You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • قاچاق            smuggling/Contraband

    قاچاق کالا و ارز: هر فعل یا ترک فعلی است که موجب نقض تشریفات قانونی مربوط به ورود و خروج کالا و ارز گردد و بر اساس این قانون یا سایر قوانین، قاچاق محسوب و برای آن مجازات تعیین شده باشد، در مبادی ورودی یا هر نقطه از کشور حتی محل عرضه آن در بازار داخلی کشف شود (1).

    از لحاظ لغوي قاچاق، واژه اي تركي است و به معناي ربوده، تردستي وكاري است كه پنهاني و با تردستي انجام شود و همچنين به معني فراري است (2). درفرهنگ لغت دهخدا قاچاق به معاني برده، ربوده و به آنچه ورود آن به کشور و یا معامله آن از طرف دولت ممنوع است معنی شده است (3)، فرهنگ معین قاچاق را کاری برخلاف قانون که پنهانی انجام شود و متاعی که معامله یا ورود آن به کشور ممنوع است معنی شده است (4). فرهنگ لغت عمید قاچاق را مأخوذ از واژه ترکی، تردستی، کاری که پنهانی و با تردستی انجام شود، خرید و فروش کالاهایی که در انحصار دولت بوده یا معامله آنها ممنوع باشد؛ وارد یا صادر کردن کالاهایی که ورود و صدور آنها ممنوع است، معنی شده است (5). فرهنگ دانشگاهی انگلیسی - فارسی آریانپور، قاچاق فعل Smuggle  به معنی از گمرک گریزاندن،خارج یا وارد کردن ( با  out یاin) آمده است. همچنین Contraband (قاچاق) به معنی کالای قاچاق، تجارت قاچاق یا ممنوع، قاچاق، قاچاقچی (صفت) و قاچاقچیگری کردن، جنس قاچاق معامله کردن، ممنوع کردن، قدغن کردن( فعل ) آمده است.در این تعاریفِ گوناگونِ قاچاق به صورت ضمنی به تخلف های گمرکی هم اشاره شده که به چند مورد از آنها اشاره می شود (6).

    از نظر حقوقي عموماً قانون گذار قبل از تعيين مجازات نسبت به فعل يا ترك فعلي كه مورد نهي قرار داده، ابتدا تعريف منحصر و اجمالي از عملي كه بدان وصف مجرمانه داده شده است ارائه مي دهد. قبلاً در قوانین کیفری ایران و قانون مرتكبين قاچاق   تعریف کاملاً مشخص و متمایزی از قاچاق ارائه نشده است و قانون گذاران، به جای ارایه تعریفی جامع ومانع از قاچاق و متمایز کننده آن از دیگر جرایم،ارتکاب دسته ای مشخص از اعمال مجرمانه را قاچاق تلقی کرده و در واقع، فعل قاچاق را با مصادیق آن بیان کرده اند. ازاینرو ازلحاظ حقوقی قاچاق به معنی فرار دادن مال موضوع عایدات دولت، شامل ورود یا خروج کالا به صورت غیر مجاز یا غیرمعمول ونامتعارف می باشد (7).

    فرهنگ لغت اكسفورد:واژه « Smuggle» (قاچاق) به معناي حمل كردن، فرستادن وياآوردن كالاها به صورت مخفيانه و غير قانوني به داخل ويا خارج ازكشور، به خصوص بدون پرداخت حقوق گمركي، فرستادن، ‌حمل و يا آوردن چيزها و يا افراد به صورت مخفيانه وياازيك مكان به خصوص زماني كه درمقابل قوانين ومقررات باشد (8).

    در فرهنگ علوم اقتصادی قاچاق، وارد کردن مال التجاره مشمول عوارض گمرکی به یک مملکت به طوری که نه از گمرک بگذرد و نه به ماموران دولت برای بازدید و پرداخت حقوق گمرکی ارائه شود در علم اقتصاد به صورت مشخص به ورود و خروج كالا به صورت مخفيانه از مرزهاي كشور وارد يا خارج شود تعریف شده است.

    کنوانسیون بین المللی کمک های متقابل اداری به منظور پیشگیری، تجسس و مقابله باجرایم گمرکی مصوب ژوئن 1977: قاچاق عبارت است از تقلب گمرکی که شامل گذراندن مخفیانه کالا به هر طریقی از مرزهای گمرکی مي باشد كه بدان وسيله شخصي موجب اغفال گمرك و فرار از پرداخت تمام يا بخشي از ماليات ها و عوارض مربوط به ورود يا صدور شده يا اجراي ممنوعيت ها و محدوديت هاي موضوع قانون امور گمركي را ناديده گرفته و يا منافعي مغاير با قانون امور گمركي به دست آورد (9).

