You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • خبر متواتر

    خبر متواتر به خبری گفته می شود که از طرف عده ای از منابع مستقل گزارش گردد و هر یک از خبرها یک احتمال را برای قضیه درست کند و قرینه ای برای اثبات آن باشد که با زیاد شدن احتمال ها و قرینه ها یقین حاصل شود که صحت خبر قطعی است.

    شرایط خبر متواتر عبارت اند از :

    1-     تعداد و شرایط منابع به گونه ای باشد که عادتاً تبانی آنها با یکدیگر برای جعل خبر ممتنع باشد.

    2-     تعداد منابع برای یک خبر متواتر بستگی به حصول اطمینان بررسی کننده دارد.

    3-     منابع، خبر را از یک منشأ دریافت نکرده باشند.

    4-     آگاهی منابع از حادثه حسی باشد نه حدسی و علمی؛ یعنی منابع باید بگویند دیدیم ... یا شنیدیم...ولی اگر عقیدۀ خود را بازگو کند خبر متواتر نمی­شود .

    5-     قطع و یقین به این خبر به قرائن دیگری مانند معقول بودن، تطبیق با سوابق و... احتیاج نداشته باشد . منطقی بودن و عقلایی بودن مفاد خبر در ارزیابی اطلاعاتی بسیار مهم است.

    6-     بررسی عدم تناقض بین اجزای خبر (2)

    اقسام خبر متواتر عبارت اند از :

    1-     متواتر لفظی؛

    2-     متواتر معنوی؛

    3-     متواتر اجمالی(1).

    خبر متواتر لفظی:

    خبری است که تمام گزارشگران و مخبرین آن در الفاظ خبر هماهنگی و اتحاد داشته باشند (1).

    خبر متواتر معنوی:

    خبری است که هرچند الفاظ  و عبارات منابع در مورد یک خبر متحد و یکی نیست اما در مجموع همۀ آنها یک معنای مشترک را ادا می­کنند یا به عبارت دیگر متضمن یک معنی هستند (1).

    خبر متواتر اجمالی:

    خبری است که به دلالت التزامی از مجموع اخبار و محتویات مختلف نتیجه گیری می­شود. یعنی الفاظ اخبار، متضمن معنی نیستند، بلکه لازمۀ آن اخبار، خبر به خصوصی است (1).

    سؤالات مبین خبر متواتر شامل هشت سؤال است که چهار سؤال مربوط به منبع، چهار سؤال مربوط به منبع واسطه  است که به ترتیب عبارت­اند از:

    1-     منبع کیست یا چیست ؟ قابلیت اعتماد او یا آن کدام است؟

    2-     منبع تحت چه شرایطی بنابه اظهار خود خبر را به دست آورده است، گذشته از اظهارات خود او آیا می¬توان تصور کرد که واقعاً چنان شرایطی وجود داشته است؟

    3-     در شرایطی که منبع توصیف کرده است آیا منطقی است بپذیریم که او می­توانسته چنین خبری را به دست آورد؟ ( با توجه به سوابق، توانایی، امکانات، کتمان، حفاظت و... ).

    4-     آیا انگیزه­ای برای منبع در جعل این خبر وجود دارد یا خیر؟(دشمنی با شخص، گروه، سازمان یا دولت، طرفداری از شخص،گروه، سازمان یا دولت، چشم داشت یا منفعت مالی، خود بزرگ جلوه دادن، ترس، تقیه و...).

    5-     منبع واسطه کیست یا چیست؟ قابلیت اعتماد او یا آن کدام است؟

    6-     منبع واسطه تحت چه شرایطی بنابه اظهار خود خبر را به دست آورده است؟ گذشته از اظهارات خود او، آیا می توان تصورکردکه واقعاً چنان شرایطی وجود داشته است؟

    7-     در شرایطی که منبع واسطه توصیف کرده است آیا منطقی است بپذیریم که او می­توانسته چنین خبری را به دست آورد؟( با توجه به سوابق، توانایی، امکانات، کتمان، حفاظت و... ).

    8-     آیا انگیزه­ای برای منبع واسطه در جعل این خبر وجود دارد یا خیر؟ (دشمنی با شخص، گروه، سازمان یا دولت، طرفداری از شخص، گروه ،سازمان یا دولت، چشمداشت یا منفعت مالی، خود بزرگ جلوه دادن، ترس، تقیه و...)

    کلید واژه­ها

    خبر متواتر، منبع واسطه، منبع.

    ارجاعات

    1-     صفری، اسکندر. فرهنگ واژه های اطلاعاتی و امنیتی.  تهران: مرکز آموزش امام مهدی ( عج ) ساحفاناجا، 1382، صص207-206.

    2-     قربانی، محمد و مصطفی پیرعلی. گزارش نویسی اطلاعاتی. تهران: مرکز تحقیقات پاوا،1392، ص175.

    3-     بهشتی زاده، محمد. اصول بررسی اطلاعاتی. دانشکده اطلاعات، معاونت پژوهش و تولیدعلم، 1392، ص121.ش

نظر شما