You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مواد منفجره Materials  Explosives     

    یک ماده منفجره، ماده ای است که قابلیت سریع تبدیل از یک ماده جامد یا مایع به یک گاز در اثر گرما، فشار و  صدای بلند باشد (1).

    متن:

    اگرچه مواد منفجره می تواند ابزاری سودمند در مهندسی راه سازی باشد، لیکن مواد منفجره همچنین برای مقاصد جنایی استفاده می شود. انفجار ممکن است برای پوشش دادن جرم دیگری مثل قتل، سرقت به عنف اتفاق افتاده باشد. تخمین زده می شود تقریبا 80% از کل انفجارات برحسب تصادف هستند، با اینکه وضعیت آنها مشکوک بنظر می رسند. یک انفجار ممکن است در نتیجه خطای کار در لوله کشی گاز و نصب اشتباه لوازم و یا باز ماندن شیر گاز در اثر بی توجهی اتفاق بیافتد. تعیین اینکه جرم  و جنایتی اتفاق افتاده است یا نه از مسائلی است که افسران تحقیق و تیم های بررسی صحنه جرم با آن مواجه هستند. 

    انواع مواد منفجره: دو نوع گروه وسیع وجود دارد: مواد منفجره ضعیف و مواد منفجره قوی 

    مواد منفجره ضعیف، به جای انفجار بیشتر می سوزاند، آسیب های ناشی از مواد منفجره ضعیف، کم است که توسط نیروی اعمال شده توسط گسترش سریع گازهای تشکیل شده از سوختن ایجاد می شود. منفجر شدن، مواد منفجره ضعیف محدود است.

    رایج ترین نوع مواد منفجره ضعیف پودر سیاه است، که ترکیبی از نیترات پتاسیم  یا سدیم، گوگرد و زغال چوب است. پودر سیاه به حرارت، ضربه، اصطکاک و جرقه حساس است. پودر سیاه می تواند یک ماده انفجاری مخرب باشد، هنگامی که در یک منطقه محدود مانند یک بمب لوله ای قرار داده شود. انفجار می تواند به راحتی با استفاده از یک فیوز ایمنی، کامل شود که برای شروع مواد منفجره غیر الکتریکی استفاده می شود. اگر با یک بمب لوله ای منفجر نشده مواجه شوید، بسیار مهم است که در هنگام باز کردن دستگاه بیشتر مراقبت کنید، چرا که می تواند برای انفجار با اصطکاک تنظیم شده باشد. یکی دیگر از مواد منفجره ضعیف پودر بدون دود است به طور عمده برای مهمات سلاح های کوچک استفاده می شود. این نیز اغلب در بمب لوله ای استفاده می شود. دو نوع پودر

    بدون دود به بازارعرضه شده است:
     تک پایه - تشکیل شده از نیتروسلولز
     دو پایه - متشکل از نیتروسلولز و نیتروگلیسیرین.

    پودر بدون دود به به اندازه پودر سیاه به اصطکاک حساس نیست. با این حال، باید همان مراقبتی که برای پودر سیاه انجام می شود، برای پودر بدون دود نیز صورت گیرد. مواد منفجره قوی، به طورکلی، این مواد توسط شوک منفجر می شوند، سرعت انفجار بسیار بالاتر بوده و لازم نیست که محدود شوند تا انفجار صورت گیرد. در منفجره‌هاي قوي، اكسيد كننده و سوخت در سطح مولكولي با هم تركيب مي‌شوند. اين تركيب وقتي با يك خرج كوچك انفجاري برانگيخته شود با انفجار نيرومندي به سرعت مي‌تركد. مواد منفجره اولیه و ثانویه
    مواد منفجره اولیه
    مواد منفجره اولیه زمانی که به گرما و شوک برخورد کنند منفجر می شوند و به طور معمول به عنوان آغازگر مواد منفجره قوی برای انفجار شارژ اصلی، در انفجار کلاهک و در آغازگر اسلحه گرم استفاده می شوند.

    انفجار کلاهک  
     دو نوع کلاهک انفجاری وجود دارد: الکتریکی و غیرالکتریکی. کلاهک های انفجاری دستگاه های کوچک قابل انفجار هستند، در حدود 4/1 اینچ در قطر و از 1 تا 3 اینچ در طول. پوسته آن ممکن است از آلومینیوم، مس و یا برنز ساخته شده باشد. کلاهک انفجار الکتریکی با سیم های رنگی که از آنها گسترش یافته است. کلاهک های انفجاری در یکی از دو راه مشتعل می شوند:

    سیستم جرقه زنی توسط فیوز ایمنی
    برای اتصال چاشنی به فیوز از کرایمپر(crimpers) استفاده می شود..آثار ابزار به جا مانده از قطعات کرایمپر چاشنی در صحنه انفجار ممکن است به شناسایی مثبت ابزارهای مشکوک کمک کند.  

