You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان : اشراف اطلاعاتي

    معرف :

    1-    معادل انگلیسی: intelligence dominance                                  

    2- تعریف: اشراف، در لغت  به معنی بلند شدن، بالا برآمدن و از بالا به زير نگريستن است (عمید،188:1386). و در اصطلاح، به معني تسلط كامل بر چیزی است كه درحال وقوع است يا در آينده به وقوع خواهد پيوست. در زمینه اشراف اطلاعاتی، تعاریف مختلفی از سوی صاحب نظران به عمل آمده است که به عنوان نمونه، به ذکر مهم ترین آنها اشاره می شود: اشراف اطلاعاتي، حالتی اكتسابي است كه به وسيله ايجاد مزيت نسبي در اطلاعات، از مزيت رقابتي حاصل مي شود (دیوید، 2001). اشراف اطلاعاتی، يعني دست يابي به شرايط و موقعيت ها و آگاهي و شناخت و تسلط اطلاعاتي در حوزه مأموريت هاي تعريف شده و جغرافياي تعيين شده؛ به نحوي كه خواسته هاي فرماندهي را در اجراي مأموريت اصلي جوابگو باشد و قدرت پيش بيني و قابليت پيشگيري را ايجاد کند (مولایی، 47:1389).  اما در یک تعریف جامع، اشراف اطلاعاتي مجموعه فعاليت ها و اقداماتي است كه در اثر اجراي آن، يك سازمان اطلاعاتي، قابليت احاطه و تسلط كامل بر روند گذشته، حال و آينده وقايع و حوادث حوزه پيراموني آن را به دست می آورد؛ به نحوي كه بتواند در جهت پيشگيري و مقابله با تهديدات و آسيب پذيري هاي مترتب بر آن و همچنين توليد فرصت ها، اقدام لازم و به موقع را به عمل آورد (جمشیدیان، 12:1388).

    متن:

    در یک نگاه کلی ، اشراف اطلاعاتی اصلی ترین وظیفه یک سازمان اطلاعاتی است. مفهوم اشراف اطلاعاتی، یکی از پرکاربردترین واژه های تخصصی در حوزه پلیس اطلاعات و امنیت عمومی به شمار می رود؛ به طوری که این اقدام در سرلوحه اولویت یك سازمان اطلاعاتی تلقی شده و سیستم های جمع آوری اخبار و اطلاعات، ماموریت اصلی خود را حول محور ایجاد و تقویت اشراف اطلاعاتی بنا نهاده اند.

     اهمیت و ضرورت اشراف اطلاعاتی:

    با پیدایش دولت های نوین، وجود سازمان های اطلاعاتی برای کشورها یک امر مهم و ضروری به شمار می رفت. به مرور زمان، سازمان های اطلاعاتی بزرگ تر شده و تاسیس رده های تخصصی مستقل به عنوان یک ضرورت مطرح شد. در مرحله بعد، سرعت عمل در دسترسی به اخبار و اطلاعات و کمیت و کیفیت آن، به عنوان مبنای تصمیم گیری سیاست مداران ، در درجه اهمیت قرار گرفت. با پیشرفت روز افزون علم و توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، سرعت جمع آوری اخبار و اطلاعات به طور چشمگیری افزایش یافت؛ به گونه ای که سازمان های اطلاعاتی خود را در مقابل انبوهی از اخبار و اطلاعات از سراسر جهان دیدند . در این جا بود که با پدیده ها یی چون انفجار اطلاعات[1]، آلودگی اطلاعات[2] و هرج و مرج اطلاعات[3] مواجه شدند. اطلاعات، مبنای بسیاری از تصمیم گیری ها در هر نظام است و تصمیم گیری نیز رکن اساسی در مدیریت سازمان ها محسوب می شود. از این رو، سایمون (یکی از صاحب نظران علم مدیریت) ، مدیریت را مترادف با تصمیم گیری می داند (الوانی، 1385: 199). با توجه به مطالب پیش گفته ، استفاده مفید از اطلاعات، در گرو وجود روسا، مدیران و فرماندهان کاردان، آگاه و با تجربه است. مدیریت به مفهوم هدایت کردن، با به کارگیری مجموعه ای از آگاهی های شکل یافته که بدان وسیله فرد با ایجاد هماهنگی در سازمان، بازدهی آن را افزایش می دهد، متجلی شده است (عسکریان، 1385: 64).

