You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • خبر واحد Piece      

     

    خبر واحد به خبری گفته می شود که به رغم تعدد وصول منابع مختلف (مثل جغرافیای مختلف و واحدهای جمع آوری متفاوت از سازمان های گوناگون) به واحد بررسی واصل شده است؛ اما همگی اخبار از منبع اولیه واحدی دریافت گردیده اند یا اصطلاحاً منشأ اخبار واحد است.(1)

    خبر واحد نقطه مقابل خبر متواتر است و به خبری گفته میشود که زنجیرۀ آن واحد باشد یا منابع،آن خبر را از منشأ واحد دریافت کرده باشند؛ بنابراین خبر واحد لزوماً به معنای آن نیست که خبر دهنده یک نفر باشد بلکه ممکن است منابع خبر بیش از یک نفر باشد، اما منشأ همۀ آنها شخص یا شیء واحد باشد یا منابع زنجیره وار خبر را به یکدیگر منتقل کردهاند تا آنکه به دست بررسی کننده رسیده است که در عرف ما به چیزی که خبر را مستقیماً از آن میگیریم منبع و به آن چیز یا چیزهایی که منبع، خبرها را از آن می گیرد منبع واسطه می گوییم. در ارزیابی خبر واحد علاوه بر تحقیق در " زنجیره سند" خبرها" متن خبر" نیز باید بررسی شود؛ یعنی اگر سستی یا نارسایی در الفاظ و مفاهیم وجود داشته باشد یا مخالفت با سوابق محکم، عقل سلیم و مسلمات تجربی و ... در معانی آن وجود داشته باشد آن خبر از درجه اعتبار ساقط است و ضعیف و مردود تلقی میگردد(2). خبر واحد به دو دسته تقسیم میشود:

    1-     خبر واحد با قرینه؛

    2-     خبر واحد بدون قرینه(3(.

    خبر واحد قرینه دار( با قرینه)

    خبرهایی هستند که شواهد و قرائنی خارج از سلسله اسناد خود داشته باشند که به وسیله آنها بتوان بر صدق و درستی شان اعتماد کرد، مانند معقول بودن، منطبق بودن با سوابق محکم و غیره که این نوع از خبرهای واحد قطعاً مفید هستند؛ اگرچه منبع آنها شخص واحد باشد یا سلسله منابع واحد باشد(4)

    خبر واحد بدون قرینه:

    خبرهایی هستند که شواهد و قرائنی خارج از سلسله اسناد خود نداشته باشند که در این صورت ارزش اسنادی ندارند(5(

    دربررسی اخبار واحد بایستی سلسلهای از منابع که خبر را اعلام کرده و ارزش و اعتبار آنها و همچنین متن اخباری که از منابع متفاوت واصل شدهاند مورد ارزیابی قرار گیرد.

    ارزیابی خبر از جنبۀ صلاحیت و اعتبار منبع، موضوعی است که در ایجاد اطمینان به اخبار میتواند نقش تعیین کنندهای داشته باشد(6)

    سؤالات مبین خبر واحد شامل دوازده سؤال است که چهار سؤال مربوط به منبع، چهار سؤال مربوط به منبع واسطه و چهار سؤال مربوط به قرائن است که به ترتیب عبارتاند از:

    1-     منبع کیست یا چیست؟ قابلیت اعتماد او یا آن کدام است؟

    2-     منبع تحت چه شرایطی بنا به اظهار خود خبر را به دست آورده است؛ گذشته از اظهارات خود او آیا میتوان تصور کرد که واقعاً چنان شرایطی وجود داشته است؟

    3-     در شرایطی که منبع توصیف کرده است آیا منطقی است بپذیریم که او میتوانسته چنین خبری را به دست آورد؟ ( با توجه به سوابق، توانایی، امکانات، کتمان، حفاظت و ...

    4-     آیا انگیزهای برای منبع در جعل این خبر وجود دارد یا خیر؟( دشمنی با شخص، گروه، سازمان یا دولت، طرفداری از شخص، گروه، سازمان یا دولت، چشمداشت یا منفعت مالی، خود بزرگ جلوه دادن، ترس، تقیه و (...

    5-     منبع واسطه کیست یا چیست؟ قابلیت اعتماد او یا آن کدام است؟

    6-     منبع واسطه تحت چه شرایطی بنا به اظهار خود خبر را به دست آورده است، گذشته از اظهارات خود آیا میتوان تصور کرد که واقعاً چنان شرایطی وجود داشته است؟

    7-     در شرایطی که منبع واسطه توصیف کرده است آیا منطقی است بپذیریم که او توانسته چنین خبری را به دست آورد؟( با توجه به سوابق، توانایی، امکانات، کتمان، حفاظت و ...)

    8-     آیا انگیزهای برای منبع واسطه در جعل این خبر وجود دارد یا خیر؟( دشمنی با شخص،گروه،سازمان یا دولت، طرفداری از شخص،گروه،سازمان یا دولت، چشمداشت یا منفعت مالی، خود بزرگ جلوه دادن، ترس، تقیه و...

    9-     آیا متن مطلب خبری با اصول و قواعد علمی تجربی ثابت مغایرت دارد یا خیر؟

    10-  آیا متن مطلب خبری با خبرهای دیگر مغایرت دارد یا خیر؟

    11-  خبر به چه صورتی است؟ کتبی(سند، دست خط ...) یا شفاهی(گفتگوی حضوری، تلفنی، رادیویی و..(.

    12-  آیا خبر قبل از وصول به دست مفسر دستخوش تغییراتی شده است؟(رونوشت برداری، فتوکپی، ترجمه و ...)(7)

    کلید واژه ها

    خبر واحد، خبر باقرینه، خبر بی قرینه.

    ارجاعات

    1-     صفری، اسکندر. فرهنگ واژه های اطلاعاتی و امنیتی. تهران: مرکز آموزش امام مهدی (عج) ساحفاناجا، 1382،ص208.

    2-     بهشتی زاده، محمد. اصول بررسی اطلاعاتی. دانشکده اطلاعات، معاونت پژوهش و تولید علم،1393، ص94.

    3-     صفری، اسکندر.همان

    4-     همان.

    5-     department of defence dictionary of military and associated terms,November 2010.p 144

    6-     محمدی فر، احمد. جزوۀ آموزشی بررسی اطلاعاتی. دانشکده فرماندهی و ستاد دانشگاه علوم انتظامی، 1392، صص22-23

    7-     بهشتی زاده، محمد.همان.

نظر شما