You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • تابعیت    Nationality

    تابعیت اصطلاحی است که در ادبیات مرزی و انتظامی به کار برده می­ شود و رابطه ­ای است سیاسی و معنوی، که شخص را به دولت معینی مربوط می­سازد. این رابطه از آن رو سیاسی است که ناشی از قدرت حاکمیت دولتی است که فرد را از خودش می­ داند. و از آن رو معنوی است که مربوط به محلی نیست که شخص در آنجا اقامت و سکونت داشته باشد(1).

    تابعیت، اصطلاحی حقوقی است که در یکصد سال اخیر در فارسی به کار گرفته شده است. در حقوق فرانسه معادل آن ناسیونالیته است که ترجمه آن ملیت می­شود. ناسیونالیته مشتق از ناسیون به معنی ملت است و ناسیون در ابتدا برای مشخص کردن افراد بومی که در سرزمینی متولد شده و مقیم بوده و زندگی می­کردند، به کار می­رفته و مهاجران به آن سرزمین را در برنمی­گرفته است(2).

    تابعیت، همواره یکی از موضوعات اصلی حقوق بین الملل خصوصی بوده که به واسطۀ آن دولتها اتباع خود را از دیگران متمایز کرده­اند (3).

    تابعیت، وضعیتی است که به واسطۀ آن، شخص با یک دولت، بر اساس پیوند وفاداری ارتباط می­یابد. دولت ها آزاداند در چارچوب قوانین اساسی یا دیگر قوانین­شان، تعیین کنند که چه اشخاصی تابعیت آنها را دارند (4).

    سه قاعده یا اصل کلی در مورد تابعیت قابل توجه است، که تمام کشورها به عنوان مبانی تابعیت پذیرفته و معمولاً قوانین خود را با توجه به این سه اصل، تدوین می­کنند:

    1-      هر کس باید دارای تابعیتی باشد؛

    2-      هیچ فردی نباید بیش از یک تابعیت داشته باشد؛

    3-      تابعیت، یک رابطه غیر قابل تغییر نیست (5).

    دو نوع کلی از تابعیت قابل تشخیص است:

    1-      تابعیت اصلی: زمانی است که تابعیت با تولد شخص شروع می­شود و در طول زندگی شخصی ادامه دارد و فقط با شرایط و عوامل و جهات خاص ممکن است تغییر پیدا کند. حصول تابعیت اصلی واسطۀ تعلق فرد به خاک وطن و خون است.

    2-      تابعیت اکتسابی: مواردی از تابعیت را که شخص در حیات خود یا با فاصله ­ای بعد از تولد به دست می آورد. تابعیت اکتسابی در اثر ازدواج یا در اثر اقامت و غیر آن به دست می­آید.

    تابعیت اصلی که در اثر اعمال اصل خون یا اصل خاک پدید می­آید، در واقع تحمیل تابعیت به شخص است، در حالی که تابعیت اکتسابی امری است اختیاری و نمی­توان آن را به کسی تحمیل کرد. متقاضی باید آن را از دولتی بخواهد و آن دولت اگر مایل باشد و مقرراتش اجازه بدهد، تقاضا را می­ پذیرد و تابعیت را اعطا می ­کند.(6)

    کلیدواژه ­ها

     تابعیت، تابعیت اصلی، تابعیت اکتسابی، خاک، خون .

    ارجاعات

    1-      رحمتی راد، محمد حسین. مرزبانی،گذرنامه و اتباع بیگانه. تهران: معاونت آموزش ناجا، 1374، ص 235.

    2- White, Philip L. Globalization and the Mythology of the Nation State, In A.G.Hopkins, ed. Global History: Interactions between the Universal and the Local Pal grave Macmillan; 2006. pp. 257–284

    3-      احتشام نیا، محمد. تابعیت و امور اقامتی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی، 1384، ص 13.

    4-      روشن، علی اصغر  و نوراله فرهادیان. فرهنگ اصطلاحات جغرافیای سیاسی نظامی. تهران: دانشگاه امام حسین (ع)، 1385، ص 49.

    5-      رحمتی راد، محمد حسین. همان، ص 136.

    6-      احتشام نیا،محمد. همان، ص 14

    سایر منابع

    1-      ستاره، جلال و محسن غلامی. مجموعه قوانین و مقررات مرزی جمهوری اسلامی ایران. تهران: معاونت تربیت و آموزش ناجا،1390.

نظر شما