You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • تحت تعقیب

    اصطلاح تحت تعقیب، عبارت است از تحت پیگرد قانونی قرار دادن افرادی که برحسب اوضاع محیطی و با استناد به قوانین جاری کشور و به‌دلیل ارتکاب جرائم متواری شده‌اند و دسترسی به آن‌ها از نظر قضایی و پلیسی آسان و راحت نیست (ستوده،1385 :325).

    متن

    تعقیب عبارت از دنبال کردن و تحت‌نظر گرفتن سوژه (شخص، مکان یا شئ) است. به‌بیان دیگر دنبال کردن شخص به هنگام حرکت را تعقیب می‌گویند (غنجی،1378 :25). دنبال کردن و زیرنظر داشتن مخفیانة مداوم برخی محل‌ها، اشخاص و اشیاء به منظور پی بردن به فعالیت یا هویتشان را تعقیب گویند (رهبریان،1387 :49). تحت تعقیب عبارت است از تحت پیگرد قانونی قرار دادن افرادی (متهمین، مظنونین و مجرمین) که پس از ارتکاب جرم، برای فرار از مجازات، معمولاً در شهرهای دیگر مخفی شده‌اند یا به خارج از کشور متواری گریخته‌اند (ستوده،1385 :325).

    افراد تحت تعقیب پلیس و دیگر مراجع ذیصلاح قضایی به دو گروه تقسیم می‌شوند. گروه اول، افراد تحت تعقیب داخل کشوراند و گروه دوم، اتباع بیگانه‌ای هستند که به‌دلیل تحت تعقیب بودن، به‌صورت مجاز یا غیرمجاز وارد کشور شده‌اند.

    گروه نخست شامل موارد ذیل است:

    1. مجرمین و متهمینی که قبل از اعزام به زندان و یا در اثنای قرار قانونی، از نظرگاه و بازداشتگاه‌ فرار کرده‌اند.

    2. متهمینی که در حین بدرقه از دست مأمورین بدرقة اقدامات تأمینی و تربیتی فرار کرده‌اند.

    3. آن‌هایی که در حین بدرقه از دست مأموران پلیس آگاهی، کلانتری‌ها، پاسگاه‌ها، پلیس مواد مخدر یا پلیس اطلاعات و امنیت عمومی فرار کرده‌اند.

    4. آن‌هایی که در حین دادرسی از داخل دادگستری، دادسرها و دادگاه‌ها فرار کرده‌اند.

    5. مظنونین مرتبط با پرونده‌های جنایی که در فرآیند تحقیقات جنایی، قبل از دستگیری متواری شده‌اند.

    6. آن دسته از اتباع خارجی که در خارج از کشور مرتکب جرم شده و سپس وارد کشور شده‌اند.

    7. مجرمین و متهمینی که در داخل کشور مرتکب جرم شده و به خارج کشور فرار کرده‌اند.

     

    مجرمین حرفه‌ای و سابقه‌دار متواری در داخل کشور، شیوه‌ها و شگردهای مختلفی را برای منع و منصرف کردن شاکیان و مراجع قضایی از پیگرد قانونی آنان به‌کار می‌گیرند. برخی از این شیوه‌ها و روش‌ها عبارتند از جعل اسناد و مدارک هویتی از جمله گواهینامه، شناسنامه، کارت پایان خدمت، مخفی شدن در شهرهای دیگر با تغییر مشخصات اسمی، گریختن از کشور با مشخصات جعلی، صحنه‌سازی تصادفات خودرویی، ضرب‌و‌جرح، تهیة گواهی فوت یا بیماری صعب‌العلاج و غیره، شایعه‌سازی مبنی بر متواری شدن به خارج از کشور، توطئه علیه شاکیان از طریق جاسازی مواد مخدرو غیره (ستوده،1394 :332).

    در مواردی که افراد مرتکب جرم می‌شوند و برای فرار از اجرای عدالت به کشور یا کشورهای دیگر متواری می‌شوند، یکی از اقداماتی که صورت می‌گیرد، اعلان بین‌المللی، اعلان قرمز (تحت پیگرد) و «درخواست دستگیری و استرداد آن‌ها به کشور» است. اعلان قرمز حاوی مشخصات هویتی فرد تحت تعقیب و همچنین اطلاعات قضایی جرم ارتکابی است که در آن دستگیری و استرداد متهم یا مجرم درخواست شده است. به‌بیان دیگر مجرمین و محکومینی که به خارج از کشور متواری می‌شوند از طریق مراجع قضایی کشورهای مربوط، اعلان بین‌المللی (تحت پیگیرد) برایشان صادر می‌شود. این اعلانات، ویژگی‌های هویتی شخص مورد نظر و همچنین حالات فیزیکی، عکس و آثارانگشتان فرد (مجرم، محکوم، متهم) را ارائه می‌دهد و برحسب علت انتشار انواع مختلف دارد.