     موضوع اشراف اطلاعاتی، به عنوان یک ضرورت جدید در سازمان های اطلاعاتی مطرح شده و روز به روز بر اهمیت آن افزوده می شود وسازمان پلیس هم که مسئول حفظ نظم و امنیت عمومی در جامعه است،  از این قاعده مستثنی نیست ؛ به عبارت دیگر، پلیس به عنوان حافظ کلی نظم عمومی در یک جامعه سیاسی (آقا بخشی و افشاری راد، 1379: 441) باید برای کنترل هرچه بهتر جامعه، با اشراف اطلاعاتی موفقیت خود را به حداکثر برساند . مردم از پلیس انتظار دارند که قوی، مقتدر، هوشمند، سالم، امین، سریع و بهنگام، مودب، اهل بیان و تفاهم با مردم باشد. دستیابی به این شاخص ها نیازمند تامین بستر­هایی است که برخی از آنها در حوزه نظری به ویژه از طریق ساخت الگو های ترسیمی و برخی از آنها در حوزه عملی از طریق اقدامات نظام مند، گسترش می یابد (احمد وند و یاوری بافقی، 1387: 10). امروزه اشراف اطلاعاتی در کشف و مقابله با جرایم و تخلفات، رقابت بین سازمان های اطلاعاتی و امنیتی و همچنین مقابله با حریف یا دشمن، از فاکتورهای تعیین کننده و حایز اهمیت بوده و میزان اقتدار و درجه موفقیت را افزایش می دهد (صبوری، 1381: 169).    فضای کنونی جامعه ، به خصوص پس از تحولات انتخابات ریاست جمهوری در سال 1388 (فتنه 88)، بیانگر آن است که مخالفان نظام در این شرایط علاوه بر رصد فضای عینی و واقعی، بهترین عرصه فعالیت را در فضای مجازی جستجو می کنند؛ فضایی که شاید بتوان گفت تا حدودی هنوز ناشناخته مانده و عملا سازمان های امنیتی آن گونه که باید و شاید نسبت به آن اشراف اطلاعاتی ندارند. این فضا آمیخته ای از وب سایت ها، وب لاگ ها، شبکه های اجتماعی، پیام رسان ها[4] و ... است که هریک به تنهایی حجم عظیمی از اطلاعات را در اختیار یک نیروی کاردان و مسلط به فضای مجازی قرار می دهد.

     

    اصول اشراف اطلاعاتي:

    قواعد پايداري هستند كه حاكم بر تلاش سازمان هاي اطلاعاتي هستند . از طريق به كارگيري اين اصول، شالوده كار اطلاعاتي مفهوم خاص پيدا مي كند و در صورت عدم رعايت اين اصول، موجوديت سازمان اطلاعاتي در معرض خطر قرار گرفته و از دستيابي به هدف های مورد نظر باز خواهد ماند. این اصول عبارت اند از:

    اصل پنهان كاري (مخفي كاري): عبارت است از انجام هر فعل يا ترك فعلي كه به منظور پوشيده نگه داشتن هويت عوامل اطلاعاتي و مأموريت هاي واگذاري و... انجام مي پذيرد.

    این اصل در ذات فعالیت های اطلاعاتی نهفته است و نه تنها در سازمان های اطلاعاتی، بلکه در سازمان های نظامی از دو روش برای مخفی شدن از دید و تیر دشمن استفاده می شودکه از آن تحت عناوین پوشش و اختفا یاد می شود.

