You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • مشخصات مرز    Border  Characteristics

    مشخصات در لغت جمع مشخص می­باشد و مشخص عبارت است از تشخیص دهنده، آنچه که مایه تشخیص و امتیاز چیزی از نظایر آن است (1) مشخصات مرز در ادبیات مرزی شامل مشخصه وضعیت مرزهای یک کشور از نظر خشکی، رودخانه ­ای و دریایی می­ شود.

    مشخصات مرز عبارت است از طول مرز یک کشور شامل مرز دریایی، رودخانه­ ای و خشکی و همچنین علائم مرزی اصلی و فرعی موجود در روی خط مرز و نحوه خط سیر مرز.

    کشور جمهوري اسلامي ايران در جنوب غربي آسيا در حد فاصل 44 تا 64 درجه طول شرقي و 25 تا 40  درجه عرض شمالي قرار دارد. با وسعت تقريبي1648195 کيلومترمربع و طول مرز حدود 8755 کيلومتر با 15 کشور همسايه است که بر اساس موقعیت جغرافیایی به صورت زیر می باشند:

    • شمال: پنج کشور ترکمنستان، جمهوري آذربايجان، ارمنستان، قزاقستان و روسيه(در درياي خزر)؛
    • شرق: دو کشور  افغانستان و پاکستان؛
    • جنوب: شش کشور عمان، امارات، قطر، بحرين، عربستان سعودي، کويت(در درياي عمان و خليج فارس)؛
    • غرب: دو کشور عراق و ترکيه.

    مرز ايران و افغانستان

    مرز مشترک ايران و افغانستان از دهانه ذوالفقار که محل تلاقي مرز مشترک ايران و افغانستان و ترکمنستان است شروع می­شود و تا ملک سياه کوه نقطه تلاقي مرز مشترک ايران و افغانستان و پاکستان امتداد يافته است. طول مرز مشترک ايران و افغانستان حدود 945 کيلومتر شامل حدود 709 کيلومتر مرز خشکي و حدود 236 کيلومتر مرز آبي متشکل از(هريرود حدود 157 کيلومتر- رود هيرمند و سيخ­سر 55 کيلومتر و درياچه هامون حدود 24 کيلومتر مي­باشد). در تمام طول مرز به کلی 183 میله اصلی و 16 میله فرعی نصب شده است (2).

    مرز ایران، جمهوری آذربایجان و ارمنستان

    مرزهاي کنوني در سال­هاي 1335 1334هجري شمسي، توسط کميسيون مختلط ايران و شوروي از ملتقاي رود ارس و رود قره سو(ميله سه جانبه) واقع در منطقه­اي به نام دارکلان يا ديم قشلاق  مرز مشترک ايران و ترکيه و جمهوري آذربايجان( در بخش جمهوري خود مختار نخجوان) شروع می شود و تا علامت مرزي 3/29  ادامه می یابد در اين محل مرز مشترک کشور ارمنستان و ايران آغاز می گردد و به علامت مرزي 35 ختم می شود. از اين محل مجدداً مرز ايران و جمهوری آذربايجان آغاز و به ميله  144 در مصب رودخانه آستاراچاي و درياي خزر(در کرانه جنوب غربي درياي خزر)ختم مي ­گردد. طول مرز ایران و جمهوری آذربایجان 759 کیلومتر است که شامل 175 کیلومتر مرز خشکی و 584 کیلومتر مرز آبی می باشد. مرز مشترک ایران و ارمنستان به طول 48 کیلومتر از میله مرزی 3/29 شروع و تا میله مرزی 35 امتداد دارد. تمام این مرز، آبی می باشد (3).

