You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مخاطب شناسی پلیس    Audience analysis    

    مخاطب شناسی در لغت به معنای طرف خطاب، طرف صحبت، و کسی که با او سخن گفته می­شود، آمده است (1). بدین ترتیب مخاطب را می­توان فرد یا گروهی تصور کرد که حضور دارد، پیام را می بیند، می­شنود و دریافت می­دارد (2).

    مخاطب شناسی (که متناظر و مطابق با مقصد، گیرنده، طرف خطاب، ارتباط­گر یا مصرف کننده است(3)) از جمله حوزه­های مشترک جامعه­شناسی، مدیریت بازاریابی و علوم ارتباطات است که طی یک دهۀ گذشته پیشرفت­ های قابل ملاحظه ­ای داشته و تحقیقات فراوانی را به ویژه در خصوص کنترل مخاطب در بر داشته است؛ زیرا این امر خواستۀ صنایع رسانه ­ای و تولید کننده­ های پیام است (4).

    مخاطب را می­توان فرد یا گروهی دانست که داوطلبانه (و گاه به اجبار) به محتوا یا رسانه­­ای معین روی می­آورد. در عین حال مخاطب از نظر پلیس کسی است که هدف ما منتقل کردن انواع پیام­های انتظامی امنیتی به وی است. احتمالا دلایل متعددی برای مخاطب شدن از جانب مردم وجود دارد؛ به عبارتی مردم به علل مختلفی هدف پیام­های (5) رسانه­ ای پلیس قرار می­گیرند: مانند نیازهای اطلاعاتی و شناختی، نیازهای رفتاری، ترس از جرم و مورد بزه واقع شدن، و گاه تفریح و سرگرمی و شادی­های عاطفی.

    مخاطبان هم محصول زمینه­های اجتماعی و هم واکنشی به به الگوهای خاص ارائه شده از سوی رسانه­ها و منابع ارسال پیام. از این رو ارتباط مؤثر با مخاطبان هنگامی برقرار می­شود که پیام­های پلیسی، متناسب با ویژگی ها و نیازهای فردی اجتماعی مخاطب طراحی شود (6). بر این اساس، برنامه ریزان و پیکارگران ارتباطی، که پلیس یکی از آنهاست، باید دسته بندی دقیقی از مخاطبان خود داشته باشند، تا تأثیرگذارترین پیام­ها را برای آنها طراحی و ارسال کنند. مخاطبان معمولاً جز به صورت پراکنده و غیر مستقیم قابل مشاهده نیستند (7). بر همین اساس دسته بندی­های متنوعی از مخاطبان ارائه شده که پلیس می­تواند با اتکا به این دسته بندی­ها، ضمن ارسال پیام­های مناسب برای آنها، بیشترین اثر را بر آنها داشته باشد (8). برای نمونه دسته بندی مخاطبان بر مبنای ویژگی­های جمعیت شناسی (مانند سن (9)، جنس، شغل، تاهل و اندازۀ خانواده)؛ دسته بندی مخاطبان بر اساس متغیرهای اجتماعی (10) (مانند شغل، قومیت، مذهب)؛ دسته بندی مخاطبان بر حسب باورها، نگرش­ها و رفتارهای آنها (11) ؛ دسته بندی مخاطبان بر اساس میزان پذیرش پیام ­ها؛ و غیره. 

    هدف اساسی از مخاطب شناسی در نزد پلیس را می­توان تعیین پوشش بالقوه و بالفعل پیام، خط دادن به مخاطبان، ترغیب مخاطبان به انجام (یا عدم انجام) یک یا چند عمل، حفظ مخاطبان قدیمی در کنار جست و جو برای یافتن مخاطبان بیشتر دانست. مخاطب شناسی با رویکرد پلیسی، صرفاً به این معنی نیست که تولید پیام و رسانه­های مختلف یا حتی برخی برنامه­ها و پیام­های رسانه­ ای پلیس چه تعداد بیننده یا شنونده دارند؟ و مثلا طیف مخاطبان کدام برنامه های پلیس بیشتر است (12)؟ اگر چه این خود عنصر مهمی در مخاطب شناسی است (13). با این وصف، طراحی و تولید برنامه­های کیفی در کنار نظر سنجی­ها و آمارگیری­های معمول، اهمیت زیادی برای پلیس باید داشته باشد. پلیس باید بداند که مخاطبان سرسخت، منتقد و آفریننده، که معمولاً چندان مورد اقبال نیستند، می­توانند کمک زیادی به اثربخشی مأموریت­ها و طرح های جدید وی  کنند.

