You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • شبکۀ اطلاعاتی       Intelligence circle

    شبکۀ اطلاعاتی جزیی از یک سازمان اطلاعاتی است که متشکل از چند مأمور اطلاعاتی و یک مسئول است به طور پنهانی و جدا از سایر  قسمت­های سازمان اطلاعاتی، وظایف اطلاعاتی خود را انجام می دهند (1).

    شبکۀ اطلاعاتی، عنصر کوچکی از شبکۀ جمع آوری اخبار در یک سازمان اطلاعاتی یا جامعۀ اطلاعاتی است. یعنی از کار مجموعه شبکه ­های کوچک تر، شبکه بزرگ و ملی جمع آوری اخبار حاصل می­گردد.(2)

    شبکه در اصطلاح اطلاعاتی عبارت است از یک سازمان اداره کنندۀ مأموران، که از دو یا چند مأمور تشکیل می­شود و زیر دست مأمور دیگری به نام سرمأمور که در همان کشور مقیم است انجام وظیفه می­ کند. شبکه شاخه ­ای از تشکیلات سازمان جمع آوری پنهان مستقیم است که تحت نظرایستگاه فعالیت می­کند و بر اساس موضوع وجغرافیا تقسیم بندی می­شود(3). شبکۀ اطلاعاتی، برای تنظیم و کنترل دقیق فعالیت­ها و تشکیل ارتباطات به وجود می ­آید و بر دو نوع است: شبکۀ تک سلولی و شبکۀ چند سلولی.

    امروزه با برداشته شدن مرزها و بروز پدیدۀ جهانی ­شدن با استفاده از شبکه ­های ماهواره­ای، تحولات عظیمی در سرویس­های اطلاعاتی و جایگاه و نقش آنها به وجود آمده است. این سازمان­ها بخش عمدۀ اطلاعات خود را از طریق شبکۀ منابع و مخبرین طراحی می­نمایند که شامل انسان و سامانه ­های جمع آوری و تحولات صورت گرفته در دهه ­های اخیر  است و عملکرد آنها چنان چشم­گیر بوده که بسیاری از صاحب­نظران عرصه ­های امنیت و سیاست معتقدند سرویس­ های اطلاعاتی متکی به شبکه­ های اطلاعاتی بنا بر مقتضیات زمان و عصر حاضر در معادلات سیاسی امنیتی حالت دولت سایه را پیدا کرده­اند و تأثیر گذاری و نقش بسزایی را در تحولات جهانی و منطقه­ای ایفا می­کنند و احساس می­شود که وظیفه و مأموریت­های سازمان­های اطلاعاتی بسیار پیچیده­ تر و کلیدی­تر شده است؛ به طوری که گفته می­شود در هزارۀ سوم، کشورها بدون توجه به جایگاه واقعی سازمان های اطلاعاتی، قادر به ادامه حیات و بقا نخواهند بود.

    ایجاد شبکه منابع و مخبرین، سبب تقویت بحث اشراف اطلاعاتی در سازمان­های اطلاعاتی می­شود. با تشکیل و تقویت شبکه منابع و مخبرین است که می­توان ضریب امنیت داخلی را افزایش داد یا حفظ کرد و زمینۀ افزایش احساس امنیت در آحاد مردم جامعه را فراهم آورد. یک شبکۀ اطلاعاتی باید بتواند در قالب سیکل ارتباطی پنهان، زمینۀ کسب اطلاعات را فراهم نماید. این سیکل در قالب شبکۀ ارتباطی منسجم از منشأ شروع و به رهبر عملیات ختم می­شود و تقریباً به صورت ارتباط پنهانی صورت می­پذیرد (4).

    در نگاه کلی، ایجاد شبکۀ اطلاعاتی، سبب تقویت جمع آوری اخبار در سازمان اطلاعاتی می­گردد؛ زیرا جمع آوری اخبار،فعالیتی است سیستمی و مبتنی بر سازمان و ارتباطات هدفمند، که نتیجۀ آن دستیابی به اخبار مورد نیاز سازمان اطلاعاتی است و موفقیت در این گونه فعالیت ها، صرفاً با رعایت اصول و ساختارهای منطقی و تقسیم کار درست، انجام می­شود. مجموعۀ اینها، در قالب و شکل " شبکۀ اطلاعاتی" صورت می­گیرد. با ایجاد شبکه اطلاعاتی و تقویت شبکه منابع و مخبرین، ضریب امنیت داخلی کشور و احساس امنیت در آحاد مردم جامعه، افزایش می­ یابد و اشراف اطلاعاتی که بالاترین مرتبۀ عملکردی یک سازمان اطلاعاتی را تشکیل می دهد، امکان پذیر خواهد شد.(5)

    کلید واژه ­ها

    شبکۀ اطلاعاتی، جمع آوری اخبار، اشراف اطلاعاتی.

    ارجاعات

    1-     ناصحی، داود. جمع آوری و پرورش اخبار. چاپ اول، تهران: معاونت آموزش ناجا، 1388. صص36 و 133.

    2-      صفری، اسکندر. فرهنگ واژه­های اطلاعاتی و امنیت. مرکزآموزش امام مهدی (عج) تهران ساحفاناجا، 1382، ص271.

    3-     عاصم، ابراهیم و اشرف سعد العیسوی. سرویس اطلاعاتی و نقش جدید آنها در هزاره سوم. تهران: انتشارات دانشکدۀ اطلاعات، 1388، ص79.

    4-     گودرزی، علی. عملیات اطلاعات سیگنالی. مرکزآموزش و پژوهش سپهبد صیاد شیرازی، 1391، ص25.

    5-     کارشناسان گروه علمی پلیس اطلاعات و امنیت عمومی ناجا. مجموعه دروس تخصصی اطلاعات (1).تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، 1390، ص28.

     

نظر شما