You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عبور بی ضرر    Innocent passage

    عبور بی­ضرر، اصطلاحی است در ادبیات دریابانی و حقوق دریاها و مفهوم آن عبارت است از: عبور شناورهای خارجی از دریای سرزمینی کشور ساحلی، مادامی که مخل نظم، آرامش و امنیت نباشند (1).

    طی سالیان متمادی معیار دقیقی برای بی ضرر بودن عبور وجود نداشت و احتمالاً معنای روشنی برای آن ارائه نمی شد. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، نحوه عمل آمریکا و انگلیس و نیز عقیده برخی نویسندگان مبنی بر این بود که مساله بی­ضرر بودن را باید امری جدای از رعایت قوانین دولت ساحلی تلقی کرد (2). به نظر آنها لازم نبود که یکی از قوانین دولت ساحلی نقض شود تا حالت بی ضرر بودن از بین برود، بلکه کافی بود که منافع حیاتی دولت ساحلی، مثل امنیت، به خطر بیفتد (3).

    در کنوانسیون 1982 در خصوص عبور بی ضرر اعلام گردید:

    «عبور شناورهای خارجی تا جایی بی­ضرر است که مخل آرامش، نظم عمومی یا امنیت دولت ساحلی نباشد. عبور بی­ضرر مطابق مقررات این قرارداد و سایر مقررات حقوق بین­ الملل صورت خواهد گرفت» (4).

    در صورت مبادرت شناورها به هر یک از اقدامات زیر،عبور آنها بی ­ضرر تلقی نشده و بر حسب مورد، مشمول مقررات جزایی و مدنی خواهد بود:

    1-      هر گونه تهدید به استفاده از زور علیه حاکمیت، تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی دولت ساحلی یا اقدام به هر نحو دیگری که ناقض اصول حقوق بین الملل مندرج در منشور ملل متحد باشد.

    2-      هر گونه تمرین یا مانور با اسلحه.

    3-      هر گونه عملی که هدف از آن جمع­آوری اطلاعات به زیان امور دفاعی یا امنیت دولت ساحلی باشد.

    4-      هر گونه اقدام تبلیغاتی که هدف از آن لطمه زدن به امور دفاعی یا امنیت دولت ساحلی باشد.

    5-      پرواز، فرود یا جابجایی هر نوع هواپیما.

    6-      پرواز، فرود یا جابجایی هر گونه ادوات نظامی.

    7-      بارگیری یا تخلیه هر نوع کالا، پول یا افراد بر خلاف قوانین و مقررات گمرکی، مالی، مهاجرتی یا بهداشتی دولت ساحلی.

    8-      هر گونه آلودگی عمدی و جدی مغایر این کنوانسیون.

    9-      هر گونه فعالیت ماهیگیری.

    10-  انجام تحقیق یا فعالیت نقشه برداری.

    11-  هر گونه عملی که هدف از آن ایجاد اختلال در سیستم­های ارتباطی یا سایر تسهیلات و تاسیسات دولت ساحلی باشد.

    12-  هر گونه فعالیت دیگری که لازمه عبور نباشد (5).

    با توجه به مفاهیم بالا، منظور از عبور بی ضرر عبارت است از:

    عبور شناورها از دریای سرزمینی که مخل صلح، نظم یا امنیت دولت ساحلی نباشد و این عبور به جز در موارد اضطراری باید با سرعت متعارف و پیوسته انجام گیرد (6).

    کلید واژه ها

     عبور بی ضرر، دریای آزاد، شناور، دریای سرزمینی، دولت ساحلی.

    ارجاعات:

    1-

    1-  رحمتی راد محمد حسین. مرزبانی،گذرنامه و اتباع بیگانه. تهران: معاونت آموزش ناجا؛ 1374. ص 201.

    2-  JOHN COLOMBOS. The International Law of the Sea. Longmans; 1959. p. 74.

    3- چرچیل رابین و آلن لو. حقوق بین الملل دریاها. ترجمه بهمن آقایی. تهران: انتشارات گنج دانش؛ 1383. ص 118.

    4-  United Nations Convention on the Law of the Sea. The Law of the Sea. New York: UN Publications; 1983. p. 3.

    5-     بحیرایی حمید. کنوانسیون حقوق دریاها. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح؛ 1392. ص 13.

    6- سلیمانی مهدی. مجموعه قوانین و مقررات مرزی و امنیتی. تهران: وزارت کشور معاونت امنیتی و انتظامی؛ 1381. ص 471.

    سایر منابع:

    1-  صادق نیا، سهراب. آشنایی با حقوق دریاها. تهران: معاونت آموزش ناجا؛ 1383.

    2-   زرقانی، سید هادی. مقدمه ای بر شناخت مرزهای بین الملل. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1386.

    3-     میرحیدر، دره. مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: انتشارات سمت؛ 1384.

    4-   رضایی، غلامرضا. شناسایی مرزهای ایران. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384.

    5-  صنایعی، ابراهیم. اصول و مبانی مرزبانی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384.

     

نظر شما