    احتراق برق
    چاشنی ها به یک منبع الکتریکی متصل شده اند. بستن مدار موجب انفجار آنی و یا زمانی تنظیم شده می شود. سیم های اتصال معمولا پس از انفجار دست نخورده باقی می ماند و ممکن است شواهد قابل ردیابی باشند.

    مواد منفجره ثانویه
    مواد منفجره ثانویه توسط شوک از مواد منفجره اولیه مناسب منفجر می شوند. سرعت انفجار از محدوده 3300 فوت در ثانیه به 29900 فوت در ثانیه است. مواد منفجره قوی معمولا به خرد کردن و یا از بین بردن اشیاء استفاده می شود.

    طناب انفجاری

    مواد منفجره طناب مانند، به ظاهر مشابه یک فیوز ایمنی است. مواد منفجره در یک پوشش محافظ پیچیده می شود که آنها را به شوک غیرحساس می کند. طناب با سرعتی از 18000 تا 23000 فوت درثانیه منفجر می شود. طناب به ضربه و حرارت است بسیار غیرحساس است و هیچ گونه مشکل خاصی درجابجائی آن وجود ندارد. طناب انفجاری برای تنظیم کردن شارژهای مواد منفجره قوی بکارگیری می شود، به همان شیوه ای که فیوز ایمنی برای تنظیم وسایل نور افشانی متعدد استفاده می شود. طناب انفجاری ممکن است به عنوان آغازگر انفجار در داخل مواد انفجاری قوی گذاشته شود و یا به ان بسته شود و یا گره داده شود. آن برای تنظیم کردن شارژهای همزمان استفاده می شود و آن خود را با استفاده از یک کلاه انفجار، منفجر می کند (2).

    مواد منفجره خانگی

    افراد می توانند یک دستگاه انفجاری بسیار مخرب با مخلوط کردن تعداد زیادی از مواد شیمیایی تولید کنند. متخصصان صحنه جرم، باید حداقل برخی از مواد شایع که اغلب در وسایل انفجاری دست ساز پیدا می شود را تشخیص دهند. مواد از جمله نشاسته، آرد، قند، سلولز، و غیره، می تواند برای تبدیل شدن به مواد منفجره موثر استفاده شوند. همچنین، پودر از مهمات اسلحه های کوچک، پودر از ترقه و نیترات آمونیوم از کود می تواند در مواد منفجره استفاده می شود. چند روش برای انفجار یک وسیله انفجاری دست ساز وجود دارد:

    انفجار کلاهک
    کلاهک، به ویژه کلاهک انفجار الکتریکی، دربمب های دست ساز استفاده می شوند. کلاهکهای انفجاری را می توان توسط یک مکانیسم زمان بندی، جنبش،  سیم کشی به یک سیستم جرقه زنی خودرو تنظیم کرد.
    آغازگرها کوبه ای
    آغازگرها از تفنگ، تفنگ، و یا مهمات تپانچه گاهی اوقات می تواند مورد استفاده قرار گیرد برای انفجار مواد منفجره که حرارت حساس است.  

    حباب های فلاش
    این ها ممکن است برای آتش زدن مواد منفجره حساس به حرارت مانند پودر سیاه استفاده شوند. اگر لامپ در تماس با مواد منفجره قرار داده شود، گرمای حاصل از آن موادی مانند پودرسیاه، پودر بدون دود، مخلوط آتش زا، و غیره  را آتش خواهد زد.

    پودرهای بدون دود

    این پودرها از مهمات و یا برای مقاصد مجدد است که معمولا به عنوان شارژ اصلی در بمب لوله ای استفاده می شود.

      نیترات آمونیوم کود
    هنگامی که با سوخت و تقویت کننده های مناسب، کود نیترات آمونیوم مخلوط می شود یک وسیله انفجاری دست ساز بسیار موثر را ایجاد می کند.

    پتاسیم یا سدیم کلرات
    این ترکیبات و شکر به عنوان مواد آتش زا و مواد منفجره استفاده می شود.
    لوازم جانبی مواد منفجره

    ایمنی فیوز
    معمولا شامل یک قطار از پودر سیاه در محفظه ضد آب است. فیوز وسیله ای برای حمل یک شعله به مواد انفجاری است.

