You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عامل دوبل     Double Agent

    عامل دوبل مأموری است که برای دوسازمان اطلاعاتی فعالیت می­ نماید و فقط برای یکی از دو سازمان از دوبل بودن وی آگاه است(1).

    عامل دوبل عاملي است كه در اختيار سازمان هدف (‌محلي كه موظف به كسب خبر از آنجاست) قرار گرفته و اخبار و موضوعاتي را كه آنها در اختيارش قرار مي­ دهند به سازمان اطلاعاتي استخدام کننده ارائه می­ نمایند. مأموران دوبل از جمله منابع زنده مورد استفادۀ سازمان­ های اطلاعاتی هستند؛ به طوری که اگر امکان فعالیت برای مأموران ساده نباشد یا در به دست آوردن اخبار یا انجام سایر فعالیت­ها علیه سازمان حریف، مؤثر واقع نشوند، سازمان از مأموران دوبل استفاده خواهد برد.

    در بيان اين واژه با رويكردهاي مختلف، تعاريف گوناگوني ارائه شده است كه در زیر به شرح آن مي­پردازيم:

    رويكرد اول: طرفداران اين رويكرد مأموريني را كه براي دو دستگاه اطلاعاتي مخالف كار كرده و طبعاً به هر دو طرف خيانت مي­ كنند، مأموران دوبل مي ­گويند. در اين تعريف ضمن پذيرش حضور حريف مرتبط با مأمور، عنصر عدم صداقت مأمور به دو سازمان را معيار اصلي جهت تشخيص و تعيين مأمور دوبل قرار مي­دهد.

    رويكرد دوم: اين رويكرد كه نقطۀ مقابل رويكرد اول محسوب مي­گردد، معتقداست: مأمور دوبل، فردي است كه براي يك سرويس اطلاعاتي مشغول به كار مي­شود و سپس وفاداري خود را به سرويس حريف برمي گرداند، او تمايل دارد به هر دو سرويس كه حريف يكديگر هستند خدمت كند. اگر به او پول كافي داده شود، به چنين كاري دست خواهد زد. براساس اين تعريف مأمور دوبل، فردي است كه ابتدا به عنوان مأمور نفوذي يك سرويس اطلاعاتي برعليه سرويس اطلاعاتي رقيب فعال مي­گردد و در يك مقطع وفاداريش را به نفع حريف تغيير مي­دهد. درنتيجه؛ با این تعريف، براي مأموردوبل تفاوتي در ارائه خدمات به هر يك از سرويس­ها وجود ندارد.

    براساس اين رويكرد مهم­ترين معيار براي سنجش وفاداري مأمور به نفع يك سرويس، ميزان نفع مادي است كه ازهمكاري نصيب او مي­گردد.

    رویکرد سوم: هرچند ازطرف معتقدين به اين رويكرد تعاريف گوناگوني از واژه مأمور دوبل به عمل آمده؛ در عين حال، در يك جمع بندي كلي مي­توان آنها را در يك جهت ديد. در ادامه ضمن بيان تعاريف مختلف، به بررسي آنها مي­پردازيم.

    1- مأمور دوبل شخصي است كه به وسيله حريف عليه هدفي گمارده شده و به وسيله يك سازمان ضد جاسوسي خريداري می­شود (مأمورشده). يا مأموري كه به وسيله سازمان پنهاني عليه هدفي براي به دست آوردن اخبار سري مربوط به آن يا براي وظايف ديگر رهبري شده (تصور مي­كنند كه او را رهبري مي­نمايند)؛ درصورتي كه درحقيقت اين شخص مطيع و خدمتگزار مقامات مسئول حفاظت هدفي است كه سازمان پنهاني استخدام کننده تصور مي­كند او را عليه سازمان هدف رهبری می­کند.