    تحت تعقیب قرمز

     فرم درخواست صدور این اعلامیه را دفتر اینترپل کشور درخواست‌کننده (برای دستگیری مجرم به‌منظور استرداد) تکمیل می‌کند و به دبیرخانه کل می‌فرستد تا از آن طریق پس از تصویب، با استفاده از اطلاعات (مشخصات هویتی، علائم و وضعیت ظاهری جسمانی، مدارک هویتی، نوع جرائم ارتکابی) نسبت به تهیه و تکثیر و ارسال اعلامیه قرمز به دفاتر اینترپل کشورهای عضو اقدام شود.

    تحت تعقیب آبی

    این اعلامیه در خصوص کسب اطلاعات بیشتر در مورد افرادی است که دارای فعالیت مجرمانه در کشور درخواست‌کننده هستند و احتمالاً در کشورهای دیگر هم به فعالیت مجرمانه اقدام می‌کنند. صدور این اعلامیه صرفاً برای هشدار و تحت مراقبت قراردادن فرد مورد‌نظر است.

    تحت تعقیب سبز

    این درخواست نوعی هشدار به دیگر کشورها برای اتخاذ تدابیر لازم است. این اعلامیه مربوط است به اطلاعات هویتی شخصی که ممکن است مرتکب جنایتی شود که آثار جنایت وی در چندین کشور دارای تبعات باشد. مشخصات هویتی فرد مورد‌نظر مشابه اعلامیه آبی و قرمز است.

    تحت تعقیب زرد

    این اعلامیه مربوط به مجرمین نیست و فقط مخصوص افراد گمشده، افرادی که قادر به معرفی هویت خود نیستند، کودکان و دیوانگان است. به دلیل نداشتن سابقة مجرمیت، اعلامیة زرد فاقد آثارانگشت است.

    تحت تعقیب سیاه

     این اعلامیه مربوط به اجساد اشخاص مجهول‌الهویه است و آثارانگشتان و خصوصیات و جزئیات اجساد یافته شده را شامل می‌شود (بیابانی، هادیانفر،1384: 50).

    سامانة افراد تحت تعقیب، سامانه‌ای است که مشخصات اسمی افراد تحت تعقیب در آن ثبت است و مورد بهره‌برداری واحدهای کشف جرم در سراسر کشور قرار می‌گیرد، اطلاعات این سامانه به دو صورت شامل اطلاعات افراد تحت تعقیب استان و دیگری اطلاعات افراد تحت تعقیب سراسر کشور است (بیابانی،1389: 289).

    کلیدواژه

    تعقیب، مجرمین، پیگیرد، دستگیری، سوژه، استرداد متهم

    ارجاعات

    1. بیابانی، غلامحسین و هادیانفر، سید کمال (1384) فرهنگ توصیفی علوم جنایی، نشر تأویل.

    2.  ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1389) اطلاعات جنایی، نشر کارآگاه.

    3.  رهبریان، بهروز (1387) عوامل مؤثر بر ارتقاء توان عملیاتی کارکنان پلیس آگاهی در دستگیری متهمین متواری، دانشگاه علوم انتظامی.

    4.  ستوده گندشمین، مجتبی و عالیزاده، موسی (1394)332 مقدمه‌ای بر اطلاعات جنایی، انتشارات کارآگاه.

    5. غنجی، علی (1378) فرهنگ آموزش مبارزه با مواد مخدر، انتشارات معاونت آموزش ناجا.

    6.   کارن ام هس و وین دبیلو تیت (1385) تحقیقات جنایی ترجمه جاوید بهرام‌زاد، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی، چاپ اول.

    7. لیمن، مایکل دی (1393) تحقیقات جنایی، مترجمان، علیرضا لطفی آذر و هاشم عزیزی جلد اول، نشر کارآگاه، چاپ اول.

نظر شما