You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.




  • منطقه نظارت Contiguous zone

    منطقه نظارت، اصطلاحی است در ادبیات دریابانی و حقوق دریاها و به بخشی از دریا در مجاورت دریای سرزمینی که در آن دولت ساحلی نظارت لازم را به منظور اعمال قوانین گمرکی، مالی، بهداشتی و مهاجرتی توسط مأمورین دولتی و مرزی خود به عمل می آورد اطلاق می شود (1).

    ریشه­های مفهوم نظارت را باید در قوانین قرن هجدهم انگلیس تحت عنوان «قوانین گشت زنی» (Hovering acts) دانست که علیه کشتی­های خارجی که مشغول قاچاق در فاصله حدود هشت لیگ (24 مایل) از ساحل بودند اعمال می­شد. قوانین مزبور از سال 1736 تا زمان لغو آنها طی قانون 1876«تحکیم گمرکات» معتبر بودند (2).

     در ماوراء مجاور دریای سرزمینی، یک دولت می­تواند به منظور جلوگیری از تخلفات گمرکی، مالی و مهاجرتی یا تخلف از مقررات بهداشتی، نظارت داشته باشد. این منطقه، بلافاصله پس از دریای سرزمینی قرار دارد.

     اولین بار پروفسور ژیدل، نظریه منطقه مجاور یا نظارت را، در فاصله دو جنگ جهانی مطرح کرد و این موضوع  درکنفرانس تدوین حقوق بین الملل لاهه در1930 مطرح شد ولی توافقی به دنبال نداشت. ولی درکنفرانس 1958 ژنو این منطقه مورد پذیرش و شناسایی قرارگرفت و کنفرانس 1982 حقوق دریاها نیز، وجود منطقه نظارت را تأیید کرد (3). طبق کنوانسیون 1958، چنین مناطقی نباید بیش از 12 مایل دریایی از خط مبدأ گسترش داشته باشد (4). بعدها در کنوانسیون سوم حقوق دریاها در سال 1982 محدوده خارجی منطقه نظارت در 24 مایلی خط مبدأ قرار گرفت و بدین ترتیب عرض منطقه نظارت 12 مایل می­شد (5) و در ماده 33 کنوانسیون 1982 عنوان گردید:

    در منطقه مجاورت دریای سرزمینی موسوم به منطقه نظارت، دولت ساحلی می تواند در موارد زیر نظارت لازم را اعمال نماید:

    الف)جلوگیری از نقض قوانین و مقررات گمرکی، مالی، مهاجرتی یا بهداشتی؛

    ب)مجازات نقض قوانین و مقررات فوق الذکر؛

    ج)منطقه نظارت را نمی توان از 24 مایلی خط مبدأ، فراتر برد (6).

    بر اساس ماده اول قانون تعیین حدود آبهای ساحلی و منطقه نظارت دولت در دریاها مصوب 1313، قسمتی از دریا که به فاصله شش میل بحری(هر میل بحری، مساوی با 1852 متر است)از سواحل ایران از حد پست­ترین جزر و موازی با آن در طول سواحل ممتد می­باشد، آب ساحلی ایران محسوب و در این منطقه قسمت­های واقعه در زیر کف دریا و سطح بالای آن متعلق به مملکت ایران می­باشد. به علاوه از لحاظ اجرای بعضی قوانین و قراردادهای مربوطه به امنیت و دفاع و منافع مملکت و یا تامین عبور و مرور بحری منطقه دیگری که منطقه نظارت بحری نامیده می‌شود و نسبت به آن دولت دارای حق نظارت است تا مسافات دوازده میل بحری از حد پست­ترین جزر و موازی با ساحل امتداد می­ یابد(7).

    کلیدواژه­ ها:

     منطقه نظارت، دولت ساحلی، اعمال قوانین گمرکی، دریای سرزمینی، تخلفات مهاجرتی.


    ارجاعات:

    1-      موسی زاده رضا. بایسته­های حقوق بین­الملل عمومی. تهران: نشر میزان؛ 1380. ص 285.

    2-   چرچیل رابین و آلن لو. حقوق بین­الملل دریاها. ترجمه بهمن آقایی. تهران: انتشارات گنج دانش؛ 1383. ص 181.

    3-  Slomanson, William. Fundamental Perspectives on International Law. Boston, USA: Wadsworth; 2011. pp. 4–5.

    4-    میرحیدر دره. مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: انتشارات سمت؛ 1384. ص 185.

    5-     چرچیل. همان. ص 189.

    6-      بحیرایی حمید. کنوانسیون حقوق دریاها. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح؛ 1392. ص 21.

    7-     ماده اول قانون تعیین حدود آبهای ساحلی و منطقه نظارت دولت در دریاها مصوب 1313

    سایر منابع:

    1-   زرقانی سید هادی. مقدمه ای بر شناخت مرزهای بین الملل. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1386.

    2-  صادق نیا سهراب. آشنایی با حقوق دریاها. تهران: معاونت آموزش ناجا؛ 1383.

    3-   رضایی غلامرضا. شناسایی مرزهای ایران. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384.

    4-  صنایعی ابراهیم. اصول و مبانی مرزبانی. تهران: دانشگاه علوم انتظامی؛ 1384.

    5-     مروتی حسین. فرهنگ علوم دریایی. تهران: انتشارات کعبه دل؛ 1386.

     

نظر شما