    قانون مجازات مرتكبين قاچاق (1312): قانونگذار در قانون مذكور با اختصاص فصل پنجم از مقررات قانون مجازات مرتكبين قاچاق مصوب 1312 به قاچاق گمركي، بدون اينكه تعريفي از قاچاق گمركي ارائه دهد مقررات حاكم بر قاچاق كالاهاي ممنوع الورود و ممنوع الصدور و قاچاق كالاهايي كه حقوق و عوارض آنها توسط اداره گمركات در موقع ورود و يا خروج اخذ مي شود را تعيين نموده است. علي هذا با عنايت به مصاديق مندرج در متن ماده مذكور، مي توان قاچاق كالا را به شرح زير تعريف نمود:« فرار دادن مال از مقررات گمركي، خواه آن مال مربوط به در آمد دولت بوده و يا ورود و خروج، توليد، نقل و انتقال، خريد و فروش آن طبق قوانين و مقررات مربوطه ممنوع و غير مجاز اعلام گرديده باشد». بدين ترتيب هر گاه اشخاص بدون رعايت ضوابط و كسب مجوز، كالاي مجاز و يا كالاي ممنوع المعامله اي را وارد و يا صادر نمايند مرتكب قاچاق كالا شده اند و اين نوع بزه در صورتي وقوع يافته تلقي مي شود كه امر مبادرت به صدور يا ورود كالا منحصراً از مبادي ورودي و خروجي كشور انجام گيرد (10).

    سازمان جهانی گمرکی (WOC) :اصطلاح قاچاق (گمرکی) تعریف ذیل را برای قاچاق کالا عنوان کرده و اعضای آن از جمله جمهوری اسلامی ایران آن را پذیرفته اند.«قاچاق  تخلف گمرکی است، شامل جابه‌جایی کالا در طول یک مرز گمرکی به روشی مخفیانه و به‌منظور فرار از نظارت گمرکی.

    ترمینولوژی(فرهنگ)حقوق در باب قاچاق چنین آمده است:« حمل و نقل کالا از نقطه ای به نقطه ای خواه هردو نقطه مزبور درداخله کشور باشد(قاچاق داخلی) خواه یک نقطه در داخله و یک نقطه در خارجه باشد ( که آن را قاچاق خارجی می گویند) بر خلاف مقررات مربوط به حمل و نقل به طوری که این عمل ناقض ممنوعیت یا محدودیتی باشد که قانوناً مقرر شده است( خواه عمل مزبور ناقض امتیازی یا انحصاری باشد خواه نباشد). مثلاً صدور و ورود اجناس مجاز بدون دادن عوارض گمرکی قاچاق گمرکی است (11).

    کمیسیون استفتائات و مشاوران حقوقی شورای عالی قضایی در تاریخ 19/2/1362 در پاسخ به پرسش مربوط به تعریف قاچاق چنین اشعار داشته است:چنانچه کسی از مالی که موضوع درآمد دولت است بدون پرداخت آن درآمد استفاده نماید یا مالی را که ورود و صدور آن ممنوع است وارد یا صادر نماید یا مالی را که در انحصار دولت است از طریق توزیع نیمه دولتی تحصیل کند، وی مرتکب قاچاق شده است،در نتیجه قاچاق عبارت است از مال موضوع درآمد دولت بدون پرداخت آن درآمد یا ورود و صدور مال ممنوع یا تحصیل اموال انحصاری از غیر مجرای دولتی.همجنين نظريه اداره حقوقي قوه قضاييه (نظريه 7/7987-8/12/73): قاچاق عبارت است از وارد كردن يا صادر كردن كالا بر خلاف قوانين و مقررات جاريه و يا اقدامي كه قانوناً قاچاق محسوب شده است.

    قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادي: هرگونه اقدامي به قصد خارج كردن ميراث فرهنگي يا ثروت هاي ملي اگرچه به خارج كردن آن نينجامد قاچاق محسوب و كليه اموالي كه براي خارج كردن از كشور در نظر گرفته شده است مال موضوع قاچا تلقي و به سود دولت ضبط مي گردد (12).

