You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: ارزیابی پیشگیری

    معرف:

    1- معادل انگليسي:    Prevention: Evaluation

    2- تعریف: ارزیابی به منزله­ی بخش پایانی فرآیند سیاست­ها و اقدامات پیشگیری است. در این­جا، منظور از ارزیابی کلیه­ی روش­ها و اقداماتی است که پس از طراحی و اجرای هر نوع اقدام و برنامه­ی پیشگیری از جرم، می ­کوشد نتایج و آثار و پیامدهای آن را مورد شناسایی، سنجش و تحلیل قرار دهد. بنابراین، ارزیابی ـ به عنوان مرحله­ی نهایی که پس از اجرا و اعمال اقدامات پیشگیرانه صورت می ­پذیرد ـ باید گزارش شفاف، عینی، علمی، واقع بینانه، روشمند و مستند از تمام نتایج و تبعات آن اقدام به ­دست دهد تا امکان بهبود و بهینه ­سازی اقدامات آتی و جلوگیری از هدررفت منابع را فراهم سازد (صادقی فسایی و قادری، 1391: 95).

    متن:

    ارزیابی فرآیندی علمی است برای پایش، سنجش، بررسی و تحلیل نتایج و پیامدهای برنامه­ های پیشگیری از جرم. در واقع، هر یک از سیاست­ها و برنامه­های مربوط به پیشگیری از جرم در نهایت هدفی ملموس و عینی را تعقیب می­کند که عبارتست از ممانعت از وقوع یک یا چند عنوان مجرمانه و کاهش نرخ آن در یک جامعه­ی معین. با این حال، جرم به مثابه پدیده­ای اجتماعی محصول علل و عوامل متنوعی است و برنامه­ های پیشگیری در فرآیند اجرا ممکن است با متغیرهای پیش­بینی نشده­ای مواجه شوند که تحقق اهداف را به چالش بکشد. به همین دلیل است که گفته شده «پیشگیری از جرم به وسیله ­ی اهداف آن تعریف نمی­شود بلکه به وسیله­ی پیامدهای آن است که تعریف می­شود».

    در عین حال نباید از نظر دور داشت که ارزیابی خود مکمل و یا حتی جزئی از سایر شیوه ­های تضمین ­کننده و پایش­ کننده ­ی برنامه­ های کلان اجتماعی از جمله برنامه ­های پیشگیری است. برای مثال متدولوژی برآورد پیامدهای اجتماعی اساساً حوژه­ی پژوهشی گسترده و مستقلی است که امروزه تحقیقات دامنه ­داری در چارچوب روش ­های علمی آن سامان­دهی شده است؛ در این متدولوژی در اجرای هر سیاست اجتماعی، ابتدا تلاش می­شود تا با توجه به متغیرهای مختلف، برآیندی از تبعات و پیامدهای مثبت و منفی هر طرح به دست داده شود تا هم دورنمای اجرای طرح را دقیق­تر سازد و هم پس از اجرای آن، تحلیلی واقع­نگر از ابعاد آن به دست دهد.

    ونکلی از نظریه ­پردازان شاخص این حوزه در این باره می­نویسد:

    «برآورد پیامدهای اجتماعی، فرآیند تحلیل (پیش­بینی، برآورد و بازاندیشی) و مدیریت پیامدهای ناخواسته­ (اعم از مثبت یا منفی) ناشی از مداخلات برنامه ­ریزی­ شده (سیاست ­ها، برنامه­ ها، طرح­ها و پروژه ­ها) برای محیط انسانی و هرگونه فرآیند تغییر اجتماعی ناشی از این مداخلات است؛ به نحوی که محیط انسانی و زیستی ـ فیزیکی پایدارتر و عادلانه­تر گردد» (ونکلی[1]، 2003، ص 6).

