You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان :ضرب و جرح

    معرف:

    1-معادل انگليسي:    Battery  and  Assault

    2-تعریف: در مفهوم حقوق جزایی، ضرب عبارت است ازعمل مادی شدید که بر بدن دیگری(به صورت برخورد یا اصطکاک )وارد کنند و در نتیجه انفعالی در بدن حاصل شود؛ خواه این اثربه طور مستقیم با تمام یا قسمتی از بدن فاعل( مانند دست و پا و تنه) صورت گیرد ، خواه به طورغیرمستقیم، یا توسط چیزی (چاقو و چوب وتازیانه ) یا حیوانی ( حمله ور گردانیدن سگ به طرف دیگری) صورت گیرد(جعفری لنگرودی، 1380: 414) در اصطلاح پزشکی قانونی، ضرب به صدمه و آسیب هایی اطلاق می شود که وتارد کردن آن موجب از هم گیسختگی ظاهری نسجی و جاری شدن خون نمی شود. تورم، کوفتگی، سرخی، کبودی و سیاه شدن و پیچ خوردن مفاصل بدون شکستگی، تجمع خون در بافت ها و خون مردگی، آثار ضرب هستند. گاه انواع ضرب، شدید و توام با شکستگی ها و آسیب های احشایی یا ضایعات مغزی هستند (گودرزی و کیانی، 1380: 93).

    جرح، در لغت به معنی زخم زدن آمده است. در مفهوم حقوق جزایی، جرح عبارت است از زخمی که به فعل مجرم در پیکر مجنی علیه (در قسمت داخل بدن یا ظاهر بدن)حادث شود(جعفری لنگرودی،1380 :415). دراصطلاح پزشکی قانونی، جرح به آسیب ها وصدمه هایی گفته می شودکه موجب ازهم گسیختگی بافت های بدن شده واغلب با خونریزی ظاهری وبیرونی توام است؛ مانندپوست رفتگی، خراشیدگی، پارگی و بریدگی سطحی و عمیق توام با آسیب پریوست(ضریع، پرده نازک روی استخوان). گاه جرح ممکن است همراه با شکستگی  یا آسیب مختصر یا شدید احشایی یا صدمه مغزی باشد (گودرزی، 1377: 267 وجهانگیری، 1394: 28).

    متن:

    جرم ضرب و جرح، در تقسیم بندی جرایم، در گروه جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص قرار می گیرد واز جرایم بسیار شایع است که تعداد زیادی از پرونده‌های قضایی را به خود اختصاص داده‌ است. ضرب و جرح عمدی،  شامل هر گونه ایراد ضربه بدنی است که فردی از روی علم و عمد به دیگری وارد می کند؛ خواه دارای آثار ظاهری باشد، خواه  نباشد(وروایی، 1394: 30 ).  ضرب، به صورت زدن، تصادم، برخورد وتلاقی شدید حاصل می شود، که با سرخی، کبودی، سیاهی پوست بدن، پیچ خوردن مفاصل بدون شکستگی، تورم و ... همراه است وهیچ گونه اثر زخم، کوفتگی یا ضایعه عضوی ایجاد نمی کند (پاد،1374: 88). ضرب، با هر وسیله ای ، اعم از وسایل طبیعی همانند دست ، پا ، ناخن وغیره، یا وسایل اتفاقی مانند چوب ، سنگ و نیز وسایل از پیش تهیه شده مثل چاقو و غیره امکان پذیر است. ملاک تشخیص ضرب، وارد شدن صدمه بدون خونریزی است(بیابانی  و هادیانفر،1384: 426) جرح، صدمه هایی است که منجر به خونریزی ظاهری شده وگاهی این خونریزی با شکستگی استخوان همراه است(رحیمی نژاد، 1387: 89). آسیب هایی از قبیل سوختگی، بریدگی ها، قطع عضو وسایر زخم ها ازاین دسته هستند (بیابانی  و هادیانفر،1384: 426). ملاک تشخیص جرح، بر مطلق زخم بدن اطلاق می شود؛ چه از غیر وارد شده باشد و چه از فساد در بدن پیدا شود؛ بنابراین، هر زخم معمولی، شکستگی استخوان و نظایر آن در اقسام جرح است(پاد،1374: 98). اگر ضرب وجرح درسروصورت باشد، آن را «شِجاع» و اگر درسایر قسمت های بدن باشد، آن را «جِراح» می نامند(جهانگیری، 1394: 28).

