You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • گذرنامه      Passport

    گذرنامه، اصطلاحی است که در ادبیات مرزی و پلیس امنیت به کار برده می­ شود و به سندی اطلاق می­گردد که توسط مقامات دولتی یک کشور صادر شده و شخصی را به عنوان تبعه یک کشور تأیید می­ کند و به او اجازه خروج از کشور و یا ورود به کشور می­ دهد. امروزه این اصطلاح از طرف تمام ملل و دول جهان پذیرفته شده و به کار می ­رود (1).

    گذرنامه، معادل کلمه فرانسوی پاسپورت است، که خود از دو واژه «pass» به معنای گذاشتن و «port» به معنای بندر، اتخاذ شده است و منحصراٌ این کلمه در رابطه با اجازه عبور کشتی ­هایی بوده است که از بندری به مقصد بندر دیگر خارج می ­شدند. این اصطلاح در تمام زبان های اروپایی یکسان بکار می­ رود و در حال حاضر به عنوان کلمه­ ای بین­ المللی، از طرف تمام ملل جهان پذیرفته شده و به سندی اطلاق می گردد که توسط مقامات دولتی یک کشور صادر شده و شخص را به عنوان تبعه یک کشور تأیید می­کند (2) و به او اجازه خروج از کشور و یا مسافرت از خارج به داخل کشور را می­دهد (3).

     در تاریخ 1267 هجری قمری، به دستور میرزا تقی خان امیرکبیر، در اراک که تمام ادارات دولتی در آن متمرکز بود، تذکره خانه(گذرنامه)دایر گشت. پس از قتل امیرکبیر، دایره تذکره در جمع ادارات وزارت خارجه باقی ماند.

     بعد از کودتای 1299 هجری شمسی، نظارت بر سفر ایرانیان به خارج، با سخت­گیری بیشتری همراه شد. دولت، دادن تذکره را نظم و سامان داد و از آن جایی که وزارت خارجه، امکان اعمال شدت در این زمینه را نداشت، کار صدور تذکره به نظمیه واگذار شده و به طور مستقیم زیر نظر رضا شاه قرار گرفت. اما صدور گذرنامه سیاسی و خدمت، همچنان در عهده وزارت خارجه باقی ماند. در سال 1926 میلادی(1305 هجری شمسی)جامعه ملل، مقررات یکسانی برای گذرنامه کشورهای عضو وضع کرد و ایران نیز آن را پذیرفت (4).

    انواع گذرنامه

    گذرنامه بر سه قسم است:

    1-      گذرنامه سیاسی؛

    2-      گذرنامه خدمت(اعم از فردی یا جمعی)؛

    3-      گذرنامه عادی(اعم از فردی یا جمعی) (5).

    کلیات قانون گذرنامه

    ماده 1: گذرنامه سندي است كه از طرف مأموران صلاحيتدار دولت جمهوری اسلامی ایران مذكور در اين قانون براي مسافرت اتباع ايران به خارج و يا اقامت‌در خارج و يا مسافرت از خارج به ايران داده مي‌شود

    ماده 2: اتباع ايران براي خروج از كشور و يا اقامت در خارج و يا مسافرت از خارج به ايران بايد تحصيل گذرنامه نمايند. صدور گذرنامه منوط به‌ارائه اسنادي است كه هويت و تابعيت ايراني تقاضاكننده را ثابت نمايد. اسناد مزبور به موجب آيين‌نامه اجرايي اين قانون تعيين خواهد شد.

    ماده 3: خروج از كشور بدون ارائه گذرنامه يا مدارك مسافرت مذكور در اين قانون ممنوع است.

    ماده 4: ورود به كشور و يا خروج از آن فقط از نقاطي كه بنا به پيشنهاد وزارت كشور و تصويب هيأت وزيران تعيين و آگهي خواهد شد مجاز است.

    ماده 5 : بازرسي گذرنامه و مدارك مسافرت و رسيدگي به آنها در مرز با شهرباني كل كشور و در نقاطي كه شهرباني نباشد به عهده ژاندارمري كل‌كشور است.‌مأموران مربوط مكلفند از ورود افرادي كه فاقد گذرنامه يا مدارك لازم براي ورود به ايران باشند جلوگيري نمايند.

    ماده 6 : برگ مسافرت موضوع ماده 9 و همچنين برگ بازگشت موضوع ماده 20 و پروانه‌هاي گذر موضوع مواد 29 و 30 از نظر اين قانون در حكم‌گذرنامه است.

     

    برگ گذر بیگانگان

    شهربانی کل کشور می‌تواند با موافقت سازمان اطلاعات و امنیت کشور و تأیید وزارت امور خارجه برای بیگانگان بدون تابعیت یا خارجیانی که به جهاتی قادر به تحصیل گذرنامه از کشور متبوع خود نیستند، برگ گذر بیگانگان صادر نماید.این برگ دلیل تابعیت ایرانی دارنده یاهمراهان او محسوب نمی‌شود.مدت اعتبار برگ گذر بیگانگان برای مراجعت به ایران از تاریخ صدور، یک سال است و دارنده آن برای هربار خروج از کشور باید تحصیل‌اجازه نماید. 

    کلیدواژه ­ها:

    گذرنامه، گذرنامه سیاسی، گذرنامه خدمت، گذرنامه عادی.

    ارجاعات:

    1-  ستاره جلال. جغرافیای سیاسی مرزهای ایران. جلد اول. تهران: مرزبانی ناجا؛ 1388. ص 22.

    2-    علی بابایی غلامرضا. فرهنگ روابط بین­الملل.تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی؛ 1377. ص 27

    3-      دارابی لطف الله. اتباع خارجه. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛1386.ص 8

    4-  رحمتی راد محمد حسین. مرزبانی،گذرنامه و اتباع بیگانه. تهران: معاونت آموزش ناجا؛ 1374. ص 215-218.

    5- سلیمانی مهدی. مجموعه قوانین و مقررات مرزی و امنیتی. تهران: وزارت کشور معاونت امنیتی و انتظامی؛ 1381. ص 417-418.

    سایر منابع

    1-   

    1-   زرقانی سید هادی. مقدمه­ ای بر شناخت مرزهای بین المللی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1386.

    2-  صنایعی ابراهیم. آشنایی با مرزبانی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384.


     

نظر شما