You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  •  

    بازسازی جرم    Crime Reconstruction

    بازسازی جرم عبارت است از تعیین واکنش‌های احاطه‌کننده ارتکاب یک جرم که این اقدام می‌تواند با استفاده از اظهارات شهود، اقرار متهم، اظهارات قربانی «بزه­دیده» در حال حیات و یا بررسی و تفسیر شواهد فیزیکی، عناصر رها شده، عناصر از بین رفته یا عناصری که توسط هریک از افراد دخیل در صحنه جرم برداشته شده‌اند، صورت گیرد (برنت، 1385: 133).

    متن

     بازسازی جرم تا حدی بر آزمایش‌های علمی و تا حدی هم بر تجربیات گذشته استوار است. به‌هرحال مراحل و طبقات آن در علوم جنایی به صورتی است که به‌دقت از اصول اساسی علم، تئوری تشکیل و روش بررسی منطقی پیروی می‌کند. بازسازی جرم شامل ملاحظه و مشارکت تمام اطلاعات تحقیقی و تجزیه‌وتحلیل مدارک فیزیکی و تفسیر آن‌ها در چارچوب قالبی است که توضیح معقولی از جرم و رویدادهای مربوط به آن ارائه دهد. مشاهده منطقی و دقیق و تجربه قابل توجه، هم در تحقیقات جنایی و هم بررسی جنایی مدارک فیزیکی جهت تفسیر مناسب، تجزیه‌وتحلیل و در نهایت بازسازی جرم لازم هستند (لی، 1383: 322).

     بازسازی جرم یکی از مراحل اساسی در فرآیند تحقیقات جنایی است. در بعضی از تحقیقات جنایی صحنه جرم، شناسایی و منحصربه‌فرد کردن مدارک فیزیکی مورد سؤال نیست. برای مأموران تحقیق در این موارد، تعیین اینکه چطور هر مدرک فیزیکی به وجود آمده و یا تعیین این¬که صحنه جرم چگونه ایجاد شده، مهم‌تر است. مأموران تحقیق از اطلاعات حاصل از مدارک فیزیکی و درواقع از شواهد عینی به‌دست‌آمده از صحنه جرم استفاده می‌کنند تا چگونگی رخ دادن یک جرم را بازسازی کنند. بازسازی جرم بر اساس نتایج حاصل از بررسی صحنه جرم، تجزیه‌وتحلیل آزمایشگاهی و سایر منابع مستقل اطلاعاتی برای تجدید حوادث پرونده است. بازسازی جرم غالباً شامل استفاده از منطق استنتاجی و قیاسی، داده‌های آماری، اطلاعات صحنه جرم، تجزیه‌وتحلیل نقوش، طرح و نتایج آزمایشگاهی بر روی مدارک فیزیکی مختلف است.

    بازسازی می‌تواند فرایندی بسیار پیچیده شامل ارتباط دادن انواع مختلفی از مدارک فیزیکی، اطلاعات مربوط به شواهد عینی، نتایج آنالیتیکی، اطلاعات تحقیقاتی و سایر مدارک مستدل و مستند به یک هویت کامل باشد (لی، 1383: 327). بازسازی جرم روند تعیین وقایع و اعمالی است که در طول وقوع جرم روی داده است (بیابانی وهادیان­فر،1384: 109). به بیان دیگر بازسازی جرم تعیین اعمالی است که ارتکاب جرم را احاطه کرده نموده است (چیزم:1999:73-85). بازسازی جرم، تعیین واکنش‌های احاطه‌کننده ارتکاب جرم با استفاده از اظهارات شاهد، اقرار متهم، اظهارات بزه¬دیده در حال حیات و یا بررسی و تفسیر شواهد فیزیکی است (برنت،1385: 133) به‌طورکلی بازسازی جرم بررسی علمی و دقیق روابط بین شواهد فیزیکی و عینی، در ترکیب با مستندسازی صحنه جرم، بر اساس روش‌های استدلال استقرایی یا قیاسی است که به درک صحیح و روشنی از مجموعه‌ای وقایع که منجر به وقوع جرم شده است، می‌گردد.

    یک بررسی دقیق و معتبر از شواهد فیزیکی در ترکیب یا مستندسازی صحنه جرم، این تعیین را ممکن می‌سازد. اگرچه برخی معتقدند که این اصطلاح به‌عنوان بازسازی صحنه جرم اطلاق می‌شود؛ اما در روند بازسازی صحنه جرم، صحنه جرم و تمامیت آن به حالتی که در زمان ارتکاب جرم در آن قرار داشته، بازگردانده نمی‌شود، بلکه تنها برخی از اعمال و واکنش‌ها در این روند بازسازی می‌شوند (برنت،1385: 96). بازسازی صحنه جرم شامل ارزیابی صحنه جرم و شواهد فیزیکی است که در آن صحنه وجود دارد، به‌منظور شناسایی آنچه در صحنه جرم اتفاق افتاده است و اینکه این وقایع چگونه و به چه ترتیبی رخ داده است.