    2- مأمور دوبل فردي است كه در عمليات اطلاعاتي توسط دو يا چند سرويس مخفي به طور هم زمان، به كار گرفته مي­شود. مأمور دوبل مرد يا زني كه براي دو سازمان جاسوسي مخالف كار مي­كند؛ اما نسبت به يكي وفادار و نسبت به ديگري خيانت مي­كند و در تماس با دو سرويس اطلاعاتي مخالف، فقط يكي از سرویس های اطلاعاتی از تماس دو طرفۀ او آگاه است.

    3- مأمور دو جانبه مأموري است كه با دو سازمان پنهاني كه حريف يكديگر هستند، همكاري اطلاعاتي دارد ولي فقط نسبت به يكي از آن دو صداقت دارد. اين مأمور، اگر نسبت به سازمان اطلاعاتي خودي صداقت داشته باشد، مأمور دو جانبه به نفع خودي و اگر نسبت به حريف صداقت داشته باشد، مأمور دو جانبه به نفع حريف نام دارد.

    4- مأمور دوبل، شخصي است كه در عمليات پنهان براي دو (يا بيشتر از دو) سرويس اطلاعاتي ـ امنيتي، اشتغال دارد و اخبار واطلاعات يك سرويس را در اختيار سرويس ديگر قرار مي­دهد. وي همچنين ممكن است اخبار و اطلاعات هر يك از دو سرويس را در اختيار سرويس مقابل قراردهد. آگاهانه بودن فعاليت وي، جزيي از اين تعريف نيست و مأمور دوبل مي­تواند خواسته يا ناخواسته دست به اين فعاليت­ها بزند.

    5- واژۀ مأمور دو جانبه در عمليات­هاي اطلاعاتي سري و پنهان مورد استفاده قرار مي­گيرد. در گذشته مأمور دو جانبه معمولاًبه فردي اطلاق مي­شد كه آزادانه براي دو طرف كار مي­كرد، بدون آنكه هيچ يك از آنهادر اين مورد اطلاع داشته باشند. اخيراً اين واژه براي فردي به كار مي­رود كه ظاهرامر نشان مي­دهد كه براي هر دو طرف كار مي­كند، اما در واقع تنها براي يك دستگاه اطلاعاتي كار مي­كند.(2)


    6- عامل دوبل به کسی گفته می­شود که با دو سازمان اطلاعاتی ارتباط داشته ولی نسبت به یکی از آنها صداقت بیشتری دارد؛ به عبارت دیگر به یکی از آنها وابستگی و علاقه مندی زیادتری دارد

    نتيجه اينكه، مأمور دوبل به مأموري اطلاق مي­شود كه در يك زمان واحد و به طور هم زمان با دو سرويس اطلاعاتي مخفي و حريف يكديگر در ارتباط اطلاعاتي است؛ هاديان عمليات دو سازمان به تصور صداقت مأمور به خودشان با او ادامه ارتباط داده، حال آنكه مأمور دوبل به يكي از سرويس­ها صداقت داشته، به نفع يك سرويس عليه سرويس ديگر اقدام مي­کند. بنابراين نمي­تواند در يك زمان واحد به هر دو طرف صداقت داشته باشد يا به هر دو خيانت كند. عامل دوبل فردی است که برای بیش از یک سرویس اطلاعاتی کار می­کند و از دو سرویس اطلاعاتی، اطلاعات یا اطلاعات فریب برای سرویس دیگر تهیه می­ کند (3).

    کلید واژه­ ها

    عامل دوبل، کسب خبر، سازمان اطلاعاتی، مأمور.

    ارجاعات

    1-      سپاه پاسداران انقلاب اسلامي. تحليل و بررسي مسئله نفوذ. تهران: حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، 1362، ص12.

    2-      سی آستانا، ران و آنجالی نیرمال. مدیریت اطلاعات و امنیت. ترجمۀ علی پبر حیاتی، تهران: انتشارات دانشکده اطلاعات، 1388، ص81-80.

    3-     پژوهشکده اطلاعات. دکترین اطلاعات مشترک. چاپ اول، تهران: دانشگاه امام باقر(ع)، 1385، ص36.

     

     

نظر شما