You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    عهدنامه

    عهدنامه، اصطلاحی است که در ادبیات حقوقی و مرزی به کار برده میشود و عبارت است از توافق یا قراردادی که کتباٌ بین دو یا چند دولت و در زمینه های عمده و اساسی صورت پذیرد، مثل عهدنامه مودت، عهدنامة استرداد مجرمان و عهدنامة مرزی (1).

    عهدنامة بین المللی، یک سند حقوقی رسمی است که در جامعه بین المللی مانند قانون و قرارداد در جوامع داخلی، تعهداتی را ایجاد میکند. قراردادهایی که طرفین متعاهد یا یکی از آنها دولت نباشد، عهدنامه محسوب نمیگردد (2).

    در حقوق بین الملل عمومی، عهدنامهها در حکم قانوناند و امضا کنندگان را ملزم به اجرا میکنند. اگر امضا کنندگان دو یا چند دولت معدود باشند، تعهدهای مندرج در قرارداد، فقط همان دولتهای امضا کننده را متعهد و مکلف به اجرا میکند. قراردادهای انتظامات مرزی که اساس اقدامات مرزبانان در مرز است، در این طبقه قرار میگیرند(3).

    حق شرط در عهدنامه

    حق شرط، اعلامیه یکجانبه ای است که یک دولت به هنگام امضا، تصویب، پذیرش، تأیید یا الحاق به یک عهدنامه صادر کرده و طی آن اعلام میکند که اثر حقوقی برخی از مقررات آن عهدنامه را نسبت به خود نمیپذیرد یا آن اثر را تغییر میدهد. حق شرط تنها نسبت به معاهدات چندجانبه اعمال میشود و در معاهدات دوجانبه قابل اجرا نیست.درگذشته عقیده بر این بود که حق شرط تنها با موافقت تمام طرفهای معاهده قابل پذیرش است. با این حال با افزایش تعداد دولتها، پیچیدهتر شدن موضوع معاهدات و تشویق شمار بیشتر کشورها به پیوستن به معاهده، شیوة انعطافپذیرتری نسبت به حق شرط اتخاذ شدهاست.

    کنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات، حق شرط را جز در مواردی که معاهده اعمال شرط را ممنوع کرده باشد یا صرفاً شروط خاصی را قابل اعمال دانسته باشد یا شرط با موضوع و هدف معاهده سازگار نباشد، جایز شمردهاست. (4)

    لازم الاجرا شدن عهدنامه ها

    شکل و تاریخ اجرای معاهده در خود معاهده یا با توافق طرفین شرکت کننده در مذاکره تعیین میشود. در معاهدات چندجانبه، معمولاً معاهده پس از تصویب یا پیوستن تعداد معینی از دولتها به آن، به اجرا در میآید. برای مثال کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها یک سال پس از تودیع شصتمین سند تصویب و کنوانسیون حقوق کودک سي روز پس از تودیع بیستمین سند تصویب یا الحاق، اجرایی شدند.

     

    کلیدواژه ها

     عهدنامه، قرارداد، تعهد، انتظامات مرز.

     

    ارجاعات

    1-     آقا بخشی، علی. مینو افشاری راد. فرهنگ علوم سیاسی. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، 1374. ص691.

    2-     رحمتی راد، محمد حسین. مرزبانی، گذرنامه و اتباع بیگانه. تهران: معاونت آموزش ناجا، 1374، ص26.

    3-     مصلی، غلامرضا. ملاقات مرزی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی، 1388، ص30.

    4-     والاس، ربکا. حقوق بین الملل. ترجمة سید قاسم زمانی و مهناز بهراملو. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی، ۱۳۸۲، صفحه ۲۸۰

    سایر منابع

    1-     ستاره، جلال و محسن غلامي. مجموعه قوانین و مقررات مرزی جمهوری اسلامی ایران. تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا، 1390.

    2-     تیموری، محبوب. اجرای معاهدات مرزی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی، 1384.

نظر شما