You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان:جرم

    معادل انگليسي:  /Offence crime   

    تعريف: واژة جرم، برگرفته از ريشة جَرَمَ، به معني قطع كردن(فيض ، 1376 :17) و در معنای لغوی مترادف  عصیان، اثم، جناح (دهخدا ، 1377، ذیل واژه جرم)گناه، بزه وخطا آمده است( عمید ، 1386: ذیل واژه جرم) آمده است. جرم عبارت از فعل یا ترک فعل فردی است که به جهت لطمه­ای که به نظم اجتماعی وارد می­کند،توسط جامعه به کیفرمی رسد(گلدوزیان،1388 :71)ماده 2قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 درتعریف جرم مقررمی دارد؛«جرم ،عبارت است ازهررفتاری اعم از فعل یاترک فعل که درقانون برای آن مجازات تعیین شده است» (قانون مجازات اسلامی مصوب 92)

    متن:

    برقراری امنیت، از جمله نیازهای ضروری توسعه هر جامعه ای، مطرح است؛ در این بین بروز پدیده جرم و جنایت باعث تزلزل درپایه های امنیت و سلامت روانی شهروندان گشته و صدمات و هزینه های جدی را برای جامعه و شهروندان به بار می آورد (سریرافراز ، 1388: 253)..جرم عمل یا رفتاری است که احساسات  وجدان جمعی جامعه را جریحه دار ساخته و از طرف اکثریت مطلق اعضای جامعه محکوم می شود.جرم موجب اخلال نظم  امنیت جامعه گردیده و تشویش را برای اعضای جامعه خلق می نماید. در مفهوم دیگر جرم  شامل هر فعل یا ترک فعلی  است که نظم ، صلح و آرامش اجتماعی را مختل می سازد و قانون نیز برآن مجازات یا اقدامات تأمینی (تربیتی، مراقبتی ودرمانی)  تعیین کرده است. از ديدگاه حقوق‌دانان جرم، فعل يا ترك فعلي است كه از نظر خارجي، به نظم، صلح و آرامش، لطمه وارد كرده و قانون نيز، توسط مجازات، ضمانت اجرايي براي آن فراهم مي‌كند(نوربها، 1382: 152) از دیدگاه اجتماعی  جرم یک پدیده­ی اجتماعی است؛ که عوامل فرهنگی، اجتماعی و محیطی در بروز آن مؤثر می باشند براین اساس جرم در مفهوم اجتماعی  عبارت است از؛ نقض نظام اجتماعی و رفتاری که با ضوابط فرهنگی و اجتماعی حاکم بر جامعه مغایرت دارد و احساسات عمومی را جریحه­دار می­سازد.جامعه‌شناسان جرم‌ را عملی‌ مخالفبا نظم‌ اجتماعییا مخالف‌ یکی‌ از ضوابط‌ و ارزش‌های‌ مشترک‌ در جامعه‌  می دانند‌.ا‌ ضوابط‌ و ارزش‌هایی که بر آمده‌ از افکار، عقاید و شرایط‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌ آن‌ جامعه‌ است‌(شامبیاتی، 382 : 216،استفانی، 1377: 145)

    جرم از نظر شریعت اسلام و فقه

    جرم، در فقه، عبارت است از انجام دادن فعل يا گفتن قولي، كه مطابق با قانون اسلام، حرام شمرده شده و كيفري براي انجام آن مقرر شده است؛ نيز ترك فعل يا گفتن قولي است كه قانون اسلام آن را واجب شمرده و براي آن كيفر مقرر داشته است(فيض ،  1376 :17) جرم از ديدگاه فقها، مخالفت با اوامر و نواهي كتاب و سنت است يا ارتكاب عملي كه به تباهي فرد مي‌انجامد.( نوربها، 1382: 153)در متون‌ و منابع‌ دینی‌، جرم‌ مترادفبا گناه‌ به‌کار رفته‌ است‌.(حسن فاضل، 1405 : 415) جرم‌ عبارت است از هر نوع عملی که در شرع ممنوع بوده اعم‌ از انجام‌ دادن‌ کاری‌ که‌ در دیناز آن‌ نهیشده‌ یا ترککردن‌ کاری‌ که‌ بدان‌ امر شده‌ است.‌و خداوند برای‌ آن‌ کیفر دنیوی‌ از قبیل‌ «حد، تعزیر، قصاص‌، دیه‌، کفاره»یا اخروی‌ مقرر کرده‌ است،؛( اردبیلی‌، 1382:‌ 119) خواه در ارتباط با خود مجرم باشد، مانند ترک نماز،روزه و نوشیدن شراب و یادر ارتباط بادیگری، همچون ضرب و جرح و کشتن کسی.، جرم در اصطلاح فقهی مترادف با معصیت و گناه آمده و شامل انجام ممنوعات شرعی است،(فیض‌، 1376 :‌ ۶۹)در شریعت اسلام، جرم تضییع و تجاوز به حق­الله و حق­الناس است و لذا جرم در شرع شامل مسائلی است که دارای مفاسد اجتماعی و مفاسد شخصی است، ارزش هایی که در حقوق اسلام مورد احترام است جان و مال، عقل و شرف و دین افراد است که تجاوز به هریک از این ارزش­ها مستوجب ضمانت اجراهای کیفری دنیوی و اخروی است. جرم«معصیت و گناه» به دو دسته حق الله(ارتداد، شرب خمر ، محاربه و ..) و حق الناس(قتل،دزدی و..) تقسیم می شود.(گلدوزیان،1388 :69).

