You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • معرف:

    1- معادل انگلیسی:  Types Of Border

    2-تعریف: انواع مرز اصطلاحی است در ادبیات مرزی مرزها بر اساس شکل ها و عوامل مختلف، به انواع متفاوتی تقسیم بندی و بررسی می شوند (1).

    متن:

    باگز جغرافیدان آمریکایی بر حسب شکل ، چهار نوع مرز را معرفی می­کند:

    مرزهای فیزیوگرافیک: مرزهایی که در امتداد عوارض زمین مانند رودخانه، کوه، دریاچه و ... کشیده شده­اند.

    مرزهای هندسی: بر اساس طول و عرض جغرافیایی و یا در امتداد خطوطی که بعضی نقاط مشخص هندسی را به یکدیگر وصل می کنند، پدید می ­آیند.

    مرزهای انسانی- جغرافیایی: در امتداد پدیده­هایی مثل راه آهن، جاده و کانال کشیده می­ شوند.

    مرزهای ترکیبی: مرکب از هر سه نوع مرز پیش گفته هستند (2).

    هارتشورن مرزها را از نظر پیدایش و تطبیق آنها با گروه­های قومی- زبانی به پنج دسته تقسیم می­کند (3).:

    الف) مرزهای پیش از سکونت( Antecedent Borders): مرزهایی که از سوی مهاجران در سرزمین­های خالی از سکنه پدید می آید.

    ب) مرزهای پیشتاز (Pioneer Borders): مرزهایی که پیش از اسکان مردمان در طبیعت وجود دارد.

    ج) مرزهای تطبیقی ( Subsequent Borders ): بر اساس تقسیم یک ملت یا کشور، به چند قطعه به تناوب و به گونه تطبیقی پدید می­آیند.

    د) مرزهای تحمیلی (Superimposed Bordesrs ): مرزهای خطی اروپایی که در دوران اولیه پیدایش، به دیگر بخش­های جهان تحمیل شد.

    ه) مرزهای متروکه ( Relict Borders ): که به علت بی اعتبار بودن اهمیت ندارد ولی آثار آن هنوز در چشم­انداز نمایان است (4).

    مرزها را از نظر تطابق آنها با عوارض طبیعی به دو گروه تقسیم کرده ­اند:

    الف) مرزهای طبیعی: انواع مرزهایی که با استفاده از عوارض طبیعی مشخص می شوند که عبارت اند از:

    1- مرزهایی که در امتداد یک رشته کوه کشیده می­شوند.

    2- مرزهایی که در امتداد مسیر رودخانه، کانال یا دریاچه علامت گذاری می­شوند.

    3- مرزهایی که از میان بیابان، جنگل و باتلاق عبور می­کنند.

    ب) مرزهای هندسی یا مصنوعی: زمانی که برای تعیین خط مرز،از خطوط نصف النهار، مدارها یا خطوط مستقیم و مدور استفاده کنند (5).

    شکل هندسی مرزها نیز مبنای تقسیم بندی دیگری است که به سه صورت کلی قابل بحث است:

    الف: محدب؛

    ب: مقعر؛

    ج: مستقیم (6).

    مرزها را با نگرش حقوقی و بر اساس نوع شناسایی(رسمیت) بین المللی آنها نیز به مرزهای دو فاکتو و دوژوره تقسیم می­کنند (7).

    نوع دیگر از طبقه­ بندی مرزها تقسیم بندی بر حسب ماهیت یا فضای تشکیل دهنده آنها است. بر این اساس، مرزها را می­توان به طور کلی به سه دسته تقسیم کرد:

    الف) مرزهای خشکی: منظور از مرزهای خشکی تمامی مرزهای بین المللی است که در فضای خشکی یک سرزمین وجود دارند و تفکیک کننده قلمرو دو کشور همجوار محسوب می­شوند.

    ب) مرزهای هوایی: به امتداد مرزهای سطح زمین(اعم از خشکی و آب ها) در فضای بالای سر این مرزها اطلاق می­شود.

    ج) مرزهای آبی: مرزهای آبی به دو دسته تقسیم می­شوند:

    1) مرزهای رودخانه­ای(رودهای بین المللی)؛

    2) مرزهای دریایی(8).

    واژگان كليدي:

    انواع مرز، مرزهای هندسی، مرزهای انسانی، مرزهای طبیعی.

    ارجاعات:

    1. معین، محمد. فرهنگ فارسی. چاپ 15. جلد 4. تهران: انتشارات سپهر؛ 1379.
    2. دره، میرحیدر. جغرافیای سیاسی.تهران: وزارت آموزش و پرورش؛ 1376. ص 108.
    3. دره، میرحیدر. مبانی جغرافیای سیاسی.تهران: سمت؛ 1381. ص 112.
    4. درایسدل و جرالد اچ بلیک. جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا. ترجمه: دره میرحیدر. تهران: وزارت امور خارجه؛ 1374. ص 108.
    5. دره، میر حیدر. همان. ص 172.
    6. عزتی، عزت الله. ژئوپلتیک در قرن 21. تهران: سمت؛ 1380. ص 90.
    7. زرقانی، سید هادی. مقدمه­ای بر شناخت مرزهای بین المللی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1386. ص 50.
    8. همان. ص 65 -85.

    گروه ارائه دهنده مقاله:

    "امور مرزي"

نظر شما