     

    اصل نيازمندي اطلاعاتي: نقطه آغاز كار فعاليت اطلاعاتي، تعيين نيازمندي خبري و اطلاعات است. سازمان هاي اطلاعاتي با تمام ساز و كارهاي خود تلاش مي کنند تا در قلمرو كاري خود، اشراف اطلاعاتي داشته باشند و يكي از ملاحظات اساسي اين اشراف، تعيين نيازمندي اطلاعاتي و به عبارتي، اخبار و اطلاعات مورد نياز است (یعقوبی و اسحاقی فر،1392: 14). با عنایت به تعریف اشراف اطلاعاتی و شرح اختصاری اجزای آن، محصول این اشرافیت، اخبار و اطلاعات مورد نیاز است؛ به  عبارت دیگر، منظور از اشراف اطلاعاتی عبارت است از «کسب مهم ترین، کامل ترین و جامع ترین اخبار و اطلاعات مورد نیاز از سریع ترین، مطمئن ترین و بهترین روش جمع آوری اخبار و اطلاعات » (جمشیدیان، 1388: 10).

    با توجه به تعریف نیازمندی اطلاعاتی، این سوال  مطرح می شود که ملاک و مبنای تعیین نیازمندی چیست؟ و این نیازمندی ها بر چه اساسی احصا می شود ؟ برای پاسخ می توان ملاک و مبانی هر نیازمندی را بر اساس محور های زیر تعیین کرد:

    ماموریت و وظایف سازمانی؛

    تهدیدات و آسیب پذیری های بالقوه و بالفعل؛

    تجارب و سوابق گذشته کسب اخبار و اطلاعات.

     اصل شناخت هدف در سازمان های اطلاعاتی:

    هدف، جهت و سمت و سوی کار اطلاعاتی است، نه غایت مطلوب آن ؛ به عبارت دیگر، وقتی که یک مکان یا سوژه (هدف) انتخاب می شود، به این معنا نیست که کل کار آن سازمان رسیدن به این هدف باشد؛ بلکه نوک پیکان و سمت و سوی قسمتی از سازمان رسیدن به این هدف است؛ بنابراین، شناخت اجمالی هدف در  محیط های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و ... ضروری است. هدف جمع آوری،  زمینه و بستر کار جمع آوری اخبار و اطلاعات است. حوزه فعالیت کار اطلاعاتی، بر محور هدف استوار است و با شناخت هدف، محورهای جمع آوری و نیازمندی اطلاعاتی تعیین می شود؛ از سوی دیگر، معیار تعیین هدف های جمع آوری نیز به ماموریت سازمان اطلاعاتی، توان و مقدورات تلاش های جمع آوری اخبار و اطلاعات و شواهد مبتنی بر تهدیدات بستگی دارد؛ به تعبیر دیگر، راهبردها و راهکنش های حریف اعم از تهاجمی و تدافعی، متناسب با هدف ها و روش های نو تعیین می شود.

    اصل گسترش و توسعه:

    گسترش، مجموعه اقداماتی است که موجب به کارگیری منابع و شبکه های اطلاعاتی و ارتباطی در تمام هدف های جمع آوری اخبار و اطلاعات می شود؛ به عبارتی دیگر، دامنه و قلمرو فعالیت جمع آوری را گسترده و اشراف اطلاعاتی را دو چندان می کند. با توجه به این که نیازمندی های اطلاعاتی همواره رو به تزاید است،  می طلبد تا تور اطلاعاتی در سراسر هدف های مورد نظر پهن شود؛ به این معنی که  با توسعه دامنه عملیات جمع آوری اخبار و اطلاعات و با عمق بخشی و به کارگیری منابع کیفی در عمق اهداف ، نیازمندی اطلاعاتی با ارزش و مهم کسب خواهد شد و به هر میزان که در سظح اهداف، عملیات جمع آوری صورت پذیرد، با تعدد و کمیت اخبار و منابع روبرو خواهیم شد . امروزه به این نوع جمع آوری، جمع آوری انبوه می گویند.

