You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • محکوم علیه  sentenced-defendant-condemned

    در لغت و اصطلاح، به کسی که حکم به زیانش صادر شده است؛ محکوم علیه می گویند (1).

    در علم حقوق- چه از حیث حقوقی، چه از حیث کیفری- به کسی که حکم بر علیه او صادر شده، محکومٌ علیه می­گویند؛ در واقع، ضابطه تشخیص محکومٌ علیه از متهم (2) و مشتکی عنه، صدور حکم می­باشد؛ یعنی از لحظه­ای که حکم محکومیت علیه فرد صادر می­شود، دیگر به او متهم گفته نمی­شود و از این لحظه، فرد محکومٌ علیه به حساب می­آید. البته از لحاظ کیفری، وقتی که حکم محکومیت قطعیت پیدا می­کند، به فرد دیگر محکومٌ علیه نیز گفته نمی­شود و او را مجرم می­خوانند (3).

     گاهي پس از صدور حكم و مشخص‌شدن نتيجه دادرسي، محكوم‌ٌعليه طوعاً مبادرت به اجراي حكم نموده، محكومٌ به را پرداخت و يا به نحوي رضايت محكومٌ ‌له را جلب مي‌نمايد؛ كه در اين صورت، از پرداخت حق اجرا (نيم عُشر) معاف و ساير هزينه‌هايي كه در راستاي اجراي حكم صورت مي‌گيرد - مانند حق‌الزحمه كارشناس و ارزياب اموال و حافظ اموال و نشر آگهي و غيره- نيز بر وي تحميل نخواهد شد. اما وقتي محكوم‌ٌعليه تمايلي نداشته باشد با مسالمت به قضيه فيصله دهد، به ناچار اجراي حكم با دخالت قوه عمومي صورت مي‌پذيرد؛ که در اين حالت، براي اجراي حکم تشريفاتي لازم است، كه مي‌بايست تحقق يابد. اين تشريفات- كه در واقع شرايط مقدماتي براي اجراي حكم است، به ترتيب در مواد يك الي چهار قانون اجراي احكام مدني، بيان شده‌اند و عبارت‌اند از:

    قطعيت حكم (يا قرار اجراي موقت آن) ؛(4)

    ابلاغ حكم به محكوم‌ٌعليه؛

    درخواست اجراي حكم از جانب محكومٌ ‌له؛

    قابليت اجراي حكم (5).

    واژه های کلیدی: محکوم علیه، حکم دادگاه، قابلیت اجرا، قطعیت حکم.

    ارجاعات:

    1-    عمید، حسن. فرهنگ فارسی. تهران: امیر کبیر؛1386. ص 1064.

    2-    براری لاریمی، محمد و قبولی درافشان، سید محمد تقی. حقوق متهم با رویکردی فقهی. فصلنامه علمی پزوهشی مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال دوم، شماره دوم؛1389. صص 51-23.

    3-    خالقی، علی. آیین دادرسی کیفری. تهران: شهر دانش؛1388.

    4-    شهری، غلامرضا. مجموعه تنقیح شده قوانین و مقررات کیفری. تهران: روزنامه رسمی؛1386

    5-    نوروزی، نادر. تفهیم اتهام در مقررات کیفری ایران. فصلنامه دانش انتظامی، سال نهم، شماره سوم؛1389. صص 179-168.

     

نظر شما