    ضرب و جرح در اصطلاح فقهی

    بیشتر فقها «ایراد ضرب» را به معنی آسیب های وارده به بدن توسط شخص دیگر می دانند که موجب تغییر رنگ پوست یا کبودی یا تورم می شود  وتوام با خونریزی خارجی نیست وآسیب بدنی که با خونریزی خارجی همراه باشد راجرح یا جراحت نامیدند. ضرب معمولاً منتهی به سرخی(احمرار) و کبودی(اخضرار) و سیاهی جلد بدن (اسوداد) می شود ؛ اما جرح، بر مطلق زخم بدن چه از غیر وارد شده باشد و چه از فساد در بدن پیدا شود، اطلاق می شود و مراد فقها به جرح در این مورد، اغلب جراحت های وارده از غیر است (پاد، 1374: 98- 92) .

    ضرب و جرح در قوانین جزایی

    ازنظر قانون گذار، اگر شخصی به قصد قطع یا جرح عضو به دیگری صدمه بزند، مرتکب جرم ضرب و جرح عمدی شده است؛ حتی زمانی که فرد قصد این عمل را نداشته باشد، ولی نوع عمل وی طوری باشد که عرفا منجر به قطع یا جرح عضو شود، این جرم تحقق می یابد. قانون گذار، جرم ضرب و جرح را درماده ۶۱۴ در کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی  پیش بینی کرده است(وروایی، 1394 ).

    انواع ضرب و جرح

    1-ضرب و جرح اتفاقی: ضرب و جرحی است  که در اثر سوانح و اتفاقات گوناگون، به طور غیر عمدی به وجود می آید؛ مانند برق گرفتگی و زلزله و زیرآوار ماندن و تصادف های وسایل نقلیه(گودرزی، 1376: 722)؛

    2-ضرب و جرح  عمدی: منظور از ایراد ضرب و جرح عمدی، هر گونه ایراد ضربه بدنی است که فردی از روی علم و عمد به دیگری وارد کند؛ خواه دارای آثار ظاهری باشد، خواه نباشد(وروایی، 1394: 30 )؛

    3-ضرب و جرح ناشی ازکار: ضرب وجرحی است که در کارخانه ها و کارگاها به علت نقص فنی دستگاه یا بی احتیاطی، به وجود می آید(گودرزی، 1376: 723)؛

    4- ضرب وجرح جنایی(قضایی): ضرب و جرحی است عمدی که با آلات کشنده و به قصد جنایت به وجود می آید؛ مانند جرح با چاقو یاگلوله ، اسید پاشی، ضرب با چماق و... (گودرزی، 1376:  723). ضرب و جرح جنایی به موارد زیر تقسیم می شوند:

    الف)ضرب و جرح ساده: ضرب و جرح جنایی  ساده،  شامل تهديداتي است که از طرف يك شخص براي ايجاد ‌آسيب بدني در فردی ديگر  يا كشتن وي یا ايجاد عمدي آسيب بدني در شخصی ديگر می شود.

    ب)ضرب و جرح حاد: ضرب و جرح حاد شامل عناصر موجود در ضرب و جرح ساده به اضافه يك عنصر ديگر است كه به شدت حمله انجام شده مربوط مي‌شود. ضرب و جرح حاد، معمولاً توسط يك اسلحه يا وسيله‌اي صورت مي‌گيرد كه احتمالاً باعث آسيب بدني جدی دائمی ، از دست دادن يا نقص اعضا و ارگان هاي بدن يا مرگ مي‌شود(لیمن، 1393: 124-122).

    انواع جراحت ها درقانون قانون مجازات اسلامی

    1-حارصه: خراشیدگی های سطحی یا ساییدگی های پوستی را شامل می شود ؛ به عبارت دیگر، زخمی است که نیاز به به بخیه نداشته باشد. حارصه «خراش پوست است بدون آنکه خون جاری شود».

    2-دامیه: خراشی که از پوست بگذرد و مقدار اندکی وارد گوشت شود و همراه با جریان خون کم یا زیاد باشد. این جراحت ها همراه با خونریزی بوده و نیاز به بخیه کردن دارند.

    3-متلاحمه: جراحتی که موجب بریدگی عمیق گوشت شود ، اما به پوست نازک روی استخوان نرسد؛  پارگی ها و بریدگی هایی است که از پوست عبور کرده و عضلات را از هم دریده است.