    جرم در قوانین کیفری

     سابقه­ی قانونی بودن جرم در ایران به طور رسمی در قانون مجازات عمومی مصوب 1304 و اصلاحیه آن در سال 1352 آمده که برگرفته از قانون جزایی کشورهای اروپایی است که پس از انقلاب به آن توجه شده است. قانون گذار در ماده 2 قانون مجازات عمومی مصوب سال 1352 مقرر داشته است،هر فعل یا ترک فعل که مطابق قانون قابل مجازات یا مستلزم اقدامات تأمینی یا تربیتی باشد جرم محسوب است و هیچ امری را نمی‌توان‌جرم دانست مگر آنکه به موجب قانون برای آن مجازات یا اقدامات تأمینی یا تربیتی تعیین شده باشد(قانون مجازات عمومی، مصوب 1352)نیزمادة 2 قانون سابق راجع به مجازات اسلامي مصوّب 21 مهرماه 1361ش، جرم را چنين تعريف مي‌كند: «هر فعل يا ترك فعلي كه مطابق با قانون، قابل مجازات يا مستلزم اقدامات تأميني و تربيتي باشد، جرم محسوب است و هيچ امري را نمي‌توان جرم دانست مگر اين‌كه به موجب قانون براي آن مجازات يا اقدامات تأميني يا تربيتي، تعيين شده باشد»؛ همچنین مادة 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370، جرم را فعل یا ترک فعلی می‌داند که در قانون برای آن مجازات تعيين شده باشد(نوربها، 1382،:155)در ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قانونگذار مقرر داشته است؛ «هر فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد، جرم محسوب می شود»(قانون مجازات اسلامی ، مصوب 1392) نکته­ای که در ارتباط با قانونی بودن جرم مطرح است، این است که تشریع جرم منحصرا حق و وظیفه قوّه مقنّنه است و قانونگذار به هنگام تشریع قانون جزا بایستی جرم را با قید مجازات به طور صریح و روشن تعریف کند. از اصل قانونی بودن جرم، نتایج زیر به دست می آید: 1. قاعده عطف به ماسبق نشدن 2. قاعده تفسیر محدود (ولیدی، 1373 : 352).

    عناصر تشکیل دهنده جرم

     در حقوق جزایی ، جرم دارای سه عنصر یا رکن قانونی، مادی و روانی است ؛

    1)عنصر قانونی جرم: يعني، قانون، فعل یا ترك فعلي را تحت عنوان جرم، قانون‌گذاري و مجازات آن را بيان كرده باشد؛( فیض ، 1376: 85)مادامی که قانونگذار عمل یا ترک عملی را امر یا نهی نکرده باشد، جرم محسوب نمی­شود و قابل مجازات نیست. (گلدوزیان،1388 :72) عنصر قانونی، مفهومی ‌گسترده‌ است‌ که‌ علاوه‌ بر قانون‌ به‌ معنای‌ اخص‌، شامل‌ آیین‌نامه‌ها، معاهداتبین‌المللی تصویبشده‌ و حتی‌ رویه قضایی‌، عرف‌، منابع‌ فقهیو فتاوایمعتبر نیز شامل می‌شود(اردبیلی‌، 1382: ۱۳۰).