    ونکلی هدف اصلی را بهبود فرایندهای توسعه از طریق تضمین حداکثری کردن منفعت و به حداقل رساندن هزینه در اجرای سیاست­ها و برنامه ­های اجتماعی می­ داند و اصول معینی برای آن برمی­ شمرد از جمله: اصل هشدار، اصل عدم قطعیت، اصل عدالت درون­نسلی، اصل عدالت میان­نسلی، اصل شناسایی و احترام به تنوع و تفاوت­ها، اصل پیشگیری، و ... .

    با این حال، نفس فرآیند ارزیابی با چالش­ها و دشواری­های مختلفی مواجه است که بعضاً نه فقط به انجام رساندن ارزیابی علمی را کند یا مشکل می­سازد بلکه وثاقت نتایج ارزیابی را زیر سؤال می­برد. از آن جمله می­توان به موارد زیر اشاره نمود (تیلی[2]، 2009، ص 161-166):

    1) اعتبار و کیفیت علمی داده­های گردآوری شده؛ بسیاری از جرایم گزارش نمی­شود و بسیاری از موارد گزارش شده، ثبت و ضبط نمی­گردد. با این حال، اجرای پژوهش­ها و مطالعات آماری گسترده در دوره­های زمانی مشخص و بر اساس متدولوژی علمی برخی از این مشکلات را برطرف می ­سازد.

    2) پایش و نظارت؛ داده­های گردآوری­شده در بسیاری موارد گزینشی و بخشی است. بسیاری از مجریان طرح­ها و برنامه ­های مختلف اجتماعی در نگهداری تمام  داده­ها تلاش جدی به خرج نمی ­دهند و تمایل چندانی ندارد که نحوه­ی عملکرد آن­ها به طور دقیق ثبت و ضبط گردد.

    3) اعتبار داخلی و بیرونی یافته­ها؛ منظور ازاعتبار داخلی، هم­خوانی و هماهنگی اقدامات با تبعات و آثار آن­هاست؛ در واقع، احراز قطعی این­­که نتایج و پیامدها، دقیقاً و منحصراً در نتیجه متغیر مورد نظر (یعنی مداخله­ی برنامه­ریزی­شده) پدید آمده و سایر عوامل در آن تأثیری نداشته­ اند. در غیر این صورت، لازم است سایر عوامل دخیل و میزان و نحوه­ی اثرگذاری آن­ها مشخص گردد که با توجه به پیچیدگی و چند بعدی بودن پدیده­های اجتماعی امری دشوار و بعضاً مقدور نیست. از جمله روش­ های معمول در پژوهش­ های تجربی برای اجتناب از این مشکل، پیش ­بینی گروه کنترل و پایش و رصد مستمر هر دو گروه موضوع آزمایش و گروه کنترل است.

     مراد از اعتبار بیرونی، تعمیم ­پذیری یافته­ هاست. در واقع، هدف اصلی از ارزیابی این است که با بررسی پیامدهای مثبت و منفی، بتوانیم در برنامه و اقدامات آتی کارآمدی و بازدهی را افزایش دهیم. در حالی که، می­دانیم یافته­های ارزیابی ناظر به نتایج و پیامدهای اجرای یک طرح معین در یک گروه معین و در زمان معین است. الغای خصوصیات و حصول اطمینان از تعمیم­پذیری علمی و معنادار یافته ­ها خود فرآیندی پیچیده و گاه ناممکن است.

    علاوه بر موارد فوق­الذکر می­توان به برخی مشکلات آماری، سیاسی­شدن مسأله­ی ارزیابی طرح­های اجتماعی و تمایل دولت­ها به انکار یا کتمان نارسایی­ها و ایرادات طرح­ها، و نیز ، ایدئولوژیک شدن برخی پژوهش­ها و تأثیرات ناشی از سوگیری مجریان طرح اشاره نمود (فرجیها، 1378).

