‌کننده جرائم کینه‌ورز از دیگر جرائم این است که این واژه برچسب دقیقی برای خشونت‌هایی با انگیزه متعصبانه  است؛ اما هر جرمی که به‌واسطه نفرت انجام می‌شود، جرم کینه‌ورز نیست. این جرم فقط زمانی اتفاق می‌افتد که از فرد یا گروهی به‌واسطه ویژگی‌های خاص نژادی، قومیتی، دینی و... نفرت وجود داشته باشد (لایت، 1990) به نظر می‌رسد در اجتماعاتی که جرائم کینه‌ورز رخ می¬دهد، بزهکاران شهروندان درجه اول و بزه¬دیدگان آن شهروندان درجه دوم اجتماعی باشند.

    در ایران، جرائم مبتنی بر نفرت به‌واسطۀ گروه‌های نژادی و اقلیتی محدود، کمتر موردتوجه بوده است و عمدتاً جوامع مهاجرپذیر و دارای کثرت فرهنگی با این‌گونه جرائم دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ اما نمی‌توان وقوع چنین جرائمی در ایران را انکار کرد و ارتکاب این¬گونه جرائم را علیه قومیت یا مذهب خاصی در طول تاریخ ایران نادیده گرفت.

    انگیزه‌های جرائم ناشی از نفرت

    انگیزه‌های جرائم ناشی از نفرت بسیار متفاوت است؛ مک دوییت و جک لوین  (1993)، در کتاب خود با عنوان جرائم کینه‌ورز، انگیزه‌های این مجرمین را به سه دسته تقسیم کرده‌اند:

    1. جرائم نفرت‌انگیز که مجرمین علاوه بر نفرت، به دنبال هیجان نیز هستند: در این‌گونه جرائم، جوانان دور یکدیگر جمع می‌شوند تا با جمع‌آوری نیروهای خود با تهدید و حمله به اقلیت‌ها یا تخریب اموال آن‌ها خود را سرگرم سازند. وارد آوردن درد و رنج به دیگران هیجان سادیستی به آن‌ها می‌بخشد

    2. جرائم تنفرانگیز واکنشی: افراد مرتکب شونده این جرائم، رفتار خود را به‌عنوان موضعی تدافعی در برابر غریبه‌هایی که جامعه یا زندگی آن‌ها را تهدید می‌کنند، توجیه می‌کنند. گروهی از نوجوانان که به یک خانواده جدید در همسایگی‌شان حمله می‌کنند؛ زیرا احساس می¬کنند این خانواده، جامعه و سرنوشت آنان را به مخاطره می‌افکند، مرتکب جرم تنفرانگیز واکنشی می‌شوند.

    3. جرم تنفرانگیز مأموریتی: برخی افراد خود  را مؤظف می‌دانند که دنیا را از شر شیاطین خلاص کنند. این افراد به دنبال از بین بردن کسانی هستند که باورهای آن‌ها را تهدید می‌کنند؛ زیرا این افراد جزء گروه‌هایی با عقاید و نظرات مختلف هستند.

     

    آنچه اهمیت ویژه‌ای دارد، آسیب‌های ناشی از این جرم است که برای افراد یا جوامع گوناگون متفاوت است؛ به‌عنوان‌مثال علاوه بر تهدیدهای جانی و مالی قربانیان، تخریب‌های عمومی «از قبیل آتش‌سوزی، یا خرابکاری علیه اماکن دولتی، مراکز اجتماعی یا عبادتگاه‌ها را نیز شامل می‌شود»(اف بی آی، 2017). این‌گونه آسیب‌ها قربانیان را با مشکلات زیادی مواجه می‌کند؛ این قربانیان به‌شدت با احساس عدم امنیت دست‌وپنجه نرم می‌کنند و قادر به تغییر وضعیت موجود نیستند؛ زیرا نمی‌توانند پیشینه نژادی، قومی یا مذهبی خود را تغییر دهند. علاوه بر این، تنها قربانی، درگیر مشکلات این جرائم نیست بلکه ترس از جرائم مشابه می‌تواند بر کل افراد شبیه او تأثیر بگذارد." حمله فیزیکی به یک فرد به خاطر مذهب، نژاد و پیشینه قومی یا گرایش جنسی‌اش یکی از اشکال مخصوص رفتار خشونت‌آمیز است" (شوسنا و همکاران، 1395: 591)

    در خصوص راهکارهای مؤثر برای مقابله با جرائم کینه‌ورز، رویکرد عدالت ترمیمی موفق بوده است. "در این رویکرد با توانمندسازی بزه­دیده­گانی که هدف جرم هستند، می‌توان از ارتکاب بزه­دیدگی نخستین و تکرار آن جلوگیری کرد و از طرف دیگر با تمرکز بر پاسخگویی بزهکاران و اصلاح و باز اجتماعی شدن آنان، می‌توان مانع از ارتکاب مجدد جرم به­دست آنان شد" (شاهیده 1393: 68)