     بازسازی جرم، بررسی عناصر، شواهد و دلایل فیزیکی که از صحنه جرم، قربانی یا از مجرم که در صحنه جرم باقی مانده، یا تغییر مکان داده شده، است. از این عناصر برای تعیین ارتباط میان متهم، قربانی و صحنه جرم و در پرتو اظهارات در دسترس و قابل اعتماد شهود، قربانی و مجرم استفاده می­شود. بازسازی جرم غالباً مبتنی بر این فرض است که شواهدی که در صحنه جرم شناسایی، مستندسازی، جمع‌آوری، هویت‌یابی، تشخیص و بازسازی شده‌اند، با هم هماهنگ است (برنت،119:1385). شواهد فیزیکی در بازسازی جرم عناصری هستند که رها شده، از بین رفته یا توسط هریک از افراد دخیل در صحنه جرم برداشته شده‌اند.

    بازسازی فرایندی است که قبل از اولین اقدام مأمور تحقیق در مورد جرم صورت می‌گیرد، به بیان دیگر بازسازی جرم زمانی صورت می‌گیرد که اقدامات و رفتار مجرم حاوی اطلاعات مفیدی برای روند تحقیقات و اتخاذ تصمیم باشد. پرونده‌هایی که به نظر می‌رسد که به‌هیچ‌وجه پیش نمی‌رود، پرونده‌های قدیمی و راکد و پرونده‌های مرگ مشکوک همگی دارای یک تحلیل‌گر بازسازی بوده و وی اقدام به بررسی عکس‌ها و ترسیمه¬ها و گزارش‌ها برای تعیین گزارش‌هایی که ممکن است با ارزش باشند، می‌کند (استرکی، 1385: 100.(

    تحلیل‌گر بازسازی جرم می‌تواند درصورتی‌که مصاحبه‌هایی با شهود، قربانی یا متهم صورت گرفته باشد، تعیین کند که آیا اظهارات آن‌ها صحت دارد یا نه؟ با داشتن وقایعی که بازسازی‌شده کارآگاهانی که مصاحبه را انجام می‌دهند، می‌توانند تناقضات، تعارضات و دروغ در گفتار را کشف کنند و ابزار قدرتمندی در اختیار مأمور تحقیق قرار دهد. بازسازی جرم می‌تواند اطلاعاتی در مورد شرکای جرم و اقدامات آن‌ها ارائه دهد و در نهایت مأموران تحقیق در تحقیقات و گزارش‌نویسی کمک کند (برنت،1385: 110).

    بازسازی جرم بر اساس نتایج حاصل از بررسی صحنه جرم، تجزیه‌وتحلیل آزمایشگاهی و سایر منابع مستقل اطلاعاتی برای تحدید حوادث پرونده است. بازسازی جرم غالباً شامل استفاده از منطق استنتاجی و قیاسی، داده‌های آماری، اطلاعات صحنه جرم، تجزیه‌وتحلیل نقوش و طرح و نتایج بررسی آزمایشگاهی بر روی مدارک فیزیکی مختلف است. بازسازی جرم می‌تواند فرایندی بسیار پیچیده باشد که شامل ارتباط دادن انواع مختلفی از مدارک فیزیکی، اطلاعات مربوط به نتایج آنالیتیکی، اطلاعات تحقیقاتی و سایر مدارک مستدل و مستند به یک هویت کامل است.

    بازسازی جرم یک فرایند جمع‌آوری حقایق به‌صورت علمی است. عموماً فعالیت‌هایی را در بر می¬گیرد که مراحل بازسازی جرم را به ترتیب در خواهند آورد. فرایند بازسازی فرایند جمع‌آوری اطلاعات را دنبال خواهد کرد که منجر به ارائه نظریه بازسازی خواهد شد. عموماً در فرایند بازسازی جرم پنج مرحله مجزا مورد استفاده قرار می‌گیرند، این مراحل شامل:

    1. جمع‌آوری اطلاعات: شامل همه اطلاعات یا اطلاعات ثبتی از صحنه جرم، قربانی یا شاهدان است. داده‌ها، همچنین شرایط مدرک، نقوش مشهود و اثرها، شرایط قربانی و غیره را نیز در برمی‌گیرد که همگی مرور، سازمان‌دهی و مطالعه می‌شوند.

    2. حدس و گمان: قبل از آنکه روی مدرک به‌دست‌آمده بررسی دقیقی صورت می‌گیرد، یک توضیح احتمالی با حدسی از وقایعی که در حین عمل جنایی رخ داده، انجام می‌شود؛ اما این حدس‌ها در این مرحله نباید به‌عنوان تنها توضیح در نظر گرفته شود و فقط یک احتمال است. توضیحات احتمالی بسیار ممکن است برای یک حادثه وجود داشته باشد.

