You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    ترسیم شخصیت جنایی مجرم    Criminal Profiling

     

    ترسیم شخصیت جنایی مجرم عبارت است از روند بررسی و تشریح خصوصیات شخصیتی مرتکب جرم. به‌عبارت‌دیگر تحقیق و بررسی رفتارهای مجرمانه در جهت تشخیص هویت نوعی شخص مسئول ارتکاب جرم را ترسیم شخصیت جنایی مجرم گویند (تروی،6:1385). ترسیم شخصیت جنایی شیوه‌ای است که از طریق آن می‌توان بر اساس تجزیه‌وتحلیل و بررسی ماهیت جرم و نحوۀ انجام یافتن آن، هویت مرتکب را شناسایی کرد (هادیان­فر،6:1383).

    متن

    ترسیم شخصیت جنایی مجرمین شیوه‌ای تحقیقی و جزئی از علوم جنایی است که در برخی از دایره المعارف­ها از آن با عنوان تهیه شرح‌حال مجرم، تدوین شرح‌حال مجرم، گزارش‌نویسی جنایی و شرح‌حال جنایی روانی مجرم نیز یاد شده است.

    ترسیم شخصیت جنایی یک‌رویه چندوجهی پزشکی قانونی است. این عملکرد نیازمند اطلاعاتی کاربردی در جرم­یابی، تحقیقات جنایی، پزشکی قانونی و روان­شناسی جنایی است. افرادی که درگیر گزارش‌نویسی جنایی «ترسیم شخصیت جنایی» هستند شامل بخش عمده‌ای از مأموران تحقیق، متخصصان رفتارشناسی، جامعه­شناسان و پزشکان قانون می‌شوند (تروی،6:1385).

    ترسیم شخصیت جنایی یا گزارش‌نویسی جنایی روند بررسی و تشریح خصوصیات شخصیتی مرتکب جرم است (خلعتبری،79:1388). می‌توان جنبه‌های مختلفی از ساختار شخصیت مجرمانه را بر اساس اقدامات و اعمال انتخابی مجرم از قبل، حین و بعد از ارتکاب جرم تعیین کرد. اطلاعات حاصل از ترسیم شخصیت جنایی با سایر اطلاعات و جزئیات مرتبط با جرم و دلایل مادی ترکیب می‌شوند و سپس با صفات و مشخصات انواع شخصیت‌های شناخته‌شده و ناهنجارهای روانی مطابقت داده می‌شوند و از این رهگذر، توصیفی کامل و کاربردی از مجرم به دست می‌آید (هادیان­فر،6:1383).

    برخی از محققان سابقه پیدایش ترسیم شخصیت جنایی را به سال‌های قبل از 1800 میلادی نسبت می‌دهند و معتقدند از همان زمانی­که انسان شناسان سعی کردند روان­شناسی جنایی را به صفات و خصوصیات جسمانی مجرم پیوند زنند، ترسیم شخصیت جنایی به وجود آمد. در سال 1820 میلادی «ژاکوب» تحقیقاتی در زمینه شخصیت جنایی کرد که در قرن نوزدهم «سزار لومبرزو» راه او را ادامه داد (خلعتبری،94:1388).

    هدف از ترسیم شخصیت جنایی، فراهم کردن اطلاعاتی درباره مرتکب ناشناس جرم است تا مأموران تحقیقات جنایی و پلیس بتوانند با استفاده از اطلاعات مذکور، موفق به شناسایی هویت مجرم شده و او را دستگیر کنند. ضمن آن­که این اطلاعات می‌تواند در کاهش تعداد مظنونین به ارتکاب جرم نقش مهمی داشته باشد.

    روش­های اساسی برای ترسیم شخصیت جنایی

    1- روش استقرایی: در این روش برای ایجاد یک فرضیه نزدیک به حقیقت جنایی، به گزارش‌ها، آمارها و وقایع صحنه جرم و تجزیه‌وتحلیل‌های مقایسه‌ای استناد می‌شود (بیابانی و هادیان¬فر،187:1384). همچنین روش استقرایی مجموعه‌ای از خصوصیات مجرم است که از طریق ارجاعات همسان­یابی، تجربی و آماری با خصوصیات مجرمان دیگری که جرائم مشابهی را مرتکب شده‌اند، مقایسه می‌شود. این نوع ترسیم شخصی جنایی محصول تحلیل‌های آماری یا مقایسه‌ای بوده و می‌تواند خود منتج به ارائه نتایج کلی و عملی شود و درنهایت ترسیم شخصیت استقرایی شامل آن دسته از گزارش‌ها می‌شود که مبتنی بر مطالعات رسمی و غیررسمی از گروه‌های مجرم شناخته‌شده یا غیر مشخص است (تروی،34:1385).

    2- روش استدلالی «قیاسی»: در این روش با به کار بردن نتیجه‌گیری استدلالی (قیاسی) در مدارک و دلایل قابل‌مشاهده، مأموران تحقیق، اطلاعات کلی را دربارۀ جرم جمع‌آوری می‌کنند و نتیجه‌گیری مشخص و جزئی را بر اساس تجربیات، آگاهی و بینش ممیزه خود، درباره خصوصیات مجرم انجام می‌دهند. قربانی شناسی، صحنه جرم، مدرک قانونی تجزیه‌وتحلیل رفتاری از ارکان فرآیند ترسیم شخصیت استدلالی است (بیابانی و هادیان­فر،187:1384).

    در بیشتر مواقع رفتار و شخصیت مجرم در صحنه‌های جرم، مانند نحوه ارتکاب، سلیقه افراد در نحوه ارتکاب و انتقال و پنهان کردن قربانی، نشان‌دهنده خصوصیات شخصی آنان است. این سرنخ‌ها نیز دلایل و مدارکی هستند که به علت ماهیت ویژه‌شان با روش‌های معمولی و انتزاعی قابل‌شناسایی، جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل نیستند.

    در بررسی و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات صحنه جرم از دیدگاه جنایی و روان­شناسی می‌توان عللی از قبیل نفرت، عشق، ترس، اعمال نابخردانه درباره «نوع شخصیت» فرد یا افرادی که مرتکب جرم شده‌اند، به دست آورد. در این نوع از بررسی‌ها، ابتدا اطلاعات جمع‌آوری و سپس وضعیت مربوط بازسازی می‌شود. آن­گاه حقایق ذاتی پدید می‌آیند و در تعاقب آن فرضیات در ذهن تحلیلگر بروز می‌کند و در مرحله پس از آن شخصیت جنایی ترسیم می‌شود و مورد آزمون قرار می‌گیرد و نتایج به‌دست‌آمده گزارش می‌شود (خلعتبری،79:1388).

    واژه‌های کلیدی:

     ترسیم شخصیت، اطلاعات جنایی، شخصیت جنایی، مأمورین تحقیق، صحنه جرم.

    ارجاعات

    1- بیابانی، غلامحسین و سید کمال هادیان­فر (1384)، فرهنگ توصیفی علوم جنایی،تهران، نشر تأویل.

    2- تروی، برنت ای (1385)، ترسیم شخصیت جنایی مجرم، ترجمه اکبر استرکی،تهران، نشر کارآگاه.چاپ اول.

    3- خلعت بری، عبدالحسین (1388)، اطلاعات جنایی،تهران، انتشارات جهان جام جم.

    4- هادیان فر، سید کمال (1383)، «ترسیم شخصیت جنایی با بهره‌گیری از تکنیک‌های جنایی»، دوماهنامه کارآگاه،سال 1383، شماره 13-12.

نظر شما