    طرح‌های مختلف با رویکرد عدالت ترمیمی در مقابله با جرائم کینه‌ورز

    1. طرح ساوس ورک: این طرح با رویکرد عدالت ترمیمی در کشور انگلستان در سال 2000 در شهر ساوس ورک اجرا شد. این طرح با همکاری هشت سازمان مردم‌نهاد و دولتی همچون پلیس و مرکز میانجیگری ساوس ورک با عنوان PPacts ) Police Partners and Community) صورت پذیرفت و به حل‌وفصل جرائمی پرداخت که بیشتر ناشی از تعصبات قومی، نژادی، زبانی و مذهبی بود. این طرح با شرکت مرتکبان در فرایند ترمیمی و پذیرش آسیب‌های وارده به قربانی از سوی آنان شروع می‌شود و با تقویت جایگاه خانواده و ایجاد علقه مجرمان با خانواده‌ها و دوستان خود آن‌ها و ایجاد پیوندهای عاطفی مستحکم، از ارتکاب بزهکاری دومین جلوگیری به عمل می‌آید (لایبمن، 2007).

    2. طرح آیک ساس: (به معنای با همدیگر همچون یک نفر) طرحی است که در سال 1996-1997 در ایالات‌متحده آمریکا آغاز شد. این طرح با ساخت یک برنامه تلویزیونی در شبکه چهار آمریکا شروع شد و از 10 الی 15 جوان آسیایی در یک دورۀ فشرده دعوت شد تا با شرکت در روش‌های حل‌وفصل اختلاف، فنون، هماهنگی‌ها و مهارت‌های مختلف را فرا بگیرند. هدف اصلی آیک ساس، ترویج صلح و هماهنگی نژادی از طریق آموزش مهارت‌های حل‌وفصل اختلافات در درگیری‌های جوامع محلی بود (لایبمن، 2007)

    3. طرح میانجیگری مبارزه با جرائم ناشی از نفرت کالم: در سال 2003 خدمات میانجیگری کالم، طرحی را برای مبارزه با جرائم ناشی از نفرت شروع کرد که هدفش یافتن راه‌حل‌های جایگزین برای افرادی است که درگیر در جرائمی مانند جرم نژادی و ضد جنسیتی هستند. مرکز این طرح در شهر کنسینگن و چلسی انگلستان بود و از روش‌های همچون رویکردهای میانجیگری و مهارت‌های حل‌وفصل اختلافات برای مبارزه با جرائم ناشی از نفرت استفاده کردند (لایبمن، 2007)

    بنابراین تجربیات نشان داده است که علی­رغم حساسیت خاص جرائم ناشی از نفرت، اقدامات و برنامه‌های عدالت ترمیمی توانسته است در کاهش میزان این جرائم و پیشگیری از جرائم سنگین و جدی مانند آن، راهکارها و برنامه‌های مؤثری ارائه دهد؛ اما نباید غافل شد که رویکرد عدالت ترمیمی تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی دارد.

    واژگان کلیدی:

    جرائم کینه‌ورز، انگیزه متعصبانه، قتل، رویکرد عدالت ترمیمی.

     

    ارجاعات

    1. اف.بی .آی(2017) جرائم ناشی از نفرت از وب سایتHttp://WWW.Fbi.gov/investigate/Civil-Rights/hate Crime

    2. شاهیده، فرهاد (1393)، بزه دیده شناسی، نقش بزه¬دیده در ارتکاب جرم و تعیین کیفر، چاپ نخست، تهران، انشارات مجد.

    3. شوسنا، رابرت ام و همکاران (1395)،  اجرای قانون در محیط‌های چند فرهنگی و راهبردهایی برای حفظ صلح در جوامع متنوع، ترجمه حمیدرضا شهروسوند، تهران: انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین.

    4. صبوحی، رحمان (1393)، «رویکرد عدالت ترمیمی در پیشگیری از تکرار جرائم ناشی از نفرت»، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم (علمی- ترویجی) سال 10، شماره 33، زمستان، صص 122-107.

    5.  لایت، ایوان(1990) به نقل از" جرائم متعصبانه به نظر در حال افزایش است، مطالعات علمی ریشه های نژاد پرستی نویسنده دنیل گولد من، مجله نیویورک تایمز، 29 ام می 1990

    6. لیبمن، مارین(2007) عدالت ترمیمی، انتشارات جسیکا کیندزلی

    7. لوین، جک و مکدویت،جک(1993) جرائم ناشی از نفرت، افزایش وحشت و خونریزی، نیویورک، پلنیوم

    8. معین، محمد(1386) فرهنگ فارسی معین، انتشارات امیرکبیر

    منابع برای ارجاعات بیشتر

    1. سیگل، لاری جی (1385)، جرم‌شناسی، ترجمه یاشار سیف الهی، تهران: دفتر تحقیقات کاربردی معاونت آگاهی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران.

    2. نجفی ابرندآبادی، علی حسین (1391)، جامعه‌شناسی جنایی، جزوه دوره کارشناسی ارشد جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی.

    3. هال، ناتال(2013) جرائم مبتنی بر نفرت، چاپ اول، انتشارات روتلیج و گروه فرانسوی

نظر شما