    بنابراین،  اصل گسترش و توسعه توامان در جهت اشراف اطلاعاتی، همواره باید مورد توجه قرار گیرد. اما گسترش کمی جمع آوری، نباید بدون توسعه کیفی باشد و اولویت اصلی جمع آوری اخبار و اطلاعات، کیفیت بخشیدن به منابع و اخبار و اطلاعات کسب شده (نیازمندی های اطلاعاتی) است.

    اصل رعایت موازین قانونی و شرعی:

    يکی از مهم ترين اصل هاي جمع آوري اخبار و اطلاعات که در تمامی سازمان هاي اطلاعاتی کاملاً به آن توجه  می شود، ضابطه مندي و  تبعیت از  مقررات و نظم کاري است؛ به اين معنی که تلاش جمع آوري باید با رعایت قواعد و مقررات خاص خود بايد انجام پذيرد . براي اجرايی شدن این اصل، دستورالعمل ها، فرم ها و روش جاري صادر می شود تا از اعمال سلیقه هاي فردي و شخصی افراد شود؛ علاوه بر این، در سازمان های اطلاعاتی اسلامی و به خصوص دستگاه هاي اطلاعاتی نظام مقدس جمهوري اسلامی ایران، ضمن توجه به موازين قانونی و ضابطه مندي، رعايت موازين شرعی از ضرورت های فعالیت جمع آوري اخبار و اطلاعات محسوب می شود (جمشیدیان، 1388: 23).

     

     

    قلمرو اشراف اطلاعاتی:

    قلمرو اشراف اطلاعاتی را می توان به سه حوزه زیر تقسیم کرد:

    الف) اشراف اطلاعاتی محیطی: در این نوع اشراف اطلاعاتی، بر حسب نوع ماموریتی که به رده واگذار می شود، محیط ماموریت تعریف می شود. بر این اساس، در حوزه اشراف اطلاعات محیطی، مولفه های موقعیت سرزمینی، محیط زیست، جغرافیای محیطی، آلودگی محیطی، نوع محله، شهر، زنجیره ساختمانی، بلوک واحد اداری، اقتصادی، مسکونی، وسعت، مختصات جغرافیایی و ... حائز اهمیت است. در هر موضوعی که اقدام به جمع آوری اطلاعات می شود، گروهی از اطلاعات ، تحت هر شرایطی به مکان و محیط فعالیت هدف وابسته است. این گونه نیازمندی ها را اطلاعات محیطی می نامند. اطلاعات محیطی می توانند مکانی یا توصیفی باشند. اطلاعات توصیفی، ویژگی ها و مشخصات مکان را توصیف کرده و اطلاعات مکانی را تکمیل می کنند. مانند: مشخصات کارکنان، مشخصات مشتریان، شماره تلفن ها، افراد تاثیرگذار، افراد تاثیر پذیر و ... . معمولا در امور پلیسی، محیط های جرم زا  یا نقاط داغ از جمله مواردی هستند که پلیس باید نسبت به آنها حساسیت نشان داده و با دقت بیشتری آنها را رصد کند؛ برای مثال، در حوزه ماموریت های پلیس امنیت عمومی، پاتوق اراذل و اوباش در قهوه خانه ها، باشگاه های بدن سازی، باغ های اطراف شهر و فضای عمومی و پارک ها مکان هایی هستند که ماموران اطلاعاتی باید یه طور دائم آنها را رصد کرده و تحت کنترل اطلاعاتی خود در آورند.

