You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • اصول جنگ    Principles of war

    اصول جنگ راهنمای کلی است که در هدایت رزم از آن استفاده می­شود و در سطوح مختلف تاکتیکی، عملیاتی و استراتژیکی کاربرد دارد(1) و حقایق مسلمی هستند که حاکم بر میدان نبرد بوده و کاربرد به موقع و موثر آنها، در به دست آوردن موفقیت و پیروزی اثر قاطع دارد.

    پيروزي در هر جنگي مستلزم تبعيت از اصول مشخصي است. با وجود اين، اصول جنگ هميشه ثابت نيستند، بلكه به مرور زمان و به دليل تحولات جديد متحول و در عين حال متكامل مي­ شوند. مهمترین اصول جنگ های گذشته عبارتند از:

    • تمركز
    • آفند
    • غافل گيري
    • تأمين
    • وحدت فرماندهي
    • هدف عمليات
    • رزمايش
    • صرفه جويي نيروها
    • ساده سازي

    هفت مورد از اصول مزبور از نوشته ­هاي جي. اف. سي. فولر، سرلشكر بريتانيايي، كه آنها را به عنوان دستورالعملي براي ارتش بريتانيا در جنگ جهاني اول تهيه كرد، اقتباس شده است.بعدها، در سال 1921، مجدداً، اين اصول در يك نظام نامه مربوط به آموزش ارتش ايالات متحده (امريكا) انتشار يافتند و از آن پس، در نشريات نيروي هوايي، ارتش، دكترين مشترك و آموزش نظامي حرفه­اي، به طور مرتب درج و اعلام شده اند (2).

    برخي از اصول فوق مي­تواند به همان صورت و بدون هيچ گونه اصلاح و تعديلي دربارهِ جنگ ­هاي آينده در مقابل دشمنان اعمال شود، اما ديگر اصول جنگ وي، براي سازگاري با تغييرات فناوري يا اوضاع و احوال، به ناچار بايد تعديل و اصلاح شوند.

    • اصل تمركز

    اصل تمركز، منطقي بودن متمركزسازي قدرت رزمي برتر در مكان و زمان حساس در عمليات نظامي را براي رسيدن به نتايج قطعي بيان مي­ كند (3). اين تمركز منابع كه عليه آسيب پذيري ­هاي كليدي دشمن جهت دهي مي­شود، به نيروهاي جنگنده كمك مي­ كند تا ابتكار عمل خود را حفظ كنند. همچنين، همراه با اعمال مناسب ديگر اصول جنگ، اين امكان را براي نيروهايي كه شمار آنها بيشتر است، فراهم مي­آورد تا به پيشرفت­ هاي پيروزمندانه و قاطع در عمليات نظامي دست يابند (4).

    • اصل رزمايش

    مسئلهِ ذاتي در اصل رزمايش اين است كه بسيج نيروها، توانايي هاي آفندي و پدآفندي و نيز توانايي در دستيابي به بازدارندگي و رجحان تصاعد را هم در جنگ و هم در صلح افزايش مي­دهد.

    • اصل وحدت فرماندهي

    حفظ فرماندهي، كنترل، ارتباطات و سرويس اطلاعاتي خوب مي­تواند به منزلهِ نتيجهِ انقلاب پيوسته فناوري اطلاعاتي در دسترس فرماندهان متحدان، در منازعات منطقه ­اي بزرگ در آينده بسيار آسان­تر شود. انقلاب اطلاعاتي به ساختار هاي سازماني منظم تر و آگاهي بيشتري از وسعت تواناي يهاي نيروهاي متحدان و دشمن منجر خواهد شد.

    • اصل هدف عملیات

    به طور كلي، جنگها نيز، مانند مسابقات شطرنج، همراه با هجوم و دفاع، جابجايي در ميانه و پايان بازي هستند. فرماندهان مركزي و ميدان نبرد بايد هر مرحله از جنگ را با هدف مطلوب آغاز كنند. دستورالعمل ميدان نبرد عنوان مي­كند كه فرماندهان بايد هر عمليات نظامي را به سمت يك هدف آشكار، معين، قطعي و دست يافتني هدايت كنند.