     2)عنصر مادی جرم: يعني، فعل يا ترك فعلي كه قانون آن را جرم دانسته است، تحقق خارجي يافته، توسط مجرم در خارج انجام گيرد؛( فیض ، 1376: 85) عنصر مادّی‌، تحقق‌ خارجی‌ یک‌ اقدام‌ خلاف‌ قانون‌ است‌ که‌ می‌تواند به‌ شکل‌ فعل‌ (مانند سرقتو قتل‌)، ترکفعل‌ (مانند خودداری‌ پزشکاز مداوایبیمار و ترک‌ انفاق واجبسخن‌ گفتن‌ (مانند اهانتکردن‌ و دشنامدادن‌)، ترک‌ سخن‌ (مانند خودداری‌ از شهادتدادن‌ که‌ موجب‌ اشتباهحقبا ناحق‌ شود)، نگاهداری‌ برخی‌ اشیا (مانند اسلحه غیرمجاز)، حالت‌ و شیوه زندگی‌ (مانند ولگردی)یا حالتی‌ روانی‌ (مانند اعتیاد)باشد. فکر مجرمانه‌ تا زمانی‌ که‌ در خارج‌ تحقق‌ پیدا نکند، جرم‌ تحقق پیدا نمی کند(نوربها،1382 :187،اردبیلی،1392 :301)

    3)عنصر روانی جرم،  يعني، عمد، سوء نيّت، يا قصد مجرمانه، يا خطايي كه مجرم در اثر آن جرم مرتكب شده است؛ (فیض ، 1376 :86،اردبیلی‌،1382:‌ ۲۳۳)

    تقسیمات کلی جرم

     در قانون مجازات عمومی مصوب  1352 ،فصل دوم در ماده 7 ، جرم از حیث شدت و ضعف مجازات به سه نوع  ؛ جنایت ، جنحه خلاف تقسیم شده است (قانون مجازات عمومی، 1352) جنایت به جرایمی گفته می شد که متضمن خطر بسیاری برای جامعه بودو مجازات سنگینی مانند اعدام، حبس ابد  ... داشت. جنحه جرایمی بودند با مجازات متوسط مانند حبس تا سه سال و جزای نقدی نسبتاً سنگین و خلاف  جرایم بسیار سبک که  با مجازات جزای نقدی؛ تقسیم شده است.(صانعی، 1382 :338)

    تقسیم بندی بر اساس مجازات

    جرایم براساس نوع مجازات به جرایم حدی، قصاص، دیات ، تعزیرات و مجازات های بازدارنده تقسیم می شوند (فیض، 1376: 206 )الف)حدود؛ به موجب ماده ۱۳ قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حد به مجازاتی گفته می‌شود که نوع و میزان کیفیت آن در شرع تعیین شده است .مجازات های حدود عبارتند از: قتل، تازیانه ،قطع عضو و نفی بلد.ب)قصاص:قصاص یعنی استیفا اثر جنایت طبق ماده ۱۴ قانون مجازات اسلامی قصاص کیفری است که جانی به آن محکوم می‌شود و باید با جنایت برابر باشد .ج)دیات جمع دیه می باشد که به آن خون بها نیز می گویند. دیه را قانون مجازات اسلامی اینگونه تعریف کرده است ،به سبب جنایت بر نفس یا عضو به مجنی علیه یا به ولی یا اولیا دم او داده می شود .د)تعزیرات و مجازات های بازدارنده:تنبیه کمتر از حد را تعزیر می‌گویند. تعزیر درقانون مجازات اسلامی اینگونه تعریف شده ‌است :تعزیر،تادیب و یا عقوبتی است که نوع و مقدار آن در شرع تعیین نشده و به نظر حاکم واگذار شده است از قبیل حبس و جزای نقدی و شلاق که میزان شلاق بایستی از مقدارحد کمتر باشد.مجازات های بازدارنده در واقع هر نوع مجازاتی می باشد و به مجازات خاصی تعلق ندارد.

     

    2) تقسیم بندی از نظر طول زمان ارتکاب جرم

    از نظر رمان ارتکاب جرم جرایم به ؛ جرم آنی« جرمی است که در زمان کوتاهی به ارتکاب می رسد، نتیجه آن‌ در زمانی‌ کوتاه‌ حاصل‌ می‌شود، مانند قتل‌»(اردبیلی، 1382: 213)، جرم مستمر؛ « جرمي كه تحقق آن به استمرار زماني وابسته بوده ويا مجرم آن رادر مدتي ممتد دنبال كرده باشد(جعفري‌لنگرودي،1386، :1537،1543) لازمه تحقق جرم مستمر،استمرار عمل مادی در زمان است.مثل استعمال علنی لباس یا نشان دولتی بدون مجوز.مانند بازداشت غیر قانونی  ، یا ناشی از ترک فعل مانند نگرفتن شناسنامه.