    ازمهمترین مراحل اجرای برنامه‌های پیشگیری بررسی نتایج حاصل از اجرای برنامه است تحلیل نتایج حاصله از اجرای برنامه ضمن  آشکار نمودن نقاط قوت و ضعف برنامه های پیشگیری در متناسب سازی و بهبود خدمات مورد استفاده قرار گرفته تداوم هزینه کرد در زمینه برنامه و تعهدات سایر منابع مورد نیاز را توجیه نمایند(مهدوی،1386: 212). در ارزیابی یک برنامه پیشگیری اجرا شده باید مراحلی را به ترتیب مورد بررسی قرار داده و ارزیابی را از صحت اجرا انها اغاز نمودمعمولادرفرآیندارزیابی طرح‌های پیشگیرانه و منابع مالی طرح تاکید می شود و اینکه با این منابع چه برنامه های اجرا شده است لکن در مورد تاثیر برنامه در حل مسئله یا کاهش آن کمتر توجه می‌شود. در ارزیابی برنامه‌ها باید اول به ارزیابی فرایند اجرای طرح ارزیابی تاثیر اقدامات انجام شده پرداخت مهمترین فرایندهای ارزیابی را می‌توان به طور خلاصه چنین ذکر نمود

    1.استفاده صحیح از شاخص های کنترل از جمله تغییر مقدار جرم -چرخه دوره تناوب فعالیت‌ها روند طولانی مدت تغییر مسئله  وقوع موارد غیر قابل پیش بینی تغییر در روش سنجش مسئله کاهش طبیعی در اثر رسیدن به اوج

    2.توجه به جابجایی های زمانی و مکانی

    3.جابجایی در انواع روش ها و انواع بزهکاری

    4. ظهور بزهکاران جدید در محدوده اجرای طرح

    5.ارزیابی وضعیت گروه‌های شاهد

    6.توجه نمودن به کاهش پیش از موعد بزهکاری در منطقه اجرای طرح

    7اجرای آزمون های معنادار برای اثبات اثرات راهکار اجرا شده (محسن کلانتری و شکوهی، 1388: 26-296)

     

    واژه های کلیدی:

    ارزیابی بهینه (اقتصادی)، رقم سیاه بزهکاری، پژوهش اجتماعی، مشکلات آماری، اعتبار داخلی، اعتبار بیرونی.

    ارجاعات:

    الف- فارسی

     سهیلا صادقی فسایی و صلاح الدین قادری، «ارزیابی پیامدهای اجتماعی برنامه­های پیشگیری ازجرم در فضاهای شهری» مسائل اجتماعی ایران، س 3، ش 2، زمستان 1391، ص 95

    برای دیدن یک نمونه ارزیابی از برنامه­های پیشگیری از جرم در ایران ر.ک: محمد فرجیها «ارزیابی مداخله­های پیشگیرانه­ی پلیس: چالش­های روش­شناختی و سیاست­گذاری» در: مجموعه مقالات پلیس و پیشگیری از جرم، زیر نظر علی­حسین نجفی­ابرندآبادی، تهران: دفتر تحقیقات کاربردی پلیس­ پیشگیری ناجا، 1378.

    رهیافت هایی به پیشگیری، مترجم محمود مهدوی فصلنامه مطالعاتی پیشگیری از جرم سال دوم شماره پنجم زمستان ۱۳۸۶ صفحه ۲۱۲

    تحلیل بزهکاری برای حل کنندگان مسئله، ترجمه محسن کلانتری ومریم شکوهی چاپ اول ۱۳۸۸ دفتر تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری صفحه 26-296

     

    ب- لاتین

     

    -Frank Vanclay, “International Principles for Social Impact Assessment” Impact Assessment and Project Appraisal, Vol. 21, No. 1, p. 6

    -Frank Vanclay, “Conceptual and methodological advances in social impact --assessment” in: The International Handbook of Social Impact Assessment, Edited -- by Henk A. Becker and Frank Vanclay, Northampton: Edward Elgar Publishing, Inc., 2003, pp. 1-13

    Nick Tilley, Crime Prevention, Portland: Willan Pub.,  2009, pp. 161- 166-

     



    [1]. Vanclay

    [2]. Tilley

نظر شما