You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    جعل       Forgery

    جعل در لغت به معنای ساختن، قرار دادن، نهادن، وضع کردن، زشتی را نیکو گردانیدن، مبدل ساختن، دیگرگون کردن، از حالتی به حالت دیگر درآوردن، می باشد (1).

    در قوانین بیشتر کشورها از جمله ایران، جرم جعل تعریف نشده و صرفاً به ذکر مصادیق، روش­ های ارتکاب و مجازات مرتکب آن، بسنده شده است. حقوقدانان در تعریف جعل گفته­اند: جعل عبارت از قلب متقلبانه حقیقت در سند، نوشته یا چیز دیگر است، به قصد اضرار به غیر، به روش­های پیش­بینی شده در قانون (2).

     در تعریفی دیگر، جعل، تغییر دادن آگاهانه نوشته یا سایر چیزهای مذکور در قانون دانسته شده است که به قصد جا زدن آن به عنوان اصل، برای استفاده خود یا دیگری و به ضرر غیر، صورت می­گیرد (3).

     از دیدگاه قانونگذار، جعل عبارت از ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی و غیررسمی، بدون اجازه صاحب آن و نظایر آنها، به قصد تقلب است (4).

     تعاریف فوق نشان می­دهد که عنصر اصلی این تعاریف، قلب متقلبانه حقیقت است، یعنی هر قلب حقیقتی، جعل محسوب نمی­شود؛ بلکه قلب به قصد تقلب مشمول این عنوان است. در جعل سند باید توجه داشت که قلب حقیقت، وقتی جعل می­شود که مربوط به حکم سند یا مربوط به اموری باشد که سند یا نوشته، برای اثبات یا نفی آن تنظیم شده است. بنابراین می­توان گفت: جعل سند عبارت از تغییر یا تحریف متقلبانه حقیقت در نوشته یا سند یا هر چیز دیگر، به قصد زیان رساندن به دیگری است (5).

     با استناد به قانون، در تبیین مصادیق جرم جعل، می­توان گفت: ساختن یا تغییر آگاهانه نوشته یا سند، ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیررسمی، خراشیدن، تراشیدن، قلم بردن، الحاق، محو، اثبات، سیاه کردن یا دست بردن در تاریخ سند یا الصاق نوشته­ای به نوشته دیگر، یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحبش، به قصد جا زدن آن به عنوان اصل برای استفاده خود یا دیگری، به ضرر غیر و به قصد تقلب از مصاديق جعل محسوب مي شود(6).

    در قوانین کیفری ایران، جعل سند در دو شکل اساسی به صورت جعل مادی و جعل معنوی تعریف شده است. جعل مادی به تغییر ظاهری سند با استفاده از روش های فیزیکی مانند برش یا تراش آن گفته می شود و جعل معنوی، به تغییر مفاد سند اطلاق می گردد. لازمه جعل مادی، انجام عمل مادی است. به عبارت دیگر، سند ابتدا به صورت واقعی در عالم خارج وجود پیدا می کند، آنگاه بزهکار با عمل خود، محتوا و مضمون یا امضای آن را تغییر می دهد و نتیجه عمل وی در سند باقی می ماند. اما در جعل معنوی، قلب حقیقت در ذهن صورت می گیرد و بعد در نوشته یا سند منعکس می شود. بر خلاف جعل مادی که آثار خارجی و ملموسی بر جای می- گذارد، احراز و تشخیص جعل معنوی بسیار مشکل است (7).

    عوارض جعل

    جعل دارای پیامدهای متعددی می باشد که برخی از مهم ترین آنها عبارتند از:

    ضرر مادی: ضرر موضوع بزه جعل، معمولاً و غالباً از نوع ضرر مادی است، بدین معنی که انسان را در اموال و دارایی خود متضرر می سازد.

    ضرر معنوی: کافی است که جعل به شرافت یا اعتبار و موقعیت اجتماعی دیگری صدمه وارد کند.

    ضرر اجتماعی: جعل به منافع خصوصی فرد لطمه وارد می آورد و نیز مصالحه جامعه را به مخاطره می اندازد و باعث می شود که اقشار جامعه، حتی با تنظیم اسناد رسمی، در معاملات خود احساس امنیت نکنند (8).

    روش­های تشخیص اسناد جعلی

    روش­های مختلفی برای تشخیص اسناد جعلی به کار می رود که در زیر برخی از مهم ترین آنها ذکر می­شود:

    • روش فیزیکی

    از اشعه ماورابنفش برای مشاهده تغییر یا حذف اسناد خودنویس نوشته و تشخیص لومیناس (نخ) چک و پول استفاده می شود.

    • روش شیمیایی

    برای تشخیص تجانس دو نمونه خطی در یک سند، از آزمایش توفل آنالیز استفاده می شود.

    راه کارهای پیشگیری از جعل اسناد:

    1. دسته­بندی گزارش ها و خروجی های نرم افزار به لحاظ اهمیت و امنیت؛
    2. درک اهمیت امضا و مهرهای مورد استفاده؛
    3. شناسایی امضا و مهر مدیران و همکاران مجموعه؛
    4. انتخاب امضاهای متفاوت برای کارهای متفاوت؛
    5. کدگذاری امضا و استفاده از سامانه کد امضا؛
    6. اسنعلام ازصحت اطلاعات نامه­های دریافتی مهم (9).

    کلید واژه ها

     جعل، جعل مادی، جعل معنوی، قلب متقلبانه، حقیقت.

    ارجاعات

    1- دهخدا، علی اکبر. لغت نامه. چاپ اول. دوره جدید.

    2- کوشا، ارسلان. مطالعه تطبیقی جرم جعل معنوی اسناد در حقوق جزای ایران و فرانسه. تهران: دانشگاه امام صادق(ع)؛1387. ص 5.

    3- جعفری، لنگرودی محمد جعفر. ترمینولوژی حقوق. جلد 2. تهران: کتابخانه گنج دانش؛1388. ص 1555.

    4- حمید زاده اربایی، نجف. مقدمه ای بر جعل اسناد. تهران: کارآگاه؛1388. صص 20-10.

    5- امیر شاهی، منوچهر. مبانی مدیریت اسناد. تهران: موسسه عالی آموزش و پژوهش مدریت و برنامه ریزی؛1386.

    6- گلدوزیان، ایرج. محشای قانون مجازات اسلامی. تهران: مجد؛1387.

    7- صادقیان، نادعلی. نگاهی به جعل اسناد در ایران و راه های مقابله با آن.گنجینه اسناد، سال نوزدهم، شماره سوم؛1388. صص 129-117.

    8- فتح آبادی، حسین. پژوهشی در جرم استفاده از سند مجعول. فصلنامه الهیات و حقوق، شماره 15 و 16؛1384. ص 205.

    9- نمامیان، پیمان. بحثی کوتاه راجع به جرم جعل معنوی در حقوق موضوعه ایران. مجله دادرسی، شماره 51؛1384.

     

نظر شما