    3)تقسیم بندی از نظر نحوه ارتکاب

    از نظر از نظر نحوه ارتکاب ،جرایم به جرم‌ ساده‌» جرمی است که عنصر مادی جرم از یک عمل یا گفتار و یا ترک فعل حاصل شده باشد.در بیان دیگرجرمي كه با عمل واحد محقق شود قرار مي‌گيرد مثل سرقت،قذف،زنا» (جعفري‌لنگرودي،1386، 1537، 1539) جرم‌ به عادت‌ ، «جرمی است که عنصر مادی آن مستلزم اعمال متعدداست که هر یک از اعمال منفرداً قابل تعقیب  نیستند ، مانند تکدّی‌و ولگردی»جرم‌ مرکّب‌، «جرمي است، مركب از چند عمل كه هر يك به تنهايي قابل تعقيب نيست ،. عنصر مادی تشکیل دهنده آن از چند عمل ترکیب یافته که هر یک به تنهایی جرم نبوده،بلکه مجموعه آن عنصر مادی جرم را تشکیل می دهد.مثل کلاهبرداری.»(استفانی، 1377: 316 ،اردبیلی، 1382: 214،فیض، 1376 : 225) جرم‌ مرتبط‌، «جرائمی هستند که بعضی از آن ها مقدمه بعضی دیگر بوده و یا به مناسبت بعضی دیگر ارتکاب یافته و یا تحقق بعضی منوط به تحقق بعضی دیگر باشد.مثل مانند کشتن گواه به قصد از بین بردن دلیل قتل عمدی»  (الهام، 1372: 12) جرم جمعی ،«جرمی است که از یک رشته اعمال پی در پی تشکیل شده است که مجموع آن اعمال،کلا یک عمل شناخته شده و برای آن مجازات تعیین می شود. يعني، چند عمل متوالي كه هر يك و همگي جرم باشند»(جعفري‌لنگرودي،1386 :1538)جرم مشهود «جرم مشهود جرمی است که مرتکب در حین ارتکاب غافلگیر شده و دلایل جرم هم مشهود است»جرم غیر مشهود« جرمی است که مدت زمانی است که به ارتکاب رسیده و به دست آوردن دلایل آن غیر ممکن و یا غیر مسلم است» (استفانی، 1377: 320 ،صانعی، 1382 :387 ،فیض، 1376: 227)جرائم تام؛ «جرمی است که تمام‌ عملیات‌ اجرایی‌ جرم‌ به‌ وقوع‌ بپیوندد، در جرم تام مجرم هم فعل مجرمانه  دارد و هم قصد مجرمانه مسیر فعل مجرمانه نتیجه ی دلخواه برای مجرم دارد (رحیمی نژاد، 1378: 40 ، فیض ، 1376: 188) جرم تام وقتی تحقق می یابد که مجرم کلیه شرایطی را که قانون برای ارتکاب آن لازم دانسته است انجام داده باشد.مانند قتل نفس که با خاتمه دادن به حیات دیگری تحقق می یابد و یا جرم سقط جنین که تحقق آن منوط به این است که جنین سقط شود. یا جرم سرقت که تحقق آن منوط به ربودن مال دیگری است. (گلدوزیان، 1388 :234) جرم مطلق؛ جرمی است که به صرف ارتکاب عمل واقع شده تحقق می یابد اعم از اینکه عمل به نتیجه مطلوب عامل رسیده یا نرسیده باشد.مانند نشر اکاذیب، شهادت دروغ ، توهین که به صرف بیان بدون نتیجه  جرم محقق است (رحیمی نژاد، 1378: 40)جرم مقید؛ جرمی است که بر حسب تعریف قانونی و یا صدق عرفی،زمانی واقع می شود که تحقق خارجی پیدا می کند که نتیجه ای که از آن منظور نظر است حاصل شده باشد.مثل سرقت که عمل ربایش صورت گرفته است (شامبیاتی، 1382 :277 ،رحیمی نژاد، 1378: 40)جرم محال،در برابرِ جرم‌ تام‌، جرم‌ محال‌ و جرم‌ عقیم‌ قرار جرمي است كه تحقق جرم توسط مجرم با توجه به وضع يا وسايل ارتكاب به جرم، محال باشد؛ هر چند كه مجرم تمامي تلاش خود را كرده باشد، داردمانند مسموم‌ كردن‌ با مواد غیر سمّی‌. جرم محال(جعفري‌لنگرودي،1386: 1538) جرم عقیم، جرمی عقيم است كه تمامي عناصر جرم را دارد، ولي به علتي، نتيجة مطلوب مجرم، صورت خارجي نمي‌يابد؛ مقصود بزهكار از ارتكاب‌ جرم‌ حاصل‌ نشود، مانند اقدام‌ به‌ قتل‌ نافرجام‌. (رحیمی نژاد، 1378: 40 ،فیض، 1376: 188) اين جرم در مقابل جرم معلق؛ يعني، جرمي كه علت خارجي، مانع به نتيجه رسيدن تلاش مجرم مي‌گردد، استفاده مي‌شود(جعفري‌لنگرودي،1386: 1540 و 1544)

