You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • دیده ­بانی Observation – Lookout  

    دیده ­بانی، اصطلاحی است که در ادبیات نظامی به کار می­رود و عبارت است از طرز پاییدن یک منطقه (1) و یا توانایی پرسنل یا دستگا ه ­های حساس نظامی، برای مشاهده اشیاء، در محدوده ناحیه ­ای معین (2).

    دیده­ بانی از زمان­های گذشته معمول بوده و حتی قبایل وحشی که در داخل غارها و جنگل­ ها زندگی می­ کردند، برای ایجاد امنیت خود، با گماردن عناصری در نقاطی خاص، تأمین و حفاظت خود را برقرار می ­ساختند (3).

    کارکنانی که در حال دیده­بانی هستند باید مدام مراقب اطراف باشند، بدون اینکه خود را در معرض دید قرار دهند. این کار، خواه برای تیراندازی به موقع،به دشمن باشد و خواه برای مطلع کردن فرمانده از محل و اعمال دشمن، ضرورت دارد (4).

    در میدان­های نبرد، سربازان به منظور پیشگیری از غافلگیری، همیشه مراقب حرکات دشمن می­باشند و برای اینکه عده­ ای از آنها بتوانند استراحت کنند، تعدادی از نفرات را به صورت نوبتی،به مراقبت و پاییدن سمت­های خطر می­ گمارند و بقیه به استراحت می پردازند (5).

    به منظور اجرای صحیح دیده­ بانی موارد زیر باید به دیده ­بان تفهیم شود:

    1-سمت دیده­بانی 2- منطقه دیده­بانی 3- نقاط مظنون 4- جهت­یابی 5- تخمین مسافت (6).

    برای انجام دیده­بانی، پس از استقرار در محل دیده­بانی، طی دو مرحله اقدام به دیده­بانی خواهد شد:

    الف- اجرای کاوش کلی و سریع از نظر هدف ­های مشخص، رنگ­های غیرطبیعی، تغییر منظرها و حرکات موجود در منطقه؛

    ب- سپس تمام منطقه، باید به شکل مداوم پاییده شود. پاییدن، از نزدیک­ترین زمین و از جلو به عقب انجام می­ شود (7).

    شرایط زیر به منظور انجام دیده­ بانی، لازم و ضروری است:

    داشتن حداکثر میدان دید؛

    داشتن پوشش و اختفاء؛

    دور بودن از نقاط مشخص؛

    داشتن زمینه تاریک (8).

    انواع دیده بانی

    دیده بانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم می­باشد.

    دیده­بانی مستقیم، یکی از انواع دیده­بانی است که دیده­بان با مشاهده از بالای ارتفاع و یا درون وسایل پرنده مثل بالگرد و هواپیما، محیط اطراف را نظاره می­نماید و تصویری حقیقی و سه بعدی از مناظر و اشیا را در کمترین زمان، مجسم ساخته و می­تواند گزارش های لازم را به مبادی ذی ربط ارسال نماید (9).

    یگان­ها و سازمان­ها با در نظر گرفتن مقدورات، محدودیت­ها، شرایط عملیاتی، چگونگی استقرار و موقعیت هدف، شرایط آب و هوایی و زمان در اختیار، از انواع شناسایی(مستقیم یا غیرمستقیم)بهره­برداری می­کنند (10).

     برای به کارگیری استتار موفق در برابر دشمن، لازم است اطلاعاتی درخصوص منابع و روش­ های دیده ­بانی دشمن فرا گرفت؛ تا بتوان به صورت اصولی و آگاهانه­تر، اقدامات مؤثر دفاع غیرعامل را تخاذ نمود.

