You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: انواع پیش­گیری

    معرف:

    1- معادل انگليسي:     Prevention: Types & Methods

    2- تعریف: پیشگیری از جرم امروزه به عنوان شاخه­ای از علوم جنایی (و به زعم برخی، نه حتی زیرمجموعه­ی علوم جرم­شناختی بلکه شاخه­ی مستقلی در عرض آن) توسعه­ی نظری و عملی وسیعی یافته و شیوه­ها، انواع و زیرشاخه­های متنوعی را در خود گنجانده­است. مهم­ترین تقسیم­بندی­ها شامل پیشگیری اولیه و ثانویه، پیشگیری وضعی و اجتماعی (فردمدار)، پیشگیری مستقیم و غیرمستقیم، پیشگیری فردی و جمعی و ... . هم­چنین نباید از یاد برد که دامنه­ی نظریات پیشگیری به قدری گسترده شده است که در معنای اعم، نظریات دیرپاتر جرم­شناسی مانند بازدارندگی، بازپروری و ناتوان­سازی را به مثابه شیوه­هایی که در نهایت پیشگیری از جرم را ممکن می­سازند، دربرمی­گیرد (ابراهیمی، 1388: 43 و 48).

    متن:

    پیشگیری از جرم امروزه عنوانی است آن­چنان وسیع که هر شیوه، اقدام یا سیاست رسمی یا غیررسمی که به نحو مستقیم یا غیرمستقیم در جلوگیری از وقوع جرم یا کاهش احتمال وقوع آن مؤثر باشد، در شمول آن قرار می­گیرد. بنابراین نباید تعجب کرد که مفاهیم، نظریات و روش­های متنوع و متکثری ـ از رویکرد رشدمدار و تأکید بر آموزش در مدارس تا شکل طراحی ساختمان ـ ذیل این عنوان گنجانده ­شود. درعین حال، این بسط نظری موجب شده است که در عمل، پیشگیری از جرم با بسیاری از شاخه ­های همسایه­ی خود در علوم جنایی (از جرم­شناسی و کیفرشناسی تا سیاست جنایی) مرتبط بوده و در برخی موارد، هم ­پوشانی داشته باشد. برای مثال، پیشگیری از جرم از طریق وضع مجازات­های شدیدتر و توأم با قطعیت و سرعت در اجرا، چارچوب نظریه­ی بازدارندگی است؛ در عین حال، نگفته پیداست که این شیوه، در نهایت هدف پیشگیری از جرم و کاهش نرخ جرم را تأمین می­کند.

    در واقع، دو رویکرد متفاوت موسع (فراگیر) و مضیق در پیشگیری مطرح است که بر اساس اولی، «هر آن­چه در راستای مبارزه با بزهکاری به کار رود، داخل در تعریف تلقی می­شود و بر اساس رویکرد دوم، صرفاً «شیوه ­های غیرقهرآمیز که دولت از طریق حذف یا محدودسازی عوامل جرم­ زا و نیز از طریق مدیریت مناسب عوامل محیط فیزیکی و اجتماعی که فرصت­های مناسب ارتکاب جرم را فراهم می­کند» پیشگیری محسوب می­شوند.

    از سوی دیگر، رویکردهای پیشگیری ـ متأثر از نگاه اپیدمیولوژی بالینی ـ بر اساس تفاوت در «شیوه­ی مداخله، تکنیک­ها (اصلاح یا بازدارندگی)، مرحله­ی تکوینی (پیش­گستر و پیشینی یا واکنشی و پسینی)، کانون توجه (بزهکار یا بزه­دیده)» از یکدیگر متمایز می ­شوند (گیلینگ[1]، 1997، ص 3).

    پیشگیری به طور سنتی و به یک اعتبار به اولیه و ثانویه تقسیم می­شود؛ با این حال، برخی از شق سوم، یعنی پیشگیری ثالث نیز سخن گفته­اند. این تقسیم­بندی بر اساس ایده­ی براتینگهام و فاوست[2] (ص 248-96) به اعتبار مرحله ­ی مداخله و کانون توجه رویکرد پیشگیرانه استوار است. پیشگیری اولیه متوجه محیط عمومی است در حالی که، پیشگیری ثانویه بر «ریسک» بزهکاری یا بزه­دیدگی متمرکز است. دست آخر، پیشگیری ثالث نیز ناظر به مرحله بعد از وقوع جرم و وضعیت بزهکاری یا بزه­دیدگی است.

    پیشگیری اولیه، شامل سازکارهایی از قبیل پیشگیری محیطی، نظارت محل ه­ای، بازدارندگی عام، آموزش عمومی، پیشگیری اجتماعی و اقدامات فردی می­شود. بنابراین، پیشگیری اولیه عمدتاً ناظر است به «شرایط محیط فیزیکی یا اجتماعی که فرصت مناسب برای رفتار مجرمانه را فراهم یا ارتکاب جرم را تسهیل می­ کند» (استیون[3]، 2010، ص 27).