    تقسیم بندی از نظر قصد و عمد:

    براي احراز مجرميّت مجرم و مجازات او علاوه بر وجود عملي مادي، مجرم بايد از نظر رواني، قصد و عمد براي ارتكاب به جرم داشته باشد.( نوربها،1382: 183) بر اين اساس، دو گونه از جرايم تعريف مي‌شود: 1) جرايم عمدي، كه مجرم با قصد مجرمانه عملي را انجام داده، يا از انجام عملي خودداري كرده است؛ 2)خطاي جزايي و جرايم غير عمدي كه رفتاري است حاصل از بي‌احتياطي و سهل‌‌انگاري(جعفري‌لنگرودي،1386:1540 و 1541)

    تقسیم بندی براساس تعیین مجازات قانونی

    جرم کیفری(جزایی): جرمي كه قانون براي آن مجازات معين كرده است  در بیان دیگر هر فعلي كه به موجب قوانين كيفري انجام دادن و يا ترك آن با مجازات مقرّر توأم باشد؛ مانند قتل، كلاهبرداري، سرقت، و غيره (اردبیلی، 1382 : 121).

    جرم مدنی: يعني، فعل يا ترك فعلي كه باعث آسيب رسانيدن به ديگري شده(جعفري‌لنگرودي،1386: 1538 :1542)و عامل‌ آن‌ ملزم‌ به‌ جبران‌ زیانیا رفع‌ خسارت‌ گردد، مانند بی‌احتیاطی‌ در رانندگیکه‌ به‌ خسارت‌ مادّی‌ بینجامد(شامبیاتی، 1382 :230)

    تقسیم بندی براساس قصد ارتکاب:

    1)جرم عمدی؛ حالتی که فرد هم قصد فعل و هم قصد نتیجه‌ی حاصل از آن را دارد.2)جرم غير عمدی؛ یعنی فرد قصد فعل را داشته ولی نتیجه‌ی رخ داده، نتیجه‌ی مدنظر وی نبوده است. جرم غیر عمدی می‌تواند شبه عمد باشد یا خطای محض که در مورد اخیر فرد نه قصد فعل دارد و نه قصد نتیجه؛ مثل فعل در حال خواب.

    تقسیم بندی براساس ماهیت ؛

     

    1)جرائم‌ عمومی‌؛ به‌ جرائمی‌اطلاق‌ می‌شوند که‌ مردم‌ قادر به‌ ارتکاب‌ آن‌ باشند و ضمن‌ ایراد صدمه‌ به‌ تمامیت‌ جسمانی‌، معنوی‌ و منافع‌ خصوصی‌ اشخاص‌، اذهان‌ عمومی‌را مشوش‌ سازند، مانند قتلو سرقت(رحیمی نژاد، 1378: 43)2)جرم‌ سیاسی؛‌ جرمی‌است‌ که‌ بر ضد تشکیلات‌ و عملکرد دولتصورت‌ گیرد، مانند بغی(نوربها، 1382: 262،اصغری، 1378: 63)3) جرم نظامی؛بخشی‌ از جرائم‌ نظامی ‌مفهومی‌ جدا از جرائم‌ عمومی ‌ندارند، بلکه‌ تنها شدت‌ عمل‌ بیشتر و رسیدگی‌ سریع‌تر در آن‌ها وجود دارد، ولی‌ شماری‌ از جرائم‌ مختص‌ نظامیان‌ است‌، مانند فرار از خدمت‌ سربازیکه‌ دادگاههای‌ نظامی‌عهده‌دار رسیدگی‌ به‌ این‌ جرائم‌اند. (نوربها، 1382:264 ،رحیمی نژاد، 1378: 43)

