You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • برخوردهای مرزی Border clashes

    به درگیری ­ها و جنگ­ هایی که در مرزهای یک کشور و بر سر مسئله اختلافات مرزی صورت می­ گیرد، برخوردهای مرزی می­گویند (1).

    مرز، مفهومي از بيرون به درون است و خط مشخصي است که جدايي را نشان مي­دهد. عامل تشخيص و جدايي يک واحد متشکل سياسي يا کشور از واحدهاي مجاور و به عبارتي جدا ساز قلمرو فرمانروايي دو نظام سياسي است (2). مرزها، به دلیل اینکه نخستین محورهایی هستند که جنگ ­های کم شدت و تمام عیار را لمس می­ کنند و به دلیل آنکه جداره ­های مرزی پناگاه یا محل تردد موقت یا دائمی مخالفین دولت­ها، قاچاقچیان و فراریان هستند، در کانون توجه دولت­ها بوده؛ بنابراین راهبردی­اند(3).

    مراحل تحديد حدود و علامتگذاري که معمولاً همراه با قراردادهاي مرزي صورت ميگيرد، هيچ دولتي را از اختلافات و برخوردهای مرزي مصون نميدارد. گاهي اوقات، مرزها با اينکه از نظر فيزيکي و قانوني کامل هستند و تمام مراحل را پشت سرگذاشتهاند، از نظر عملکرد به­ويژه در زمينه تخصيص منابع، آسيبپذيرند. اختلافات مرزي را مي­توان به چهار نوع تقسيم کرد:

     - اختلافات ناشي از مکان دقيق مرز: اين اختلاف ممکن است در اثر تعبيرهاي گوناگون و بعضاً متضاد از اسناد قانوني يا تغيير مکان «مرز طبيعي»، حاصل شوند. اختلاف ايران و عراق بر سر مرز اروندرود از نوع اول و اختلاف ايران و افغانستان بر سر هيرمند از نوع دوم است.

    - اختلاف بر سر قلمرو: اين اختلاف که به اختلافات ارضي موسوم هستند، زماني بروز ميکند که دو کشور همسايه، مدعي حاکميت يک قلمرو مرزي باشند. معمولاً دلايل تاريخي، جغرافيايي و امنيت ملي اساس اين ادعاها را تشکيل ميدهد. معمولاً در منازعات ارضي تغيير مکان مرز مورد نظر است.

    - اختلافات عملکردي: مرز به عنوان يک مانع در برابر حرکت انسان­ها و جابه جايي کالا، علاوه بر مشکلاتي که در بهرهبرداري از منابع و مديريت آنها به وجود ميآورد، باعث اختلافات بين دو دولت ميشود. اختلافات، ممکن است در خصوص تشريفات عبور قانوني و غير قانوني مرز باشد.

    - اختلافات مرزي ناشي از استفاده از يک منبع مشترک: اين نوع اختلافات مانند استفاده مشترک از يک منبع اقتصادي، برداشت بي رويه آب، استخراج معدن، بهره برداري از منابع نفت و گاز مشترک يا استفاده از چراگاه توسط يک دولت به هزينۀ دولت ديگر  است(4).

    یکی از مهم­ترین وظایف مرزداران و مرزبانان اطمینان از پایدار بودن و عدم جابه جایی علائم مرزی از محل اولیه و خارج نشدن آنها از حالت استاندارد است؛ زیرا با از بین رفتن این علائم، خطوط مرزی نیز دچار اشکال می­شوند و ممکن است اختلافات و برخوردهای مرزی در این زمینه شکل بگیرد. لذا اعمال نظارت، مراقبت، نگهداری، بازدیدهای مشترک و مستمر از کلیه علائم مرزی و جلوگیری از تخریب و جابه جایی آنها به عنوان یکی از وظایف اصلی مأموران مرزی و فرماندهی مرزبانی ناجاست. این مرزبانان با آگاهی کامل به قوانین و مقررات مرزی، تجزیه و تحلیل صحیح رویدادهای مرزی و برخورداری اصولی و دقیق با مسائل مرزی، می­توانند مشکلات مرزی را حل و فصل نمایند و فقط در این صورت است که می توانند مدعی باشند رسالت خود را انجام داده اند.(5)

    کلیدواژه ها

    مرز، برخوردهای مرزی، مرزبانان، فرماندهی مرزبانی.

     ارجاعات:

    1- Taylor, p &Flit ,c. political Geography.  England: Prentice Hall. 2000. P14.

    2- حافظ نيا، محمد رضا. مباني مطالعات سياسي- اجتماعي. جلد دوم. قم: سازمان حوزهها و مدارس علميه خارج از کشور، 1389، ص 190.

    3- کریمی پور، یدالله. نگاهی نو به طبقه بندی استراتژیک مرزها با نگاهی به مرزهای ایران. مجله ادبیات و علوم انسانی دانشکده ادبیات. زمستان 1380، ص 561.

    4- ميرحيدر، دره. مباني جغرافياي سياسي. تهران: انتشارات سمت، 1371، ص 177.

    5- رضایی، غلامرضا. رسیدگی به مسایل مرزی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی،1384، ص 2

     

     

      

نظر شما