     دستگاه های زمان بندی
    دستگاه های الکتریکی، مکانیکی و یا شیمیایی ممکن است به عنوان ماشه در یک وسیله انفجاری از پیش تنظیم شده زمانی استفاده شوند..

    نفت و گازوئيل اگر با يك اكسيد كننده مخلوط شوند به نحو انفجار آميزي مي‌سوزند , گر چه ممكن است مقادير زياد آنها مورد نياز باشد.

    بمب‌هايي كه از تكنولوژي بالايي برخوردار نيستند، معمولاً از باتري و چند سيم باريك درست شده‌اند. اين مجموعه گرماي كافي براي شروع انفجار به وجود مي‌آورد. دكمه اصلي تايمر به عقربه درحال حركت به آن بسته شده است تا تماس‌ الكتريكي حاصل شود. مواد منفجرة تجاري براي بمب‌هاي متراكم استفاده مي‌شود مواد منفجرة خانگي نيز براي ايجاد همين نوع انفجارها به كار مي‌آيند (3). منفجره‌هاي تجاري، ثابت و ضد آب هستند و براي مقاصدي چون حفر تونل , كندن معدن و اهداف صنعت به كار مي روند. سمتكس (Semtex ) در انواع بمب هاي نظامي و تجاري  به كار مي رود. تسليحات در مقايسه با منفجره هاي صنعتي شديدآ كنترل مي‌شوند , گرچه در هردو نوع تركيبات همانندي به كار رفته است (شکل 1).

     


    تحقيق و تفحص در انفجار از صحنة جرم شروع مي‌شود. براي نيل به اين مقصود از معرف هايي استفاده مي‌شود كه در مجاورت رسوب هاي حاصل از مواد سوختني تغيير رنگ مي‌دهند، اسنيفر و تجزيه‌كننده بخار هم جزء ابزارهايي است كه براي تحقيق لازم است. با وجود اين تحقيق بر روي صحنة انفجار بمب، در واقع يك روش آزمايش وخطا بوده و تحقيقات تکمیلی در آزمايشگاه انجام مي‌شود. تكه‌هايي كه احتمال مي‌رود نشانه‌هايي از انفجار را با خود به همراه داشته باشند مورد بررسي ميكروسكوپي قرار مي‌گيرند تا شكل ذرات رسوبي مشخص شود. بعد براي بدست آوردن محلول قابل آزمايش، ذرات را درون استون يا آب حل مي‌كنند. هر ذره‌اي كه از اين ناحيه استخراج مي‌شود بعداً غربال شده و با استفاده از معرف هاي نوري، كروماتوگرافي لاية نازك، كروماتوگرافي گازی/ طيف سنجي جرمي مورد بررسي و آزمايش قرار مي‌گيرند (4).

    مراحل بررسی صحنه های انفجار

    1- درمان آسيب‌ديدگان، خاموش كردن آتش و ايمن ساختن ساختمان.

    2- بيرون كشيدن جان باختگان- كه ممكن است شواهدي در اختيار قرار دهد، مثلا يكي از آنها بمب‌گذار باشد.

    3- نقشه‌برداري از صحنه و ايمن‌سازي آن

    4- جستجو براي يافتن شواهد بزرگ‌تر

    5- بررسي نواحي حفاظت شده، در صورت باقي ماندن تكه‌هاي بمب

    6- پاكسازي مركز انفجار، انجام آزمايش مواد منفجره و نمونه‌برداري

    7- جستجوي سرانگشتي گودال ناشي از بمب

     

             کلیدواژه ها

                  مواد منفجره،  مواد منفجره ضعیف، مواد منفجره قوی، مواد منفجره خانگی.

    ارجاعات

    1-     MacCrehan, William A. A NIST Standard Reference Material (SRM) to Support the Detection of Trace Explosives. Analytical Chemistry, 9/1/2009, Vol. 81 Issue 17, p7189-7196

    2-     Moore, David S.; Goodpaster, John V Explosives analysis. Analytical & Bioanalytical Chemistry, Sep2009, Vol. 395 Issue 2, p245-246

    3-     Suman Singh. Sensors -- An effective approach for the detection of explosives Journal of Hazardous Materials 144.1-2 (June 1, 2007): p.15(14).

    4-     Scherperel, Gwynyth; Reid, Gavin E.; Smith, Ruth Waddell. Characterization of smokeless powders using nanoelectrospray ionization mass spectrometry (nESI-MS). Analytical & Bioanalytical Chemistry, Aug2009, Vol. 394 Issue 8, p2019-2028,

نظر شما