    مرز ایران و ترکیه

    مرز ايران و ترکيه از شمال به جنوب از محل تلاقی رودخانه های ارس و قره سو واقع در دارکلان از علامت مرزی شماره 1 شروع می شود و پس از طی منصف المیاء رودخانه قره سو به خروجی دریاچه بورآلان می رسد و از آنجا به طرف تپه ای که در شمال غربی دریاچه مذکور قرار دارد سیر می نماید. در ادامه از حاشیه جنوب شرقی ارتفاعات آرارات عبور می نماید و پس از گذر از مقسم المیاء ارتفاعات مرزی کوه های آرارات را در داخل خاک ترکیه قرار می دهد. این مرز در نهایت در قله کوه دالامپرداغ به مرز مشترک ايران و ترکيه و عراق ختم مي­گردد .طول مرز ایران و ترکیه 580 کیلومتر است که 35 کیلومتر آن آبی می باشد. در سرتاسر مرز مشترک دو کشور 517 میله مرزی اصلی و 40 میله مرزی فرعی تصب شده است (4).

    مرز ایران و عراق

    مرز ایران و عراق به طول 1609 کیلومتر از بندر فاو در مصب اروند رود شروع شده و تا بالای کوت فیلیه امتداد رودخانه را سیر می کند و از این نقطه نهر خین را قطع نموده و پس از عبور از باتلاق هور العظیم و مغرب دشت آزادگان خط الرأس کوه حمرین را تا رودخانه تیب پیروی می نماید. در انتهای مسیر این خط مرزی، به رودخانه کالو می رسد و پس از طی امتداد رود مزبور به سمت شمال غربی از سلسله قندیل و مغرب اشنویه از خط الرأس ارتفاعات بین ایران و ترکیه و عراق در دالامپر ختم می شود. این مرز مشترک به وسیله 125 میله اصلی و 617 میله فرعی علامت گذاری شده است (5).

    مرز ایران و پاکستان

    مرزهاي کنوني در سال 1337 هجري شمسي توسط کميسيون مشترک ايران و پاکستان از ملک سياه کوه(محل تلاقي مرز ايران ، پاکستان و افغانستان )شروع و در خليج گواتر به درياي عمان ختم مي­شود .طول این مرز مشترک 978 کیلومتر شامل 751 کیلومتر مرز خشکی و 227 کیلومتر مرز آبی می باشد. در تمام طول مرز مجموعاً 311 علامت مرزی به طور مشترک توسط ایران و پاکستان ساخته شده است (6).

    مرز ایران و ترکمنستان

    مرزهاي کنوني در سال هاي 1335 1334هجري شمسي توسط کميسيون مختلط ايران و شوروي از دهانه خليج حسينقلي(در کرانه جنوب شرقي درياي خزر) تا دهانه ذوالفقار در مرز مشترک ايران، ترکمنستان و افغانستان تحديد حدود گرديد. طول مرز ايران و ترکمنستان حدود 1205 کيلومتر شامل 798 کيلومتر مرز خشکي و 407 کيلومتر مرز آبي(رودخانه­اي) مي­باشد. در طول مرز مذکور در کل 162 علامت مرزی اصلی و 470 علامت مرزی فرعی نصب گردیده است (7).

    کلید واژه ها

    مشخصات مرز، مرز دریایی، مرز خشکی، موقعیت جغرافیایی.

    ارجاعات:

    1.       معین، محمد. فرهنگ فارسی. چاپ 15. جلد 3. تهران: انتشارات سپهر؛1379. ص 41-40.

    2.       زرقانی، سیدهادی. عوامل موثر در امنیت مرزی با تاکید بر مرز شرقی ایران و افغانستان.فصلنامه علوم جغرافیایی، شماره یک؛1385. صص 191-166.

    3.       گذرنامه و اتباع بیگانه. تهران: معاونت آموزش ناجا؛ 1374.

    4.       رضایی، غلامرضا. شناسایی مرزهای ایران. تهران: دانشگاه علوم انتظامی. 1384.

    5.       چوخاچی زاده مقدم، محمد باقر و امینی قشلاقی، داوود. بسترهای ایجاد ناامنی در مناطق مرزی استان آذربایجان غربی از منظر جغرافیای نظامی- امنیتی. تهران: فصلنامه ژئوپلیتیک، سال ششم،شماره سوم؛1389. صص 210-186.

    6.       نامی، محمد حسن و عزتی، عزت الله. تحلیل ژئوپلیتیکی مرز ایران و عراق. تهران: داناپناه؛1392.

    7.       صنایعی، ابراهیم. آشنایی با مرزبانی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی. 1384.

     

نظر شما