       

    ب) اشراف اطلاعات موضوعی: کسب اطلاعات در خصوص موضوعات مرتبط با هدف مورد نظر ، از حوزه های کلان اشراف اطلاعاتی است. موضوعات اجتماعی، صنفی، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و ... از جمله مباحث اشراف اطلاعات موضوعی هستند. بدیهی است کسب اخبار و اطلاعات در این زمینه، نیازمند نفوذ و احاطه کامل بر موقعیت های محیطی همچون: ادارات، احزاب، انجمن ها، موسسات، شرکت ها، تعاونی ها و ... است. به عنوان نمونه، اشراف اطلاعاتی نسبت به مطالبات یک صنف معترض که در صدد است برای پیگیری حقوق خود تجمعاتی را برپا کند، از جمله موضوعات اطلاعاتی در حوزه نارضایتی های اجتماعی است.

    ج) اشراف اطلاعات فردی: در این حوزه، تمام اطلاعات شخصی فرد برای سرویس اطلاعاتی دارای اهمیت است. اطلاعات شناسنامه ای افراد، زندگی نامه آنان از بدو تولد تا مرگ، محیط زندگی، شغل، فعالیت، مایملک، اعتقادات، عوامل تاثیر پذیری و تاثیرگذاری فرد، گرایشات سیاسی و اجتماعی و ... از موضوعات مورد توجه در اشراف اطلاعات فردی است (عصاریان نژاد و ناظری، 1394: 118). معمولا بخش های اطلاعاتی در پلیس های اطلاعات، مواد مخدر و آگاهی برای افراد سابقه دار مثل سارقان حرفه ای، اوباش و ... شناسنامه فردی تحت عنوان شناسنامه امنیتی تنظیم کرده و تمام سوابق آنان را در آن نگهداری می کنند؛ در واقع، تکمیل و به روز رسانی این گونه شناسنامه ها ، اشراف اطلاعاتی نسبت به افراد است.

    عناصر اشراف اطلاعاتی:

    عناصر و مؤلفه های بسیاری در اشراف اطلاعاتی نیروهای اطلاعاتی و انتظامی وجود دارد که نیروی انسانی و فناوری و تجهیزات، از مهم ترین و اثرگذارترین این عوامل هستند .

    الف) نیروی انسانی: نیروی انسانی به عنوان یکی از ارزشمندترین سرمایه های سازمانی، نقش مهمی در دستیابی به هدف ها و ماموریت های سازمان دارد؛ در حقیقت، منابع انسانی در سازمان، یکی از مهم ترین عوامل رسیدن به اشراف اطلاعاتی هستند. حرکت در مسیر بهسازی منابع انسانی، می تواند باعث بهره وری فردی و شکوفایی سازمانی و ارتقای بهره وری سازمانی شود؛ بر همین اساس، سازمان ها می بایستی با افزایش آموزش های تخصصی و ارتقای نگرش ها و باورهای دینی، قابلیت نیروی انسانی خود را در جهت رسیدن به اهداف سازمان ارتقا داده  و در نهایت، در مسیر اشراف اطلاعاتی گام های موثری بردارند.

    در واقع، آموزش، مهارت و تخصص کارکنان باعث اشراف اطلاعاتی آنان در پرونده های عملیاتی و اقدامات جاری شده و کارایی سازمان را افزایش می دهد. آموزش تخصصی و کارآموزی عملی و برگزاری کارگاه های آموزشی، به کارکنان کمک می کند تا اطلاعات لازم را برای انجام کار کسب کرده و آمادگی لازم را برای انجام ماموریت های محوله به دست آورند. برخورداری سازمان از نیروهای توانمند، آموزش دیده و کارآزموده ،باعث اشراف اطلاعاتی می شود.

