You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    بازسازی مقدماتی صحنه جرم     Initiah Reconstruction

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم عبارت است از بررسی منطقی مدارک عینی و دیگر حقایق در قالب یک تئوری با توجه به اتفاق‌هایی که در ارتکاب جرم به وقوع پیوسته است (فخرز و همکاران، 1395 :164)؛ به‌بیان‌دیگر بازسازی مقدماتی صحنة جرم شامل بازسازی بر اساس توانایی ساختن مشاهدات در صحنة جرم، توانایی علمی بررسی مدارک فیزیکی و استفاده از روش‌های منطقی برای تدوین و ارائه تئوری است (لی،1383 :323).

    متن

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم فرآیند تعیین و یا حذف رویدادها و فعالیت‌های رخ داده در صحنة جرم است که از طریق تجزیه‌وتحلیل طرح صحنة جرم، موقعیت و وضعیت مدارک فیزیکی و بررسی آزمایشگاهی مدارک انجام می‌شود. بازسازی مقدماتی صحنة جرم، فقط شامل تجزیه‌وتحلیل علمی اطلاعات صحنه، تفسیر طرح‌ها و الگوی مدارک در صحنه جرم، بررسی مدارک فیزیکی و بررسی آزمایشگاهی نیست؛ بلکه مطالعه سامانمند اطلاعات مربوط به صحنة جرم و تدوین منطقی یک تئوری را در‌برمی‌گیرد (لی،1383: 322). به بیان دیگر بازسازی مقدماتی صحنة جرم شامل تجزیه‌وتحلیل اطلاعات صحنة جرم، تفسیر طرح‌های صحنه و بررسی مدارک فیزیکی، برای درک مجموعه‌ای از وقایعی است که منجر به وقوع جرم شده است (سافرستین،1383 :80). بازسازی مقدماتی صحنة جرم بر تعیین وضعیت جرم و جنایت، تأکید دارد.

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم مستلزم تحقیق علمی صحنه جرم، تفسیر مدارک طرح‌شده در صحنة آزمایش در آزمایشگاه، مطالعة اطلاعات مربوط به پرونده و تدوین و عرضه منطقی فرضیه است. روند بازسازی صحنة جرم غالباً بر این فرض مبتنی است که شواهد و دلایلی که در صحنة جرم شناسایی، مستندسازی، جمع‌آوری، هویت‌یابی، تشخیص و بازسازی‌شده‌اند، با هم هماهنگ هستند (برونت،1385 :112).

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم بر اساس توانایی ساختن مشاهدات در صحنه، توانایی علمی بررسی مدارک فیزیکی و استفاده از روش‌های منطقی برای تدوین و ارائه تئوری است. این امر تا حدی بر آزمایش‌های علمی و تا حدی هم به تجربیات گذشته متکی است. مشاهدات و مشارکت تمام اطلاعات، تجزیه‌وتحلیل مدارک فیزیکی و تفسیر آن‌ها در چارچوبی است که توضیح معقولی از جرم و رویدادهای مربوط به آن ارائه می‌دهد.

    پایه و مبنای بازسازی مقدماتی صحنة جرم، پیروی از اصول بنیادی و اساسی مورداستفادة تئوری انتقال لوکارد، بررسی مدارک فیزیکی و تجزیه‌وتحلیل جنایی است. مدارک فیزیکی، نتایج و بررسی آن‌ها و استفاده از یک منطق ساده، هم به‌صورت قیاسی و هم به‌صورت استنتاجی همراه با صحنة عمومی، نشان می‌دهد که جرم و جنایت، با چه چیزی، چه وقت، کجا، با چه کسی و چه‌طور اتفاق افتاده است؛ مانند طرح‌های لکه خون، طرح‌های شکستگی شیشه، آثار کفش و طرح‌های بقایای شلیک اسلحه پیداشده در قسمتی از تحقیقات تیراندازی و غیره (لی،1383: 322). در بازسازی مقدماتی، صحنه جرم به همان صورتی که وجود دارد و از زوایای مختلف با تمام گزینه‌های بعدی احتمالی، بررسی می‌شود.

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم دربردارندة تلاش برای گردآوری اطلاعات جامع، مرتب‌کردن و پیوند‌دادن اطلاعات به‌دست‌آمده، تعریف مسائل و پرسش‌های کارآگاهی، ارائة فرضیة متناسب با اطلاعات موجود و تجزیه‌وتحلیل فرضیه‌های دیگر، آزمودن فرضیه‌ها و حذف فرضیه‌های متناقض و درنهایت آزمودن فرضیة نهایی پیش از پذیرش آن است (گاردنر،1385: 423).