    به هر ترتیب آگاهی از فرآیندهای شناختی مخاطبان و فراگیران، از ضروری­ترین حوزۀ مخاطب شناسی است، زیرا فرایند رشد آنها، علایق، میزان انگیزش، بلوغ عاطفی، سوابق اجتماعی و تجارب گذشتۀ  آنها از عواملی است که همواره بر روش تعامل و رویارویی پلیس اثر می­گذارند. لذا هرگاه پلیس تصور کند بدون آگاهی از فرایندهای یادشدۀ مخاطبان می­تواند در انجام وظایف و مأموریت­های پلیسی موفق شود، دچار اشتباه شده است. بنابراین فواید و ضرورت­های فراوانی در شناخت مخاطبان برای پلیس وجود دارد. برای مثال شناخت از مخاطبان می­تواند انتقال مفاهیم، اطلاعات، احساسات و در کل پیام به او را آسان­تر سازد. مخاطبان، متنوع و متفاوت­اند؛ سلیقه ­های متفاوت، گرایش ­های مختلف، تفاوت­های فردی، ذهنیت­ها و ظرفیت­های ویژه، هر کدام پلیس را بر می­دارد تا محتوای پیام­ها را بر اساس تفاوت­های یادشده طراحی و تدوین کند. مخاطب، رکن اساسی تدوین پیام است. بهبود و تحکیم این پایه در صورتی میسر است که پلیس به توانایی، میزان دانایی، خصوصیات اخلاقی، گرایش­ها و خصلت­های اجتماعی مخاطبان آگاه باشد.این خود به ایجاد نگرش­ های مثبت از پلیس در مخاطبان، کاهش دغدغه­ ها، نگرانی­ها و ترس (به ویژه از جرم)، برقراری ارتباطات مؤثر با مخاطبان و افزایش رضامندی آنها  کمک می­ کند.


    کلید واژه ها

    مخاطب شناسی، پلیس، پیام­های پلیسی، ارتباط مؤثر با مخاطبان.

    ارجاعات

    1-    عمید، حسن. فرهنگ عمید. تهران: امیر کبیر، 1379، ص 1066.

    2-   گیل، دیوید و بریجت آدمز. الفبای ارتباط.  ترجمۀ رامین کریمیان و مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه، 1384،ص232.

    3-   همان، 232.

    4-   رحماني، فرشته. مخاطب شناسي. ماهنامۀ راديو، شماره 46، تير ماه 1388،  ص 38// قوامي، سيد حسين.  مخاطب شناسي. ماهنامۀ روابط عمومي، شماره 86، ارديبهشت 1392،  ص44.

    5-   فلاح شريف، ناصر. تجزيه و تحليل مخاطبان هدف در عمليات رواني. دانشگاه عالي دفاع ملي،  1384، ص 57.

    6-   مک کوائیل، دنیس. مخاطب شناسی. ترجمۀ مهدی منتظرالقائم، تهران: دفتر تحقیقات رسانه، 1381.

    7-   مک کوائیل، 1381، ص 4.

    8-   ظاهري، مهناز. مخاطب شناسي در قرن بيست و يكم. ماهنامۀ راديو، شماره 36، تير ماه 1386،  ص 20.

    9-   كاظمي، معصومه. شيوه­هاي مخاطب شناسي و جذب جوانان. ماهنامۀ شميم ياس، شماره 45، آذر ماه 1385،  ص 28.

    10-    شهابي، محمود و مجتبي جهانگردي. خاستگاه اجتماعي الگوهاي استفاده از تلويزيون­ هاي ماهواره اي فارسي زبان در ميان مخاطبان تهراني. تحقيقات فرهنگي ايران  تابستان 1387، 1(2 (پياپي 2))، صص 23-55.// قاضي زاده علي اكبر. ملاحظاتي در باب مخاطب و وِيژگي­هاي فردي و اجتماعي آن. پژوهش و سنجش  1380.

    11-    كريمي، عبدالعظيم. مخاطب شناسي در قلمرو ارتباط كلامي و غير كلامي. دو فصلنامه روشنان، شماره 14، زمستان 1391،  ص 4.

    12-    معينيان، محمدحسن. مخاطب شناسي در رسانه. ماهنامه راديو، شماره 36، تيرماه 1386 ، ص 6.

    13-    مک کوائیل، 1381.

     

نظر شما