You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مشاهده و توصیف    Perception & Dwscription

    مشاهده و توصیف، یکی از فنون تحقیق در اطلاعات و عبارت است از دیدن سوژه های مورد نظر و توصیف آنها از هر لحاظ (1).

    مشاهده و توصیف ، در زندگی روزمره هر فرد موارد استفاده زیادی دارد . اغلب اتفاق می افتد که به وقایع و صحنه هائی در مورد اشخاص ، محل ها و اشیاء برخورد می کنیم و لازم می شود که بعدا در باره آنها صحبت شود . این عمل ، در سازمان های اطلاعاتی و امنیتی بسیار حائز اهمیت است ؛ زیرا می تواند به مامورین در امر تحقیق و به ویژه تعقیب و مراقبت ، ورود پنهانی و ملاقات ها و غیره کمک موثری بنماید . 

    مشاهده یعنی به چشم دیدن و نگریستن و نگاه کردن. (2 )

    فلیسین شاله (Felicien Challaye )  می گوید:« مشاهده عبارت است از درک واقعی ازطریق آزمایش ، به وسیله یک یاچندحس ازحواس آدمی.چنین درکی ، مستلزم داشتن حواس قوی می باشد. مشاهده عبارت است ازادراک دقیق ، که قبل ازهرچیز نیازمند صحت ودقت حواس است. از این روی ، آدم کور نمی تواند مشاهده ای داشته باشد و آدمی که کور رنگی دارد، نمی تواند رنگ ها را مورد مطالعه قرار دهد.

    انواع مشاهده عبارتند از: مشاهده عام و مشاهده خاص. در مشاهده عام هدف مشخصی وجود ندارد، یک منطقه مورد نظر می باشد و یا مشاهده گری به آسمان نگاه می کند که ، اتفاقی ستاره ای عبور می کند . در مشاهده خاص هدف مشخص و تعیین شده ای برای رویت وجود دارد. تقویت حافظه با تمرین یکی از عوامل موثردر مشاهده و توصیف عبارتند از : دقت و توجه در باره سوژه مورد نظر ، تقویت حافظه ، افراد معمولا 10 درصد مطالبی را که می شنوند، 30 الی 40 درصد مطالبی را که می بینند و 80 درصد مطالبی را که انجام می دهند به خاطر می سپارند »  (3).

    ضرورت های مشاهده عبارتند از: در تحقیقات علمی مشاهده یک ابزار مهم است، در تحقیقات اطلاعاتی و امنیتی مشاهده یک ابزار مهم جمع آوری اطلاعات است، در تحقیقات پلیسی مشاهده یک ابزار مهم تهیه قرائن و شواهد مورد نیاز ، برای پرونده های در دست رسیدگی است.

    اهمیت مشاهده در آن است که بدون مشاهده دریافت امور و تضمین موفقیت در زندگی عادی و امور حرفه ای مقدور نخواهد شد.

    روش انجام یک مشاهده درست ، عبارتند از: شناسائی سوژه مورد مشاهده، از همه حواس در مشاهده استفاده می شود، از حواس مربوط به سوژه مورد مشاهده. یا رویداد خاص بهره گرفته می شود، تغییرات به وجود آمده در اشیاء و موقعیت ها را شرح می دهد ( 4).

     توصیف،عبارت است از انتقال مشهودات خود به دیگران به صورت شفاهی و کتبی.دریک تعریف عملیاتی توصیف یعنی عکس العملی که پس از دیدن و درک کردن هدف مورد نظر به وجود می آید و بالاخره توصیف عبارت است از در جریان گذاردن مسئولان از آنچه که مشاهده شده است جهت اتخاذ تصمیمات مقتضی. توصیف ، مبتنی براستنباط است واستنباط،یعنی استفاده ازمشاهده برای توصیف و یاتبیین یک رویداد.

     مراحل روانی مشاهده و توصیف عبارتند از: احساس ( ادراک) و عکس العمل ( گزارش).

    اهداف مشاهده و توصیف عبارتند از: اشخاص، اشیاء، اماکن.مشاهده و توصیف اشخاص، عبارت است از دیدن فعالیت های سوژه انسانی و مطالب مربوط به آنها و توصیف آنها.

    انواع مشاهده و توصیف اشخاص عبارتند از: مشاهده و توصیف مختصر، مشاهده و توصیف پرونده ای، مشاهده و توصیف کامل.

    مشاهده و توصیف مختصر، زمانی صورت می گیردکه سوژه مورد نظر متحرک بوده و بنا براین هرآنچه که از او مشاهده و ادراک می گردد توصیف می شود و شامل: جنس، سن، قد، وزن، نژاد، علائم بارز، مشخصات لباس می باشد.

    مشاهده و توصیف پرونده ای، زمانی صورت می گیرد که سوژه در دسترس نیست و در عوض پرونده و سوابق او در دسترس می باشند. توصیف کامل، زمانی صورت می گیرد که سوژه از هر لحاظ در اختیار است و علاوه بر توصیف مختصر و پرونده ای، مشخصات بدنی سوژه هم ، ارائه می شوند.

    در توصیف مشخصات بدنی، بدن سوژه را به سه قسمت سرو صورت، بالا تنه و پائین تنه تقسیم کرده وصفات هر یک را به ترتیب بیان می کنیم.در مشاهده و توصیف اشیاء، وضعیت اشیائی را توصیف می کنیم که در رابطه با سوژه مورد نظر انسانی باشند.

    شاخص ها در این مشاهده و توصیف عبارتند از: اندازه ها، شکل ظاهری، جنس مصالح، تحرک، صدا، بو، سیستم ایمنی، نوع فعالیت. در مشاهده و توصیف اماکن،ابتدا موقعیت کلی، موقعیت نسبی وموقعیت ویژه و سپس اوضاع داخلی و خارجی را مشاهده و توصیف می کنیم.

    در توصیف موقعیت کلی، به کروکی منطقه ای که سوژه مکانی در آن قرار گرفته است اشاره می کنیم .

    درموقعیت نسبی ،به موقعیت محل مورد نظر واقع در کروکی یا در منطقه اشاره می کنیم .

    درموقعیت ویژه ، به سوژه مکانی مورد نظر به طور اخص اشاره می شود .  ( 5).

    کلید واژه ها

     مشاهده، توصیف، نگریستن.

     ارجاعات

    1 جزوه درسی مشاهده و توصیف ، مرکز آموزش ساحفاجا ، ص 1 .

    2   گزیده ای ازدانش اطلاعات وکشف جرائم ، معاونت آموزش ناجا ، چاپ اول ، سال 1373 ، ص 47 .

    3 شاله فلسین، شناخت روش علوم با فلسفه علمی، ترجمه یحیی مهدوی، دانشگاه تهران،چاپ دوم، سال 1350، ص 110. 

    4 کلیات اطلاعات، معاونت آموزش، سال 1371، ص 45. 5

    5 عرب محبی احمد، دروس تحقیقاتی،معاونت آموزش ناجا، سال 1372، ص 16 - 23

     

     

نظر شما