    روند بازسازی مقدماتی صحنه جرم شامل

    بازسازی مقدماتی صحنة جرم روش علمی مبنا و هستة مرکزی تمام اقدامات است. در روش علمی مراحلی شامل تعریف موضوع یا طرح سؤال، جمع‌آوری اطلاعات برای حل موضوع، ارائة فرضیه، دسته‌بندی و سازمان‌دهی اطلاعات، آزمون پیش‌بینی فرضیه و نتیجه‌گیری است (شادکام،1385 :425).

    1. جمع‌آوری اطلاعات: شامل تمام اطلاعات و مستندات به‌دست‌آمده در صحنة جرم (اطلاعات ثبتی) از قربانی یا شهود است. داده‌ها شامل وضعیت مدرک، نقوش مشهود و اثرها موقعیت مستندات فیزیکی، طرح‌ها، شرایط قربانی و غیره در‌‌برمی‌گیرد که همگی مرو، سازماندهی و مطالعه می‌شوند.

    2. حدس و گمان: قبل از آن‌که روی مدرک به‌دست‌آمده هرگونه بررسی دقیقی صورت بگیرد، یک توضیح احتمالی یا حدسی از وقایعی که در حین عمل جنایی رخ داده، انجام می‌شود. این حدس‌ها به‌عنوان یک توضیح در نظر‌گرفته‌ نمی‌شود بلکه فقط یک احتمال است. ممکن است توضیح احتمالی بسیاری، برای یک حادثه وجود داشته باشد.

    3. تنظیم و ارائة نظریه: شامل جمع‌آوری داده‌هایی می‌شود که بر اساس بررسی مدارک فیزیکی به‌دست آمده است. بررسی صحنه و مدارک شامل تفسیر و بررسی نقوش و آثار لکه‌های خون و تیراندازی، اثر‌انگشت و تجزیه‌وتحلیل مدارکی است که این فرآیند را برای تنظیم و ارائة یک نظریه و فرضیة احتمالی راهنمایی می‌کند (لی،1383: 322).

    4. آزمون (آزمایش): برای تأیید یا رد تفسیر کلی و یا جنبه‌های خاص تئوری لازم است تا آزمایش‌های بیشتری صورت بگیرد. مرحلة آزمون شامل مقایسة نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از صحنة جرم با استانداردهای مشخص، نمونه‌های جاهای دیگر، آنالیز شیمیایی، میکروسکوپی و سایر تجزیه‌وتحلیل‌ها و آزمایش‌ها است (miller,2009,173).

    5. ارائة تئوری (تدوین فرضیه): احتمال دارد که در جریان تحقیقات در مورد احوال و اوضاع قربانی یا مظنون، فعالیت افراد دیگر، صحّت اظهارات شهود یا سایر شرایط دربرگیرندة حوادث، اطلاعاتی به‌دست آورده شود. تمام اطلاعات تحقیقی قابل‌رسیدگی است و آنالیز مدارک فیزیکی و نتایج آزمایشگاهی و تفسیر آن‌ها باید در آزمون اثبات فرضیه در‌نظر‌‌گرفته شوند. زمانی که این فرضیه کاملاً آزمایش شد و با تجزیه‌وتحلیل به تأیید رسید، نظریة بازسازی تدوین می‌شود (استوارت و نوردبای،1394: 268).

    مأموران تحقیق برای بازسازی مقدماتی صحنة جرم، باید از نقش شواهد آگاه باشند، برای مثال لکه‌های خون می‌تواند برای بازسازی بعضی از اقدامات صورت‌گرفته، به کار گرفته شود و یا برای دانستن این که خون متعلق به چه کسی است، استفاده شود (گاردنر، 2009).

    شواهد فیزیکی در بازسازی مقدماتی صحنة جرم دارای کاربردهایی نظیر تسلسل وقایع، جهت‌یابی، توصیف اعمال، توصیف محل، تعیین صاحبان و محدود نمودن صحنة جرم است. شواهد تسلسل وقایع به تعیین نظم وقایع کمک می‌کند؛ برای نمونه وجود جای پا روی جای چرخ، نشان‌دهندة آن است که شخصی بعد از عبور ماشین در محل حاضر بوده است. جهت‌یابی (شواهد جهتی) به تعیین اقدامات در صحنة جرم کمک می‌کند؛ مانند لکه‌های خون یا قسمت‌های باریک آن‌ها که به‌طرف حرکت است، یا خطی که گلوله به‌جای می‌گذرد. جای کفش نشان می‌دهد که منشاء وقایع از کجا بوده است. شواهد کنشی نشان‌دهندة حرکات و اقدامات شرکای جنایت است. این شواهد گاهی با شواهد جهتی یکسانند، مانند لکه‌های خون، ولیکن این شواهد می‌تواند چیزهای ریز یا فرورفتگی‌هایی بر روی دیوار باشد که نشان بدهد اشیا از کجا پرتاپ شده‌اند. و در نهایت شواهد محدودکننده، که محدودة صحنه جرم را تعیین می‌نمایند (ای تروی، 1385 :107).

