You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • امنیت موسع    Security Expanded

    در نظر گرفتن ابعاد دیگری غیر از بعد نظامی برای امنیت است(1). در این رویکرد امنیت جنبه ایجابی دارد. امنیت به نبود تهدید نظامی تعریف نمی شود، بلکه افزون بر نبود تهدید، وجود شرایط مطلوب برای تحقق اهداف و خواست های جمعی نیز مدنظر است. در این دیدگاه امنیت فقط در وضعیتی وجود دارد که جامعه به مرحله قابل قبولی از اطمینان برای تحصیل و پاسداری از منافع اش دست یافته باشد.(2)

    مطالعات صاحب­ نظران مکتب کپنهاک از جمله باری بوزان (3) و ریچارد اولمان (4) و آثاری که متعاقب آنها منتشر شد، بر این اعتقادند که مفهوم امنیت باید در دو جهت گشوده و گسترده شود.

    باری بوزان معتقد است، تهدیدات و آسیب­ پذیری­ها می­ توانند در حوزه­ های مختلف رخ دهند (نظامی و غیرنظامی)، اما برای آنکه، آنها مسائل امنیتی به حساب آیند، باید در سنجش با معیارهای مرتبط با امنیتی­ شدن یک موضوع این مسئله را به اثبات رسانند، تا امکان جداسازی آنها از مسائل صرف سیاسی امکان­ پذیر شود.

    در مجموع باری بوزان برای اثبات ضرورت موسع نمودن ابعاد امنیت دلایل زیر را اقامه کرد:

    اول آنکه افزایش شدت روابط در نظام بین ­الملل موجب کنش و واکنش شدیدی میان آنارشی و وابستگی متقابل گردیده است. افزایش شدت روابط از سوی دیگر موجب تغییر چهرۀ تهدیدات و آسیب­ پذیر ی­هایی شده که مسئله امنیت را تبیین می­ نماید. در این چارچوب، تهدیدات نظامی کم­رنگ شده و به طور طبیعی منجر به آشکار شدن سایر انواع تهدیدات گردیده است.

    دومین دلیل به ویژگی ­های سیاسی امنیت مرتبط است. یکی از ویژگی­ ها این است که در شکل امنیت موسع، مفهوم امنیت مانع از مخالفت مشکل ­آفرین و گاه کاذب بین آرمان­گرایان و واقع­گرایان می­ شود. در این حالت مفهوم امنیت، فضایی مناسب برای افرادی که هدف اصلی آنها صلح و همچنین حفاظت از خود  است ، فراهم می ­آورد و در عین حال به کسانی که می­ خواهند از طریق جمع ­آوری قدرت بر دیگران مسلط شوند فرصت چندانی نمی­ دهد و در نتیجه مهاجمان و متجاوزان را از افرادی که واقعاً به دنبال حفاظت از خود هستند، جدا می­ سازد.

    ویژگی بعدی به بهره­برداری نادرست از امنیت و تبعات آن مرتبط است. امنیتی کردن یک موضوع به معنای یافتن توجیهی قانع­ کننده برای انجام تدابیر خاص و خارج از رویه ­های معمول می ­باشد و ممکن است از آن برای اهداف غیرمشروع استفاده شود، این در حالی است که نظامی محوربودن امنیت بر شدت مخاطرات ناشی از امنیتی کردن یک موضوع خواهد افزود. اما توسعه این مفهوم به بخش ­های دیگر، باعث کاهش گرایش نظامی امنیت و در نتیجه کاهش مخاطرات ناشی از امنیتی شدن یا امنیتی کردن موضوعات خواهد شد.

    سومین دلیل اتخاذ دستور کار موسع امنیتی، ویژگی این ایده از لحاظ فکری است. در این چارچوب مفهوم امنیت راهی برای پیوند نظریه و تحلیل در مطالعات بین­ المللی است و نظریه روابط بین­ الملل، اقتصاد سیاسی بین­ الملل، مطالعات منطقه ­ای، مطالعات راهبردی، تحقیقات مربوط به صلح و جنگ، حقوق بشر، مطالعات توسعه، تاریخ بین ­المللی و برخی جنبه ­های علوم و فناوری را در چارچوب مطالعات امنیتی قرار می­دهد. بر این اساس، امنیت یک تفکر سازمان­دهنده در مطالعات بین ­الملل است و حداقل به میزان «قدرت» در وحدت بخشی به موضوع مؤثر است و در عین حال پیامدهای ویرانگر سیاسی کمتری نیز دارد (5).

    کلیدواژه ­ها

     ابعاد نظامی، مرجع امنیت، امنیت موسع، تهدیدات غیر نظامی.

    ارجاعات

    1-     شیهان، مایکل. امنیت بین­الملل. مترجم سیدجلال دهقانی فیروزآبادی. تهران: پژوهشکدة مطالعات راهبردی، 1388، صص67-63.

    2-     نویدنیا، منیژه. امنیت اجتماعی. تهران: پژوهشکده راهبردی، 1388، ص27.

    3-      Buzan.B

    4-      Ullman.R

    5-    عبدالله ­خانی، علی. نظریه­ های امنیت، مقدمه ­ای بر طرح ­ریزی دکترین امنیت ملی. تهران: مؤسسة فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین ­المللی ابرار معاصر، 1383، صص143- 140.

     

نظر شما