You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • طبقه بندي اطلاعات          Intelligence Classification

    طبقه بندی اطلاعات عبارت است از تعیین ارزش یک سند اطلاعاتی از نظر خطر افشای غیر مجاز آن سند (1). در اصطلاح عام دسته بندی و جدا کردن اشیا و موضوعات و قرار دادن موضوعاتی  را  که دارای وجه اشتراک  هستند در یک طبقه ، طبقه بندی گویند و در اصطلاح حفاظتی، دسته بندی اسناد، مدارک و اطلاعاتی را که دارای ارزش حفاظتی  هستند، طبقه بندی حفاظتی می­گویند. (2)

    طبقه بندی کردن عبارت است از قرار دادن اطلاعات ،اسناد یا مواد و وسایل در یکی از چهار نوع طبقه بندی به منظور حفظ آن اطلاعات یا اسناد یا مواد و وسایل و تعیین محدودیت های لازم برای دسترسی و جلوگیری از افشا  و دسترسی غیر مجاز به آنها . به عبارت دیگرتعيين ارجحيت اطلاعات، بر اساس اهميت و ارزش آنها، و ميزان تهديداتي كه متوجه آنهااست را طبقه بندي مي­نامند. از طريق طبقه بندي است كه مي توان سطحي از حفاظت و ايمني را براي اطلاعات فراهم آورد (3)

    طبقه‌ بندي در دو معناي نزديك به هم مورد استفاده قرار مي گيرد. در معناي اول، طبقه بندي عبارت از دسته بندي هدف هاي اطلاعاتي بر حسب اهميت و ارزش اطلاعاتي آنها و ميزان خطرهایی  كه آن هدف­ها را تهديد می کند. برداشت دوم از طبقه بندي، به معناي تعيين طبقه بندي و طبقه بندي كردن است. در اين معنا منظور از طبقه بندي، اختصاص دادن طبقه مناسب براي هر يك از هدف هاي اطلاعاتي است. مثلاً قراردادن طبقه بندي خيلي محرمانه براي يك سند را، طبقه بندي كردن آن سند يا تعيين طبقه بندي آن سند مي دانيم.

    انجام طبقه بندي و قرار دادن اطلاعات در يك طبقه بندي، اتخاذ برخي تدابير و ملاحظات را ضروري مي سازد، به گونه¬ای كه ناديده گرفتن اين تدابير و ملاحظات، مسئوليت آفرين خواهد بود. انجام طبقه بندي ملاحظاتي را از حيث نگهداري، حفظ، جابه جايي، افشا و انتشار اطلاعات طبقه بندي شده، الزام آور مي كند. اطلاعات طبقه بندي شده به گونۀ خاص نگهداري و جابه جا مي­شوند، همچنان كه افشا و انتشار آنها نيز مشمول قواعد و مقررات خاصي است. با افزايش اهميت و ارزش مندرجات اسناد، برطبقه بندي حفاظتي آنها افزوده شده و ترتيبات حفاظتي بيشتري به اجرا گذاشته مي­شود.(4)

    ترتيبات حفاظتي اسناد طبقه بندي شده، از ابتداي تهيه و توليد اسناد تاهنگام انهدام يا خروج آنها از طبقه بندي را شامل مي شود. اين ترتيبات در درجۀ اول شامل تشخيص ارزش و درجۀ اهميت اسناد مي­گردد و آنگاه متوجه ميزان مسئوليت و چگونگي نگهداري و حفاظت از اسناد می شود. در طبقه بندي اطلاعاتی يكي از مهم­ترين نكات در حفاظت مؤثر از اسناد، طبقه بندي مناسب و مؤثر آنها مي باشد (5) طبقه بندي بيش از حد يا طبقه­بندي پايين­تر از حد ضرورت، آثار مخربي درنگهداري و مديريت حفاظت اسناد دارد. اين اصل كه تحت عنوان اصل متعارف بودن طبقه بندي از آن ياد شده است، يكي از اركان مباحث حفاظت اسناد  است.

    متون علمي و قانوني در ايران اسناد طبقه بندي شده را به چهار گروه تقسيم مي كنند. آيين نامه طرز نگهداري اسناد سري و محرمانه دولتي و طبقه بندي و نحوۀ مشخص کردن نوع اسناد واطلاعات، مصوب 1354 هيئت وزيران، اين اسناد را چهار طبقۀ محرمانه، خيلي محرمانه، سري و به كلي سري تقسيم مي كند (ماده 1).

    در مقابل طبقه بندي هاي موجود در ايالات متحده با تفكيك ميان انواع دولتي و تجاري اسناد طبقه بندي شده، نكات قابل توجهي را يادآور می شود. (6) بر اساس اين تفكيك طبقه بندي­هاي دولتي شامل اسناد محرمانه (يا خيلي محرمانه)، سري و به كلي سري هستند. اين در حالي است كه به اعتقاد شوايتزر، اين طبقه بندي هرگز در فعاليت­هاي تجارتي مورد استفاده قرار نمي گيرد. (7)

    به بيان وي، در طبقه بندي اسناد غيردولتي با طبقات سه گانه زير مواجه هستيم. (8)

    1-      طبقه بندی محرمانه (شخصی)؛

    2-      طبقه بندی خیلی محرمانه (خصوصی)؛

    3-      طبقه بندی سری (سفارش شده).

    با این رویکرد در اسناد غیر دولتی از طبقه بندی به کلی سری (top Secret) استفاده نمی شود و این طبقه بندی منحصرا متعلق به اسناد و مدارک دولتی(ملی) است.

    طبقه بندی حفاظتی اسناد، اشخاص مجاز برای دسترسی و میزان دسترسی ایشان به اسناد و اطلاعات طبقه بندی شده را معین می کند و کلیه ترتیبات حفاظتی نسبت به اسناد، پس از مشخص گردیدن طبقه بندی آنها، مشخص شده و اعمال می گردد.

    کلید واژه ها

    طبقه بندی اطلاعات، هدف های اطلاعاتی، انواع طبقه بندی.

    ارجاعات

    1-    اداره کل پژوهش و تألیفات. مباحثی از امور اطلاعات 1 . مع آموزش ناجا، 1377،ص16.

    2-   قربانی، محمد، مصطفی پیرعلی.گزارش نویسی اطلاعاتی. پلیس اطلاعات و امنیت عمومی ناجا، دفتر تحقیقات کاربردی، 1392،ص124.

    3-   اداره کل پژوهش و تألیفات.همان.

    4-    سایت وزارت اطلاعات ج.ا.ا.

    5-  شوايتزر،جميز. مديريت حفاظت اطلاعات رایانه؛ موازين اداري، الكترونيكي و قانوني براي حفاظت اطلاعات تجاري. ترجمه رسول ميرزا حسن پور، چاپ اول، تهران: دانشكده اطلاعات وحفاظت اطلاعات، 1372،صص83-79

    6- Watson, Bruce.w, & others, (Eds), United States Intelligence, An Encyclopedia, NewYork& London, Garland Publishing INC., 1990.

    7-    شوايتزر،جميز. همان.

    8-  همان.

نظر شما