    قانون امور گمركي: مواردي از قاچاق احصاء و در بند( الف) آن مبادرت به تعريفي از قاچاق مي نمايد در اين بند اشاره دارد« كالايي كه از مسير غيرمجاز يا بدون انجام تشريفات گمركي به قلمرو گمركي وارد يا از آن خارج گردد. همچنين كالاهايي كه بدون انجام تشريفات گمركي يا از مسيرهاي غيرمجاز وارد كشور شود و در داخل كشور كشف گردد.» (13).

    قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز: اقدام به تعريف قاچاق كالا مي نمايد كه به استناد قانون مذكور«قاچاق کالا و ارزعبارت است از، هر فعل یا ترک فعلی است که موجب نقض تشریفات قانونی مربوط به ورود و خروج کالا و ارز گردد و بر اساس این قانون یا سایر قوانین، قاچاق محسوب و برای آن مجازات تعیین شده باشد، در مبادی ورودی یا هر نقطه از کشور حتی محل عرضه آن در بازار داخلی کشف شود (14).

    از مجموعه قوانين مربوط به تعاريف موردي قاچاق در موضوعات مختلفه و مطالعه تطبيقي چنين استنباط و نتيجه گيري مي شود، قاچاق عبارت است از وارد كردن يا خارج كردن متقلبانه موضوع حق يا حقوق دولت يا كالاي ممنوعه يا انحصاري، يا اظهار، واگذاري، حمل و نقل، نگهداري، عرضه و فروش، ساخت، توليد، تغيير مورد مصرف، اقدام، صيد، مخفي كردن، واسطه گري، تردد، تاسيس، استرداد يا هرگونه تقلب گمركي ناقض قانون خاص محدود كننده آن قاچاق و يا در حكم آن محسوب مي شود (15).

    مبارزه با قاچاق کالا و ارز از برنامه های مهم پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز می باشد. کنترل مبادی ورودی در مرزها که با هماهنگی مرزبانی در بحث انسداد مرزها انجام می شود، یکی از اقدامات مهم پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز آگاهی ناجا می باشد. از سوی دیگر، هماهنگی و تعامل با سایر پلیس های تخصصی در محورهای مواصلاتی حمل قاچاق و اقدامات اجرایی در بحث عرضه کالاهای قاچاق در سطح شهرهای سراسر کشور و نیز محل دپوی کالای قاچاق، از دیگر اقدامات پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز ناجا می باشد. از جمله طرح های مهمی که تا کنون توسط این پلیس تخصصی به اجرا درامده اند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

    طرح مبارزه با کالاهای ممنوع مانند مشروبات الکلی و اقلام ضدفرهنگی

    طرح مبارزه با اقلام گمرکی دخانی

    طرح مبارزه با قاچاق و عرضه خارج از شبکه سوخت.

    کلیدواژه­ها:

     قاچاق، انحصار، غير مجاز، تقلب، مرتكب، مجازات، ورود غير مجاز، خروج غيرمجاز، كالا.

    ارجاعات:

    1- قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز (1390)بند الف، ماده (1).

    3- دهخدا،علی اکبر. لغت نامه، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، نشر بهارص 18. 1373.

    4-معین،محمد. فرهنگ فارسی، تهران، موسسه انتشارات امیر کبیر ص 2607. 1373.

    5- عمید،حسن. فرهنگ عمید، موسع انتشارات امیر کبیرص1869. 1355.

    6- آریانپور کاشانی، عباس. فرهنگ دانشگاهی انگلیسی فارسی، جلد 2، چاپ 8،انتشارات امیر کبیر،تهران. 1368.

    7- مرکز پژوهش مجلس شورای اسلامی،1378ص6.

    8- Advanced Learners 1999ص  121.

    9- احمدي،عبدالله. جرم قاچاق،نشر ميزان،ص 41. 1382.

    10- قانون مجازات مرتكبين قاچاق. 1312.

    11- جعفری لنگرودی،محمد جعفر.ترمينولوژي حقوق، انتشارات گنج دانش،ص 510. 1392.

    12- قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادي مصوب 1369 بند (د) ماده (1).

    13- قانون امور گمركي مصوب 1390 در فصل دوم ماده (113).

    14-ماده 1 قانون مبارزه با قاچاق كالا و ارز مصوب 1392.

    15- احمدي،عبدالله. جرم قاچاق،نشر ميزان،ص 42. 1382.

     

     

     

نظر شما