You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • آواره Refugee     

    محمد معین در فرهنگ فارسی از آواره به عنوان از وطن دور افتاده، دربه در، از وطن بیرون شده، نفی بلد شده یاد کرده است (1). در ادبیات مرزی آواره به شخصی گفته می شود که بنا به دلایلی از کشور خود خارج شده و به کشور دیگری عزیمت نموده و در آن کشور تابعیتی به وی اعطا نشده است.

    از دوران باستان، تمدن­های بزرگ و نیز ادیان الهی، برای حمایت از کسانی که از ترس جان، امان می­خواهند، تدابیری اندیشیده­اند. در عصر حاضر، مفهوم آوارگی، اهمیتی حقوقی به خصوص در عرصة بین المللی پیدا کرده است. با پیدا شدن گروه­های بزرگ آوارگان از ابتدای قرن بیستم، تعریف آواره و تعیین صلاحیت سازمان­های ذی ربطی که قصد حمایت از این افراد را دارند، ضرورت پیدا کرد (2).

     در فاصله سال­های 46-1920 میلادی، اقدامات متعددی در قبال گروه­های مختلف آوارگان به عمل آمد، از جمله در 5 ژوئیة 1922 و 12 مه 1926دربارة پناهندگان روسی و ارمنی؛ در 30 ژوئن 1928 دربارة آوارگان آشوری، کلدانی، سوری، کرد و ترک، ودر کنوانسیون 10 اوت 1938 دربارة پناهندگان آلمان (3).

     از سال1945 به بعد، مسئلة آوارگان از دیدگاهی جامعتر مورد توجه قرار گرفت و پس از تأسیس سازمان بین المللی پناهندگان در1948، برای نخستین بار اساسنامة این سازمان(مصوب 1946) ضمن اشاره به آوارگان پیش از جنگ و آوارگان زمان جنگ جهانی دوم، این اصطلاح را به تمامی اشخاصی تسری داد که نمی­توانستند یا به دلایلی معتبر، تمایل نداشتند از حمایت دولت متبوع خود برخوردار باشند (4).

      در سال 1951 کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، جایگزین سازمان بین­المللی پناهندگان شد و در اساسنامة خود و کنوانسیون 1951 راجع به وضع پناهندگان، به همراه پروتکل اصلاحی آن در سال 1967، اصطلاح «پناهنده» را به شخصی اطلاق کرد که از ترس تعقیب به دلیل نژاد، مذهب، ملیّت یا عقیدة سیاسی از قلمرو کشور متبوع خود،یا اگر فاقد تابعیت باشد، از قلمرو آخرین کشور محل اقامتش، خارج شده باشد و به دلیل همین ترس نتواند یا مایل نباشد که در حمایت دولت متبوع یا آخرین کشور محل اقامت خود قرار گیرد (5).

     این تعریف به زودی مقبولیت جهانی پیدا کرد،اما پس از آن جامعة بین­المللی تصمیم گرفت که حمایت بین­المللی از پناهندگان و اعطای کمک­های انسان­دوستانه به آنان را، به مواردی که دقیقاً تحت شمول این تعریف قرار نمی­گیرند نیز تسری دهد؛ متعاقباً قطعنامه­های متعددی، مجمع عمومی کمیساریای عالی پناهندگان را در برآوردن این خواست جامعة بین­المللی توانا ساخت. از سال 1977 به بعد، مجمع عمومی سازمان ملل متحد از اصطلاح «پناهندگان و آوارگان » استفاده می­کند. این اصطلاح افرادی را شامل می­شود که قربانی فجایع انسانی شده و در خارج از موطن خود، در شرایطی مشابه پناهندگان به سر می برند (6).

     اگر چه اصطلاح پناهنده معمولاً دربارة اشخاصی به کار برده می شود که از سرزمین و کشور خود آواره شده اند، گاهی به اشخاصی که در کشور خود باقی مانده­اند یا به رغم خروج از کشورشان در حمایت دولت متبوع خود قرار دارند نیز پناهندة ملی یا آواره اطلاق شده است. سازمان ملل متحد در مواردی که این قبیل اشخاص در شرایط ناگواری به سر برند و نیازمند کمک باشند، از دولتها و سازمان­های بین­ المللی ذیربط درخواست کمک می کند (7).

    در حال حاضر تعریف زیر به عنوان تعریف پذیرفته شده آواره مورد توجه است:

     آواره  فردی است که به دلیل وقوع جنگ داخلی یا بین المللی، بدون تشریفات قانونی، کشور متبوع خود را ترک و یا وادار به ترک آن گردد اما نمی­تواند برابر کنوانسیون 1951 و پروتکل 1967 ژنو و ملحقات آن بیم موجه از آزار و اذیت را به اثبات برساند (8).

    کلید واژه ها

     آواره، پناهنده، آزار سیاسی، جنگ داخلی، پناهنده ملی.

    ارجاعات


    1. معین، محمد. فرهنگ فارسی. چاپ 15. جلد 1. تهران: انتشارات سپهر؛ 1379. ص 99.
    2. نظری تاج آبادی، حمید. دایرة المعارف حقوق بین الملل عمومی. تهران: وزارت امور خارجه؛1369، ص 13ـ 17.
    3. نظری تاج آبادی، حمید. بررسی جنبه های مختلف حقوقی مسئله پناهندگی.تهران: وزارت امور خارجه؛1369.
    4. Walter A. Ewing. Border Insecurity: U.S. Border-Enforcement Policies and National Security. Immigration Policy Center. the American Immigration Law Foundation;2006.p.6
    5. روکی، فاطمه. وضعیت حقوق آوارگان افغانی در ایران. تهران: دانشگاه شهید بهشتی؛1383. ص 1.
    6. Peter C. Mainlanders. Towards a Theory of Immigration, Pal grave Macmillan;2001.pp.53-81
    7. Harold, Boulder. Labor Movement: How Migration Regulates Labor Markets, New York: Oxford University Press;2007.p.75
    8. Jeffrey S. Passel and Roberto Suro. Rise, Peak and Decline: Trends in U.S. Immigration. Pew Hispanic Center; 2005.

     

     

نظر شما