You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • پناهنده      refugee

    پناهنده به شخصی اطلاق می شود که بنا به دلایلی از کشور خود خارج شده و در کشور دیگری ادامه سکونت می دهد (1).

    پناهنده شخصی است از اتباع دول خارجی که به محض ورود به کشوری دیگر، خود را به نام پناهنده به نزدیک­ترین مأمور رسمی دولتی اعم از لشگری و کشوری در مرز معرفی می نماید. پناهنده ملزم به داشتن اوراق هویت نمی باشد (2).

    کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو، تعریف فراگیرى از پناهنده ارائه داده است: مطابق این کنوانسیون، پناهنده کسى است که می ترسد به دلایل مربوط به نژاد، مذهب، ملیّت، عضویت در بعضى گروه هاى اجتماعى یا داشتن عقاید سیاسى، تحت شکنجه قرار گیرد، از همین رو در خارج از کشور اصلى خود به سر مى برد و نمى­تواند، و یا به علّت ترس مذکور نمى­خواهدبه کشور متبوع خود بازگردد (3).

    بنابراین:

    الف) پناهنده از نظر منابع بین­المللى، بیگانه­اى است در کشور پذیرنده، که به دلیل ترس از تعقیب و نیز نجات جان، مال و آزادى خود، به کشور دیگرى پناهنده مى شود.

    ب) عنصر اساسى در علّت پناهندگى ترس موجّه از تعقیب و آزار است که تشخیص و احراز آن، با کشور پذیرنده است و آن کشور با بررسى همه جانبه در مورد دلایل درخواست پناهندگى، یا این دلایل را مى پذیرد و یا رد مى کند (4).

    قرارداد سال ۱۹۵۱ ژنو در مورد اساسنامه پناهندگان و پروتکل سال 1967، تنها قراردادهایی اند که در مورد پناهندگان از مقبولیت جهانی برخوردار هستند. تا اول ماه می سال 2000 میلادی، تعداد 138 دولت به عضویت این دو قرارداد درآمدند (5).

    اهمّ تعهدات کنوانسیون سال 1951 عبارت است از:

    1- عدم تبعیض: دول متعاهد، مقررات این کنوانسیون را بدون تبعیض از لحاظ نژاد یا مذهب یا سرزمین اصلى، درباره پناهندگان اجرا خواهند نمود (ماده3).

    2- دین: دول متعاهد، در سرزمین خود نسبت به آزادى پناهنده در اجراى امور دینى و دادن تعلیمات دینى، مذهبى به کودکانشان، رفتارى حداقل در حد رفتارى که نسبت به اتباع خود دارند، اتخاذ خواهند نمود (ماده4).

    3- اشتغال با دستمزد: در مورد حق اشتغال به کار با دستمزد، هر دولت متعاهد نسبت به پناهندگانى که به طور منظم در سرزمین او سکونت کرده­اند، مطلوب­ترین رفتارى را که در چنین مواردی نسبت به اتباع دول بیگانه معمول مى­دارد، به عمل خواهد آورد (ماده 7).

    4- جیره­بندى: در صورتى که نظام جیره بندى وجود داشته باشد و توزیع محصولات کمیاب در میان عموم مردم طبق سهمیه صورت گیرد، نسبت به پناهندگان نیز مانند اتباع کشور رفتار خواهد شد (ماده 20).

    5- آزادى رفت و آمد: هر یک از دول متعاهد، به پناهندگانى که طبق قانون در سرزمین آنها به سر مى برند، حق خواهند داد که محل سکونت خود را انتخاب نمایند و آزادانه در داخل سرزمین آن دولت رفت و آمد کنند (ماده 26).

    6- تحصیل: در مورد تحصیلات ابتدایى، دول متعاهد نسبت به پناهندگان مانند اتباع خود رفتار خواهند کرد. در مورد تحصیلات غیرابتدایى و مخصوصاً در مورد حق اشتغال به تحصیل و تعیین ارزش مدارک تحصیلى دیپلم ها و دانشنامه هاى صادره از ممالک خارجى و تخفیف حقوق و عوارض مربوط به اعطاى کمک هزینه به پناهندگان، رفتارى معمول خواهند داشت که تا سر حد امکان مساعد بوده و در هر حال از رفتارى که نسبت به بیگانگان به طور کلى به عمل مى آید، نامساعدتر نباشد (ماده ۲۲) (6).

    کلید واژه ها

     پناهنده، بیگانه، ترس، کشور پذیرنده. 

    ارجاعات

    1. معین، محمد. فرهنگ فارسی. چاپ 15. جلد 1. تهران: انتشارات سپهر؛ 1379. ص 814.
    2. سلیمانی، مهدی. مجموعه قوانین و مقررات مرزی و امنیتی. تهران: وزارت کشور؛ 1381. ص 243.
    3. احمدی عید، محمد. حقوق پناهندگان در اسناد بین المللی. تهران: ماهنامه معرفت، شماره 49؛ 1380. ص 54.
    4. همان. ص 54.
    5. بیابانی، غلامحسین و عصار، محمد تقی. وضعیت مهاجرت­های غیرقانونی در جهان. تهران: فصلنامه جمعیت، شماره 61؛ 1386. ص 67.
    6. ناصرزاده، هوشنگ. اعلامیه هاى جهانى حقوق بشر. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی؛1372. صص 17-12.

     

نظر شما