    اقدامات ناظر پلیس بر جرم

    مقابله و مبارزه با جرم در صدر ماده 15 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری   و اصل 156 قانون اساس مطرح و مطابق بند 8 ماده 4 قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1369، جزء وظایف عمده و اصلی  پلیس شمرده شده است.  انجام وظايفي كه بر طبق قانون به عهده نيروي انتظامي به عنوان ضابط قوه قضائيه در راستای مداخله و مبارزه با جرم محول  گردیده است  شامل؛ مبارزه با انواع جرایم،، پيشگيري از وقوع جرم، كشف جرايم،بازرسي و تحقيق  ،حفظ آثار و دلايل جرم، دستگيري متهمين و مجرمين و جلوگيري از فرار و اختفا آنها وانجام امور مربوط به تشخيص هويت و كشف علمي جرايم می باشد

    واژگان كليدي:

     جرم، پليس، مجرم، دادسرا.جرم مشهود،جرم غیر مشهود،جرائم تام

    فهرست منابع:

    اردبیلی ، محمد علی(1392) حقوق جزای عمومی، تهران ، انتشارات میزان،

    اردبیلی ،محمدعلی‌ ‌(1382) حقوق‌ جزای‌ عمومی‌ ، تهران‌ ؛ انتشارات میزان؛

    استفانی گاستون‌ ‌،ژرژلواسوروبرنار بولک‌ (1377) ،حقوق‌ جزای‌ عمومی‌، ،ترجمه حسن‌ دادبان‌، تهران‌ ؛نشر دانشگاه علامه طباطبایی،

    اصغری ،سیدمحمد ‌،(1378) بررسی‌ تطبیقی‌ جرم‌ سیاسی‌ همراه‌ با دو قاعده‌ «درء» و «نفی‌ حرج‌ »، تهران‌ ؛نشر اطلاعات؛

    الهام، غلامحسین‌(1372)، مبانی‌ فقهی‌ و حقوقی‌ تعدد جرم‌، تهران‌؛انتشارات بشری

    جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1386) . مسبوط در ترمينولوژي حقوق ، تهران، گنج دانش،

     محمد بن حسن فاضل هندی(1405) کشف الثام، تهران، چاپ سنگی

    حسين بن محمد « راغب اصفهاني»(1373). المفردات في غريب القرآن، تهران:، نشر مرتضوی

    رحیمی‌نژاد، اسماعیل (1378) آشنایی‌ با حقوق‌ جزا و جرم‌شناسی‌،قم:انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه  قم‌

    دهخدا، علی اکبر(1377) لغت نامه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران

    سریرافراز، محمد(1388) پیش گیری از وقوع جرم و فعایت بسترساز برقراری جامعه ایمن،تهران؛ نشر شهر

    ‌شامبیاتی‌، هوشنگ (1382) حقوق‌ جزای‌ عمومی‌، تهران‌، انتشارات ژوبین ؛

    صانعی ،پرویز (1382)حقوق‌ جزای‌ عمومی‌ ، تهران،انتشارات طرح نو ؛

    عمید، حسن(1386) فرهنگ فارسی عمید، تهران: انتشارات امیر کبیر

    فيض، علي‌رضا(1376)مقارنه و تطبيق در حقوق جزاي عمومي اسلام. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،

    قانون مجازات عمومی ، مصوب 1304 و1352

    قانون مجازات اسلامی مصوب 1361، 1370، 1392

    گلدوزیان، ایرج، (1388)بایسته های حقوقی جزای عمومی، تهران، نشر میزان،

    ولیدی، محمد صالح1373) حقوق جزای عمومی ، تهران: نشر داد

    نوربها، رضا،(1382) زمینه های حقوق و جزای عمومی، تهران،انتشارات گنج دانش،

    سایر منابع برای مطالعه بیشتر؛

    انصاری، ولی الله(1380) کشف علمی جرایم، تهران ، انتشارات سمت

    آخوندی، محمود.(1386) آیین دادرسی کیفری کاربردی. تهران: نشر میزان

    باهری، محمد،(1380) نگرشی برحقوق جزای عمومی، تهران، انتشارات مجد،

    زراعت، عباس،(1379) شرح قانون مجازات اسلامی، تهران، انتشارات ققنوس،

    شاملو احمدی، محمد حسین، (1380)فرهنگ اصطلاحات و عناوین جزایی، تهران، انتشارات نشر دادیار،

     

نظر شما