    • اصل تأمين

    تأمين خوب بدين معناست كه دشمن نتواند به يك غافلگيري استراتژيك دست يابد. چنين تأميني به طور زيادي به اطلاعات امنيتي دقيق و به موقع، براي ارزيابي تهديد و آگاه شدن از آن در مقطعي از زمان نياز دارد كه در آن، دشمنان متخاصم و راديكال در آستانه به دست آوردن ويران كننده ترين تسليحات هستند (5).

    • اصل صرفه جويي نيروها

    تخصيص كمترين توان رزمي اساسي براي اولويت­هاي ثانويه، از ديگر اصول جنگ می باشد. اين اصل جنگي بر اين فرض منطقي مبتني است كه منابع فرماندهي نامحدود نيست و بايد برخي از ريسك­ هاي محاسبه شده در اولويت­ هاي ثانويه را براي دستيابي به برتري در زمينه ­هاي با اولويت، كه مي­تواند در جنگ يا نبرد تعيين كننده باشد، بپذيرد.

    • اصل غافل گيري

    طبق این اصل، فرماندهان بايد بكوشند تا به دشمن در زمان يا مكان يا وضعيتي حمله كنند كه خود را براي مقابله و نبرد با آن حمله آماده نكرده است. غافل گيري مي تواند نتيجهِ نبردها، حمله ها يا كل جنگها را تحت تأثير قرار دهد. اين اصل مهم از اين راه ها به دست مي آيد: سرعت حمله و رزمايش، انجام اقدامات پيش بيني نشده، فريب نظامي، تغيير تاكتيكهايي كه پيش از آن مورد استفاده قرار گرفته اند، حفاظت اطلاعات عمليات، جمع آوري اطلاعات مفيد، آگاهي از طرح و دكترين دشمن و به كارگيري فناوري جديد (6).

    • اصل ساده سازي

    فرماندهان بایستی برنامه ­هاي روشن، ساده و دستورات آشكار و مختصري را تهيه كنند. ساده سازي مفاهيم و اهداف عمليات، بايد سوء برداشت­ها را از دستورات و ابهامات كاهش و فهم دستورات كليدي را كه ارائه آنها لازمه هدايت جنگ است، افزايش دهد. ساده سازي عمليات بايد در تمام مراحل نبرد شامل آغاز عمليات، جريان نبردهاي اصلي و پايان جنگ اعمال شود.

    اصول متمم جنگ

    تجربه نظامي و نوآوريهاي فني اخير موجب شده است تا برخي از اصول جنگي متمم به فهرست اصول ارائه شده سرهنگ فولر در جنگ جهاني اول افزوده شود. اين اصول عملي جديد هنگامي كه با اصول جنگي همراه شود، مي تواند اثر قاطعي را به همراه داشته باشد:

    اين اصول عبارتند از:

    • هم زماني و عمق حمله
    • لجستيك و تداركات (7)؛
    • برتري اطلاعاتي؛
    • هدف­گيري دقيق.

    کلیدواژه ­ها:

     اصول جنگ، قواعد کلی، هدایت نبرد، طرح استراتژیکی.

     ارجاعات:

    1-      معاونت تحقیق و پژوهش. دکترین عملیات نیروی زمینی. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ 1385. ص 11-2.

    2-      Fuller, F.C. The Principles of War, with Reference to the Campaigns of 1914-1915. Journal of the Royal United Service Institution; 1916.p.45

    3-      کشاورزی تیمور. کلیات تاکتیک و هدایت دسته. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384. ص 4.

    4-      Sun Tzu. The Art of war. London: Oxford University press; 1963.p.98

    5-      Berger, Wean. Fighting for Peace: Seven Critical years in the Pentagon New York: Warner Books; 1990.p. 441.

    6-      Chester Wilmot, David and Goliath. The Struggle for Europe. New York: Harper colophon Books; 1952.pp.33-5

    7-      Gen Frederick M. Franks. Jr. Force-Projection logistics. Military Review; 1994.p.29

    سایر منابع:

    1-      معاونت تحقیق و پژوهش. اصول و قواعد اساسی در رزم. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ 1386.

    2-      روشن، علی اصغر و نوراله، فرهادیان. فرهنگ اصطلاحات جغرافیای سیاسی- نظامی. تهران: دانشگاه امام حسین (ع)؛ 1385.

نظر شما