     بازسازی مقدماتی صحنة جرم زمانی ارزشمند است که در طول مراحل اولیه تحقیقات و در طول مراحل تصمیم‌گیری آغاز شود. درصورتی‌که مصاحبه‌هایی با شهود، قربانی یا متهمان صورت گرفته باشد، تحلیل‌گر بازسازی می‌تواند صحّت و سقم اظهارات آن‌ها را تعیین کند. با دانستن وقایع بازسازی‌شده، کارآگاهانی که مصاحبه را انجام می‌دهند، می‌توانند تناقض‌ها یا تعارضات در گفتار را کشف کنند. استفاده از این اطلاعات می‌تواند ابزار قدرتمندی در اختیار یک مأمور باتجربه باشد (خلعتبری، 1386).

     بازسازی مقدماتی صحنة جرم می‌تواند منجر به کشف کلیدهای حل ماجرا و دلایل آن شود؛ برای مثال کشف وجود جای گلوله بر روی بدن قربانی، موجب جستجوی محل برای یافتن پوکه فشنگ می‌شود. علاوه براین مأموران تحقیق باید برای یافتن محل احتمالی خروج گلوله همه جای بدن را مورد بررسی قرار دهند. در بسیاری از موارد جهت شلیک گلوله به قربانی در جهت خلاف محل قرار داشتن پوکه است. این موارد گام‌هایی ساده‌ برای بازسازی است که می‌تواند با مطالعة مسیر گلوله، محل قرار گرفتن هر مجرم (شلیک‌کننده) و قربانی را تعیین کند (گاردنر، 1385). از طریق بازسازی شیوه‌های رفتاری یک فرد در صحنة جرم غالباً می‌توان محل اثر انگشت او و سایر شواهد را پیدا کرد (ای تروی، 1385 :103).

    کلید‌واژه‌ها

    بازسازی، صحنه جرم، مدارک فیزیکی، تحقیقات جنایی، کشف جرم، مأموران تحقیق

    ارجاعات

    1. استوارت، جیمزو نوردبای، جان (1394) علوم جنایی مقدمه‌ای بر علوم و روش‌های تحقیق، ترجمه شیرزاد، جلال و فقیه فرد، پیمان، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی امین، معاونت پژوهش، جلد اول

    2. ای تروی، برنت (1385) ترسیم شخصیت جنایی مجرم، ترجمه اکبر استرکی، انتشارات کارآگاه؛

    3. بیابانی، غلامحسین و هادیان فر، سیدکمال (1384) فرهنگ توصیفی علوم جنایی، نشر تأویل (کارآگاه)؛.

    4. پلات، ریچاد (1386) صحنه جرم، ترجمه عباس خانه‌زاد رضوی، نشر کارآگاه

    5. خلعتبری، عبدالحسین (1386) جرم یابی قتل از نگاه کارآگاهی، تشر کارآگاه

    6. سافرشتاین، ریچارد (1378) کشف علمی جرائم، گروهی از مترجمین، معاونت آموزش ناجا

    7. فخرز، میررحیم و همکاران (1395) آزمایشگاه تحقیقات جنایی، دانشگاه علوم انتظامی، انتشارات راه فردا

    8. لی، هنری (1383) راهنمای صحنه جرم، ترجمه سید مرتضی خداییان و صدیقه زند اکبری، چاپ اول، نشر کارآگاه

    9. گاردنر، رأس ام (1385) بررسی کاربردی صحنه جرم، ترجمه علی شادکام، نشر کارآگاه

    ارجاعات انگلیسی

    miller,m,t.2009,crime scene investigation,in s.h.james,&,j,j,nordby.forensic science. An Introduction to Scientific and investigative Tecniques(pp.167-192).Boca Raton,Fl:CRC press

    2. Gardner, R., and Bevel, T. (2009). Practical Crime Scene Analysis and Reconstruction. Boca Raton, FL: CRC Press. p. 1.

    3. Chisum, W., and Turvey, B. (2007). Crime Reconstruction. Burlington, MA: Academic Press. pp. ix.

     

نظر شما