     دیده­بانی مستقیم، معمولاً توسط فرد با دوربین­های چشمی و در نزدیکی پروژه­ های ویژه و مشخص انجام می­ شود. هدف این شناسایی، جمع ­آوری اطلاعات جهت فعالیت­ های اولیه انهدامی است (11). هرچه فاصله ما با دشمن کمتر باشد، در معرض شناسایی بیشتری قرار می­گیریم. به همین دلیل انجام عملیات استتاری، برای پروژه­هایی که در نزدیکی دشمن است، از اهمیت ویژه­ای برخوردار است

    در دیده­بانی غیرمستقیم، دیده­بان با بهره ­برداری از دوربین عکاسی یا فیلم­برداری، رادار، سیستم­های مادون قرمز و لیزر و ...، وظایف محوله را انجام می­دهد.در این نوع دیده­بانی، دیده­بانان عکس یا تصویری از اشیاء را می­بینند، نه شکل طبیعی و خود آنها را. عکاسی، رادار، اشعه مادون قرمز و تلویزیون (12)، از جمله وسایلی هستند که در دیده­ بانی­های غیرمستقیم، مورد استفاده قرار می­گیرند.

     در دیده­بانی غیرمستقیم، می­توان با مقایسه چند عکس از یک محل در زمان­های مختلف، به تغییر و تحول انجام شده در آن محل پی برد، امکان شناسایی اجسام مخفی شده را که توسط چشم قابل رؤیت نمی­باشد، با استفاده از امکانات راداری و مادون قرمز، مهیا ساخت و با بزرگ و واضح نمودن تصویر، می­توان محدودیت فاصله دیده­بان را برطرف کرد (13).

     دیده­بانی غیرمستقیم، معایبی از جمله وابستگی به شرایط آب وهوایی، کمی مهارت مفسر عکس، از دست رفتن اطلاعات و مسایلی از این دست را، به همراه دارند.

    کلیدواژه­ ها:

     دیده بانی، اختفا، پوشش، غافلگیری،منطقه دیده بانی.

    ارجاعات:

    1-      یارندی محسن و سایرین. دستور رزمی ز- 7 14 رزم انفرادی. تهران: معاونت آموزش نزاجا؛ 1387، ص 96

    2-      روشن علی اصغر و فرهادیان نورالله. فرهنگ اصطلاحات جغرافیای سیاسی- نظامی.تهران: دانشگاه امام حسین(ع)؛ 1385، ص 107

    3-      اداره کل پژوهش و تالیفات. رزم انفرادی ویژه پاسگاه های مرزی.تهران: معاونت آموزش و تربیت ناجا؛ 1378، ص 33

    4-      رستمی فرامرز و اصانلو علی. روش­ها و تجهیزات کنترل مرز.تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1391، ص 35

    5-      مودتی علی. رزم انفرادی. تهران: معاونت آموزش و تربیت ناجا؛ 1390. ص 82.

    6-      اداره کل پژوهش و تالیفات. رزم انفرادی ویژه پاسگاه های مرزی. 1378. ص 33.

    7-      رستمی فرامرز و اصانلو علی. همان. 1391. ص 35.

    8-      همان. ص 35

    9-      نباتی عزت اله. همان، ص 28.

    10-  موحدی نیا جعفر. دفاع غیرعامل. مرکز برنامه­ریزی و تألیف کتاب­های درسی سپاه؛ 1383، ص 184.

    11-  سروری اسداله. اصول و مبانی پدافند غیرعامل. انتشارات دانشگاه علوم انتظامی؛ 1388، ص 46.

    12-  Brasilia Gad. Wars, Internal Conflicts and Political Order. Albany, State University of New York Press; 1996.p.18

    13-  موحدی نیا جعفر. دفاع غیرعامل. مرکز برنامه­ریزی و تألیف کتاب­های درسی سپاه؛ 1383، ص 184.

    سایر منابع:

    1-  رستمی محمود. فرهنگ واژه های نظامی. تهران: ایران سبز؛ 1386.

    2-   نوروزی محمد تقی. فرهنگ دفاعی امنیتی. تهران: انتشارات سنا؛ 1385.

نظر شما