    4- سمحاق: جراحتی که از گوشت بگذرد و به پوست نازک روی استخوان برسد؛ به عبارت دیگر، پارگی و بریدگی هایی است که عضلات را به طور عمیق قطع کرده و تا روی ضریع یا پوست که پرده نازک روی استخوان است ، برسد.

    5 موضحه: جراحتی است که از گوشت بگذرد وپوست نازک روی استخوان را کنار زده واستخوان را آشکار سازد. موضحه، بریدگی هایی است که از پرده نازک روی استخوان گذشته واستخوان بدون آنکه آسیب ببیند، از شکاف زخم هویدا شود.

    6-هاشمه: عملی که استخوان را بشکند؛ گرچه جراحتی تولید نکرده باشد. هاشمه، ترک خوردگی ها و شکستگی های بدون تغییر مکان استخوان های سر و صورت است.

    7- منقله: جراحتی که درمان آن جز با جابجا کردن استخون میسر نباشد؛ به تعبیری دیگر، شکستگی های استخوان سر و صورت یا نقل مکان قطعات شکسته است.

    8- مامومه: جراحتی است که به کیسه مغز  برسد، یا جراحتی که استخوان جمجمه را بشکند و به پرده های مغزی برسد و سبب پارگی یا خونریزی در پرده های سخت شامه و نرم شامه شود.

    9-دامغه: جراحتی که کیسه مغز را پاره کند؛ جراحتی که از پرده های مغزی گذشته و باعث خونریزی یا تخریب نسج مغز شود.

    10- جائفه: جراحتی است که با هر وسیله و از هر جهت به شکم یا سینه یا پشت  یا پهلوی انسان وارد شود؛ به عبارت دیگر، جراحتی است که پس از گذشتن از پوست و عضلات، وارد یکی از حفرات بدن، مانند قفسه سینه و شکم و لگن شود. جائقه، اغلب با آسیب امعا و احشای بدن همراه است(گودرزی و کیانی، 1380: 94).

    عوامل ایجاد جراحت

    الف) جراحت با اجسام توک تیز؛.مانند تبر، قیچی، سیخ کباب، درفش کفاشی ، تیغ موکت بری، شیشه شکسنه، آچار، پیچ و میخ که با توجه به نوک تیز آنها به شکل های گوناگون جرح وارد کرده و آثاری به جا می گذارند. شکل انتهای  این اجسام بر بدن نقش می بندد و به تناسب شدت ضربه  یا ضربات وارده ، جراحت های سطحی  یا عمقی ایجاد می کند.

    ب)جراحت با اجسام برنده؛ مثل تیغ موکت بری ، تیز بر، شیشه های شکسته ، تیغ آرایشگاه ، جراحت های ناشی از شمشیر، ژیلت. جراحت ها و ضایعات ناشی از این اجسام، به طور معمول دارای لبه صاف و یکنواخت هستند.

    ج)جراحت با اجسام برنده سنگین: مانند ساطور، تبر، قمه و... ؛ این نوع جراحت ها مانند جراحت با اجسام برنده هستند ، اما عمق آن ها بیشتر و اثر جراحت آنها، به تناسب اندازه جسم برنده، محدودتر است.

    د)جراحت با اجسام برنده نوک نیز؛ اجسام نوک تیز و برنده ، جراحت های نافذ را ایجاد می کنند، مثل کارد ، خنجر و گاهی یک قطعه شیشه و نظایر آن. جراحت های ناشی از این اجسام معمولاً دوکی شکل هستند (کاهانی و گودرزی، 1380: 54-51) .

