You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • جنگ چریکی Guerrilla warfare    

    جنگ چریکی، اصطلاحی است که در ادبیات نظامی به کار می­رود و عبارت است از عملیات­ های نظامی و شبه نظامی، که به وسیله نیروهای نامنظم آموزش دیده بومی، در سرزمین دشمن یا سرزمین تحت اشغال او، به اجراء گذارده می­ شود (1).

    جنگ چریکی، دارای یک سابقه طولانی است. اصطلاح چریک و جنگ­ های چریکی، در سال 1807 میلادی، در پی حمله فرانسه به شبه جزیره ایبری، وارد فرهنگ نظامی شد. به دنبال آن، به صورت محدود از جنگ­های چریکی، در جنگ جهانی دوم استفاده گردید. بعد از جنگ جهانی دوم، نمونه ­های برجسته جنگ چریکی در چین، کوبا و ویتنام اتفاق افتاد (2).

    به طور کلی، هرگاه برای سرنگون کردن حکومت ضد مردمی حاکم یا به منظور بیرون راندن نیروهای متجاوز استعمار، ابزار، امکانات و در نهایت قدرت کافی فراهم نباشد، ممکن است جنگ چریکی بدین منظور آغاز شود. بر این اساس، نیروهای چریکی بیش از هر چیز، به قدرت و امکانات مردمی متکی می­شوند و در تلاش هستند تا برای دستیابی به پیروزی، پشتوانه مردمی لازم را فراهم آورند (3).

    نمونه ­ها و شواهد تاریخی نشان می ­دهد که فعالیت­ها و عملیات چریکی در هر نقطه از جهان، نخست به وسیله یک گروه چند نفری آغاز و با تک به خطوط ارتباطی و آمادگی دشمن، صدمات و خسارات فراوانی به بار آورده ­اند. گروه­های پایداری، در صورت داشتن رهبری شایسته، ضمن گسترش از نظر قدرت و نیروی انسانی، سطح آموزش و سازمان آنها به تدریج آنقدر توسعه می ­یابند و نیرومند می­ شوند که می ­توانند منطقه ­ای را اشغال و نگهداری کنند (4).

    در این جنگ بیش از سایر جنگ­ها، بر اصولی چون ایجاد انفجار در پشت خطوط اصلی، به ستوه آوردن دشمن، ناامن کردن و قطع راه­های ارتباطی دشمن، عملیات ناگهانی علیه آن، تغییر دائم میدان جنگ و نظایر آن تکیه می­ شود (5). اقدامات فوق به عقیده مائو تسه تونگ رهبر انقلاب چین، در سه مرحله انجام می ­شود:

    اوّل مرحله دفاع استراتژیک: که در آن ضمن تلاش در جهت متحد کردن مردم، به تدریج برای عملیات نظامی و سیاسی(مانند اعتصابات)صورت می­ پذیرد.

    دوم، مرحله تدارک آفندی: در این مرحله چریک­ ها، در جهت یکپارچگی بیشتر مردم، توسعه عملیات و تدارک سلاح و لوازم پزشکی و آذوقه، اقدام می­ کنند.

    سوم، مرحله آفند استراتژیک: چریک­ها در صورت گذراندن موفقیت ­آمیز دو مرحله قبلی، توانایی لازم را برای نیل به پیروزی پیدا می­ کنند. بنابراین، با استفاده از قدرت حاصله در جهت تسلیم یا انهدام دشمن اقدام می­ کنند (6).

    کلید واژه ها

     جنگ چریکی، عملیات نظامی، شبه نظامی، ارتش تجاوزگر، مبارزه سیاسی.

     

    ارجاعات

    1-     گروه آموزش­های مشترک. اصول و قواعد اساسی جنگ های نامنظم. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ 1386. ص 10.

    2-     آقایی بهمن و علی بابایی غلامرضا. فرهنگ علوم سیاسی. تهران: نشر ویس؛1386. ص 253.

    3-     کالینز جان. استراتژی بزرگ اصول و رویه­ها. ترجمه کورش بایندر.تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی، تهران؛1385. ص 107.

    4-     گروه آموزش نظامی. جنگ­های نامنظم. تهران: دانشکده افسری امام علی(ع)؛ 1384. ص 3.

    5-     جیاپ فونگوین. هنر نظامی جنگ خلق.ترجمه احمد تدین. تهران: آگاه؛1389. ص6.

    6-     کالینز جان. همان. ص 107

    سایر منابع:

    1-     رستمی محمود. فرهنگ واژه های نظامی. تهران: ایران سبز؛ 1386.

    2-     نوروزی محمد تقی. فرهنگ دفاعی امنیتی. تهران: انتشارات سنا؛ 1385.

    3-     محمد نژاد میرعلی و نورورزی محمد تقی. فرهنگ استراتژی. تهران: انتشارات سنا؛ 1380.

    4-     معاونت تحقیق و پژوهش. جنگ ویژه. تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ 1385.

    5-     روشن علی اصغر و فرهادیان نورالله. فرهنگ اصطلاحات جغرافیای سیاسی- نظامی. تهران: دانشگاه امام حسین (ع)؛ 1385.

نظر شما