    در مقابل، پیشگیری ثانویه، بر «شناسایی پیشینی مجرمان بالقوه و مداخله قبل از ارتکاب» مبتنی است و شیوه­ هایی از قبیل شناسایی و پیش­بینی، پیشگیری وضعی و مانند آن را در برمی­گیرد در حالی که پیشگیری ثالث با تمرکز بر شرایط پس از وقوع جرم، بر بازدارندگی خاص، بازپروری و اصلاح و درمان و نیز ناتوان­ سازی تأکید می­کند.

    در تاریخ اندیشه های کیفری و بویژه در چند دهه اخیرتعمیق دانش جرم شناسی موجب شده است که اندیشمندان با شناسایی ابعاد مختلف جرم و عوامل موثر در وقوع ان دسته بندی های مختلف نیز از انواع روش های پیشگیری از جرم ارائه کرده اند هر چند تقسیم بندی پیشگیری از جرم بر اساس روش های پیشگیری خود یکی از دسته بندی انواع پیشگیری از جرم است بنا براین نمی توان انواع روش ها متمایزدانست بلکه تقسیم بندی بر اساس روش های خود یکی از انواع دسته بندی های پیشگیری از جرم است با نگاهی به تقسیم بندی های موجود در این زمینه می‌توان گفت تقسیم بندی پیشگیری بر اساس روش های پیشگیرانه به پیشگیری کیفری پیشگیری وضعی و پیشگیری اجتماعی قدیمی‌ترین تقسیم بندی در این زمینه است در پیشگیری کیفری با استفاده از ابزارهای قانونی و توسل به ارعاب سزادهی ناتوان سازی در پیشگیری وضعی با کاهش فرصت های ارتکاب جرم و در پیشگیری اجتماعی با کاهش انگیزه ها و پتانسیل ارتکاب جرم اهداف پیشگیری محقق می شود.

    از دیگر انواع تقسیم بندی ها تقسیم بندی انواع پیشگیری بر اساس سن مرتکبین است از این نظر بر فراز محققان پیشگیری را به پیشگیری از جرایم اطفال و پیشگیری از جرایم بزرگسالان تقسیم کرده اند در این تقسیم بندی رویکرد پیشگیرانه در مورد اطفال پرورشی و اصلاحی و رویکرد در مورد بزرگسالان ارعاب و تنبیه است تقسیم بندی  دیگردر این زمینه تقسیم بندی بر اساس  حیطه اقدامات پیشگیرانه است از این رو  پیشگیری به پیشگیری عمومی و اختصاصی تقسیم می شود در پیشگیری عمومی اقداماتی راجع به کلیه ی  جرایم مورد نظراست ولی  در پیشگیری اختصاصی عوامل خطر مربوط به جرم خاص موضوع اقدامات پیشگیرانه قرار می گیرند مانند پیشگیری از سرقت از منظری دیگر بر اساس نحوه ی اقدامنهاد پیشگیری کنند پیشگیری به دو دسته فعال و منفعل تقسیم می شود در پیشگیری فعال اقدامات پیش دستانه و کنشی بوده و در پیشگیری منفعلانه اقدامات مرجع پیشگیری واکنشی و منفعلانه می باشد تقسیم بندی پیشگیری بر اساس سطوح دخالت اقدامات پیشگیرانه به پیشگیری اولیه  ثانویه و ثالثه دسته بندی است که از علوم پزشکی وارد جرم شناسی شده است سطح اول جنبه عمومی و خطاب به تمام افراد سطح دوم مربوط به افراد در معرض خطر و سطح سوم مربوط به افراد مبتلا می باشد تقسیم بندی های متعدد و گوناگونی که  ماهیتا انها عمدتا در موارد ذکرشده فوق خلاصه می‌شود نیز کتب مربوط به جرم شناسی و پیشگیری قابل دسترسی است

     

    واژه های کلیدی:

     پیشگیری اولیه، پیشگیری ثانویه، پیشگیری ثالث.

    ارجاعات:

    الف- فارسی

    شهرام ابراهیمی، «رویکردهای موسع و مضیق پیشگیری و آثار آن»، مجله الهیات و حقوق، تابستان 1388، ش 32، صص 43 و 48

    ب- لاتین

    -  Daniel Gilling, Crime prevention: Theory, policy and politics, Routledge Pub., 1997, p. 3

    - Brantingham, P. & F.Faust, “A conceptual model of crime prevention”, Crime & Delinquency, No. 22, pp. 284–96

    - Steven P. Lab, Crime prevention : approaches, practices, and evaluations, 7th  ed., Matthew Bender & Company, Inc., 2010, p. 27

     

     



    [1]. Gilling

    [2]. Brantingham, P. F.Faust

    [3]. Steven

نظر شما