    اقدامات پلیس ناظر بر جرایم ضرب و جرح

    حضور سريع در صحنه جرم، به منظور جلوگيري از توسعه و گسترش جرم وآسیب هاي ناشي از آن و همچنين حمايت از بزه ديدگان اولین اقدام ماموران انتظامی  پس از حضور در صحنه ضرب و جرح  است. پس از حضور در صحنه جرم، بلافاصله باید انجام کمک های اولیه بر روي قرباني در دستور کار ماموران قرار گیرد، يا در صورت ضرورت، مصدوم یا مجروح باید به بيمارستان منتقل شود. بهتر است  یک مامورانتظامی  فرد قرباني را تا بيمارستان همراهي كند تا مبادا او سعي در دور انداختن مدركي داشته باشد. در صورت انتقال فرد قرباني به بيمارستان، افسر همراه باید از پزشك معالج  بخواهد که مشخص كند آيا ضرب و جرحي صورت گرفته است يا خیر. حضور ریيس كلانتري يا جانشين وي در صحنه جرم نزاع هاي مهم برای مديريت و هدايت هرچه بهتر مأموران تحت امر، اعزام نيروي بيشتر به صحنه جرم براي برقراري آرامش در محل، كنترل و خلع سلاح افراد درگير در نزاع، جدا كردن نزاع كنندگان از يكديگر،  فراهم کردن کمک­های اولیه پزشكي براي افراد صدمه دیده، تنظیم سریع صورت مجلس وضعيت جراحت ها و خسارت های وارده بر افراد، به ويژه مجروحاني كه به بيمارستان اعزام مي شوند، حفاظت ازصحنه ضرب وجرح ، اخذ اظهارات اوليه( مصاحبه­های اوليه با قربانی و شهود)، عكاسي از هرگونه مدرك قابل مشاهده (مستند سازی صحنه جرم)، بررسی صحنه جرم، جمع آوري و حفظ مدارك، بازسازي صحنه جرم و .... از دیگر وظایف ماموران انتظامی در جرایم ضرب و جرح است (گل محمدی خامنه،1385: 117). در مواردی که مظنون از صحنه جرم ضرب و جرح  متواری شده باشد ، تجربه نشان داده است كه در این گونه موارد، بیشتر قربانيان، ضاربان خود را مي‌شناسند. پلیس برای انجام تحقیقات از مظنون ، با اطلاع و هماهنگی مرجع قضایی اقدام به  احضار یا دستگیری مظنون می کند(لیمن ،1393 :127-122).

    واژه های كليدي:

    ضرب و جرح، لطمه، ضرب و جرح ساده، ضرب و جرح حاد، صحنه جرم، ماموران تحقیق.  

    ارجاعات:

    -بیابانی؛غلامحسین و هادیانفر، سیدکمال(1384). فرهنگ توصیفی علوم جنایی. تهران: نشر تاویل.

    -پاد، ابراهیم( 1374). حقوق کیفری اختصاصی. جلد اول. چاپ اول. تهران:  دانشگاه تهران. 

    -جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1380). ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش.

    -جهانگیری، منصور(1393). قانون مجازات اسلامی. تهران: نشر دیدار.

    -رحیمی نژاد، اسماعیل(1387). آشنایی با حقوق جزا و جرم شناسی. حوزه علمیه قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.

    -قانون مجازات اسلامی مصوب 1392.

    -کاهانی، علیرضا وگودرزی، علیرضا(1380). مرگ های ناشی ازسلاح سرد(خودزنی وخودکشی). مجله پزشکی قانونی. سال هشتم. شماره 26 . 65-49 .

    -گل محمدی خامنه، علی(1385). پی جویی انتظامی. تهران:، معاونت آموزش دانشگاه علوم انتظامی امین.

    -گودرزی فرامرز(1376). پزشکی قانونی. جلد اول.تهران: انتشارات انیشتین.

    -گودرزی، فرامرز و کیانی، مهرزاد(1380). اصول طب قانونی و مسمومیت ها. تهران: ناشر روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.

    -لیمن، مایکل دی(1393). تحقیقات جنایی (علم وهنر). ترجمه علیرضا لطفی آذر و هاشم عزیزی. تهران: نشر کارآگاه.

    -وروایی، اکبر(1394). مبانی شرعی ممنوعیت ایراد ضزب و جرح عمدی متهمان. فصلنامه بصیرت و تربیت اسلامی. سال دوازدهم. شماره 34. 46-21 .

    سایر برای مطالعه بیشتر

    -اسکندری، خسرو و سیدتاج الدینی، علی(1392). ضرب وجرح مورد کاوی ومستند سازی تجربه ها. جلد اول. تهران: انتشارات بازرسی کل ناجا.

    -لایل، دی . پی(1388). علوم جنایی به زبان ساده. ترجمه میر وحید وهابی عراقی. تهران: نشرکارآگاه.

    -نسل، محمد(1391). بررسی علل وقوع و شیوه های اثر بخش پیشگیری از ضرب وجرح متهمان. فرماندهی انتظامی آذربایجان غربی. دفتر تحقیقات کاربردی.

     

     

     


نظر شما