    ب) تجهیزات و امکانات: یکی از عوامل موثر در تحقق اشراف اطلاعاتی، برخورداری از امکانات و تجهیزات و فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی است. دسترسی سریع و مطمئن به اخبار و اطلاعات، بدون فواصل جغرافیایی و محدودیت های زمانی، مهم ترین و موثرترین مسئله در کسب اخبار و اطلاعات و رسیدن به اشراف اطلاعاتی است ؛ در واقع، تجهیزات و امکانات ، کارکنان سازمان را به طور مستقیم در اجرای ماموریت های محوله یاری می رساند. با توجه به توسعه و تنوع فناوری های نوین در بستر های اطلاعاتی و ارتباطی، پلیس می بایستی برای اجرای دقیق و سریع ماموریت های خود، از تجهیزات نوین ارتباطی، بیشترین بهره برداری را بنماید. بدیهی است کارکرد مناسب تجهیزات، نیازمند آموزش نیروی انسانی مستعد است. کسب آخرین اخبار و اطلاعات، با بهره وری از سامانه های نوین، علاوه بر سهولت کار، کم شدن هزینه ها، کاهش مخاطرات نیروی انسانی، افزایش بازدهی و بهره وری را به دنبال دارد. پیشرفت فناوری به نیروهای اطلاعاتی اجازه می دهد راحت تر، غیر محسوس تر و باضریب امنیتی بالاتری به اهداف خود دسترسی پیدا کده و ریسک  خطر را کاهش دهند (بابایی و قاسمی، 1388: 378).  فناوری اطلاعات و به کارگیری تجهیزات نوین در توسعه، برنامه ریزی و اهداف کلان بخش های مختلف یک سازمان، باعث موفقیت در دستیابی به هدف ها و افزایش کارایی و اثر بخشی سازمان می شود (رحمانی، 1386: 65). سازمان ها برای تحقق اشراف اطلاعاتی و رسیدن به  هدف های خود، نیازمند مجموعه ای از تمهیدات و تجهیزات فنی و اطلاعاتی هستند. تجهیز کارکنان و رده های تابعه به فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، رکن اصلی و ضروری  تحقق اشراف اطلاعاتی در گستره کشور است.

     

    چالش ها و موانع رسيدن به اشراف اطلاعاتي:

    با توجه به ماهيت اشراف اطلاعاتي از منظر مفهومي و مصداقي در سازمان هاي اطلاعاتي و تأثيرگذاري عواملي چون بررسي و برآورد اطلاعاتي، جلب مشاركت مردمي در امور اطلاعاتي، توجه هم زمان به شيوه هاي جمع آوري اطلاعات، رويكرد تهاجمي، آينده نگري، ايجاد تفكر راهبردي، تغيير و تحول و تعاملات سازنده در سازمان اطلاعاتي ، مي توان نتايج تأثير اين عوامل را از چند جهت مورد توجه قرارداد:

    1-  سازمان هاي اطلاعاتي در عصر حاضر داراي دو مشخصه ی شتاب فراوان و عدم قطعيت بوده و نيازمند يك رويكرد سازماني متفاوت نسبت به سازمان هاي سنتي هستند؛

    2-  شناسايي افراد داراي انديشه ی آينده نگر  با روحيه ابتكار، خلاقيت و تدابير پيش رونده ی تهاجمي و سازمان دهي آنان، مهم ترين اقدام در زمينه اشراف اطلاعاتي است؛

    3- تأكيد بر سه مؤلفة اصلي اشراف اطلاعاتي شامل: نيروي انساني متعالي، ماهر، كارآمد و هوشمند در كنار فناوري و تجهيزات پيشرفته و به روز و همچنين، روش ها و مديريت علمي و غير سليقه اي ، از جمله لوازم ضروري در رسيدن به  هدف های اطلاعاتي است؛

    4-  اگر سازمان اطلاعاتي به دنبال  برتري و كسب اشراف اطلاعاتي است، باید براساس يك راهبرد منطقي، مشخص و قابل اجرا حركت كند. وجود انسجام، سرنوشت مطلوب و سرآمدي، مهم ترين آورده هاي يك راهبرد مطلوب در سازمان اطلاعاتي است؛

    5-  يكي از راه هاي دست يابي به اشراف اطلاعاتي، داشتن روحيه تهاجمي در اقدامات اطلاعاتي است كه به واسطه آن مي توان ضمن برتری اطلاعاتي بر  حريف، از اطلاعات، تصورات، برنامه ها و طرح هاي طرف مقابل نسبت به حوزة خودي آگاهي يافته و نسبت به خنثي سازي آن در زمان مقتضي اقدام كرد (يعقوبي و اسحاقي فر، 1392: 16).

    واژه های کلیدی:

    اشراف، اطلاعات، اشراف اطلاعاتی، جمع آوری اخبار، پنهان کاری، نیازمندی اطلاعاتی.

     

     

    منابع:

    آقا بخشی، علی و مینو افشاری راد (1379). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: نشر چاپار.

    احمد وند، علی و امیر حسین یاوری بافقی (1387). الگوی توسعه منابع انسانی در پلیس جمهوری اسلامی ایران. تهران: فصلنامه دانش انتظامی، شماره 37، 9-32.

    اسدی فرد، محمد (1397). اشراف اطلاعاتی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی امین.

    الوانی، سید مهدی (1387). مدیریت عمومی. چاپ سی و سوم. تهران: نشر نی.

    بابایی، حسین و علی قاسمی (1388). تبیین مفهوم و ضرورت اشراف اطلاعات. چاپ اول. تهران: دانشکده و پژوهشکده اطلاعات و امنیت.

    جمشيديان، هادي(1388). مجموعه مقالات پليس، اشراف اطلاعاتي و جرم. تهران: مركز چاپ و نشر حديث كوثر.

    رحمانی، هادی (1386). بررسی کارکردهای تکنولوژی پیشرفته و ارتباطات نوین در جاسوسی و ضد جاسوسی.چاپ اول. تهران : دانشکده علوم و فنون فارابی.

    صبوری، رضا (1381). بررسی تاثیر افزایش اقتدار نیروی انتظامی بر امنیت عمومی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم و فنون فارابی.

    عسکریان، مصطفی (1385). مدیریت منابع انسانی. تهران: انتشارات همایش دانش.  

    عصاریان نژاد، محمد حسین و عبدالرضا ناظری (1394). اشراف شبکه ای در مدیریت بحران های اجتماعی. فصلنامه علمی تخصصی دانش انتظامی. شماره 12. 134- 112.

    عميد، حسن (1386). فرهنگ فارسي عميد. چاپ سی و ششم .جلد اول. تهران: مؤسسه انتشارات اميركبير.

    مولايي، سيديوسف(1389). اشراف اطلاعاتي فرايند يا محصول. چاپ اول. تهران : دانشكده و پژوهشكده اطلاعات و امنيت.

    یعقوبی، رحیم و میثم اسحاقی فر (1392) نقش هادي عمليات جمع آوري پنهان در اشراف اطلاعاتي سازمان هاي اطلاعاتي ـ امنيتي . فصلنامه پژوهش هاي حفاظتي ـ امنيتي دانشگاه جامع امام حسين(عليه السلام) ، سال دوم، شماره دوم. 29 1.

    منابع خارجی:

    -       David S Albert,( 2001). "Information Management Challenges in Achieving Coalition Interoperability , - held in quebec - Canada 28- 30May.

    منابع جهت مطالعه:

    اشراف اطلاعاتی (مجموعه مقالات همایش) بررسی و تبیین علمی اشراف اطلاعاتی (۱۳۸۸).تهران: دانشکده و پژوهشکده اطلاعات و امنیت. مرکز مطالعات کاربرد اطلاعات.

     خواجه امیری، مهدی (1389). مبانی اشراف اطلاعاتی. تهران: دانشکده علوم و فنون فارابی.

     

     

     

      



    1. Explosion of information

    2. Contamination of information

    3. Information anarchy

    4. Messenger

     

     

نظر شما