    3. نظم و ارائه فرضیه: جمع‌آوری داده‌ها بیشتر بر اساس بررسی مدارک فیزیکی و داده‌ها تحقیقات است. بررسی صحنه و بازرسی مدارک فیزیکی باید انجام گیرد. بررسی صحنه و مدرک شامل تفسیر نقوش و اثرهای لکه خون، نقوش تیراندازی، مدرک اثر انگشت و تجزیه‌وتحلیل مدارک ریز است. این فرآیندها را به تنظیم و ارائه یک حدس پرورش‌یافته به‌عنوان مسیر احتمالی وقایع یک فرضیه، راهنمایی می‌کند.

    4. آزمودن (آزمایش): هنگامی‌که یک فرضیه تنظیم شد، برای تأیید یا رد تفسیر کلی و یا جنبه‌های خاص نظریه باید آزمایش‌های بیشتری انجام گیرد. این مرحله شامل مقایسه نمونه‌های جمع‌آوری در صحنه با استانداردهای معلوم، نمونه‌های جاهای دیگر، آنالیز شیمیایی، میکروسکوپی و سایر تجزیه‌وتحلیل‌ها و آزمایش‌ها است. برای کمک به بازسازی فرضیه، آزمایش کنترلی یا آزمایش فعالیت‌های فیزیکی احتمالی باید انجام شود.

    5. ارائه نظریه: امکان دارد در جریان تحقیقات در مورد شرایط و وضعیت قربانی یا مظنون، فعالیت‌های اشخاص دیگر، صحت و دقت اظهارات شاهد و سایر شرایط در برگیرنده حوادث اطلاعات اضافی به دست آورده شود. تمام اطلاعات تحقیقی قابل رسیدگی، بررسی مدارک فیزیکی و تفسیر آن‌ها و نتایج آزمایشگاهی باید در آزمون اثبات فرضیه در نظر گرفته شوند.

    انواع بازسازی جرم

     بر اساس نوع جرم، سؤالاتی که باید به آن‌ها پاسخ داده شود، انواع وقایعی که رخ داده و اینکه بازسازی بر اساس درجه درگیری اعضای بازسازی‌کننده صورت می‌گیرد، انواع مختلفی از بازسازی جرم وجود دارد:

    1. نوع خاصی از بازسازی واقعه شامل «بازسازی تصادفات و سوانح، بازسازی حوادث نقل‌وانتقال، بازسازی سوانح سایر انتقالات، بازسازی حوادث صنعتی یا ساختمانی»؛

    2. بازسازی یک جرم خاص مانند بازسازی قتل، صحنه حریق، تجاوز جنسی، بازسازی جرائم کارمندان، بازسازی سایر جرائم خاص؛

    3. بازسازی وقایع خاص همانند تعیین سلسله‌مراتب، تعیین جهت، موقعیت، رابطه خویشاوندی، هویت؛

    4. درجه دخالت بازسازی شامل، بازسازی کلی و جزئی پرونده، بازسازی محدوده واقعه، بازسازی طرحی خاص؛

    5. بازسازی نوعی خاص از مدارک فیزیکی مدارک طرحی، مدرک تحقیقات تیراندازی؛

    6. بازسازی موارد خاص یا شناسایی‌ها شامل الف) نمایی از جرم شامل تعیین شگردها، انگیزه و مورد روحی و روانی یا تعیین صحنه‌های جرم سازمان‌دهی شده و یا سازمان‌دهی نشده و ب) نمایی از صحنه «تعیین صحنه نوع اول یا صحنه دوم و غیره»(لی، 1383: 328-330).

    یکی دیگر از دلایل بازسازی جرم، به دست آورده اطلاعات در مورد شرکای جرم و اقدامات آن‌ها است، بازسازی جرم می‌تواند در تحقیقات و گزارش‌نویسی مرد استفاده قرار گیرد، همچنین برای نشان دادن نحوه ارتکاب جرم بکار می‌رود و در نهایت برای طرح و به نتیجه رساندن استدلالات خود به بازسازی نیاز دارند. (استرکی، 1385: 105) به‌طورکلی بازسازی جرم می‌تواند دلایل را به نحوی توضیح دهد که علاوه بر مجریان قانون، عموم نیز بتوانند آن را درک نمایند.

    نحوه بازسازی جرم

    در بازسازی جرم نقش هر یک از شواهد که در چه کاری استفاده شده، مهم است. برای مثال لکه‌های خون می‌توانند برای بازسازی بعضی از اقدامات صورت گرفته در صحنه جرم مورد استفاده قرار گرفته، یا برای این مورد که خون متعلق به چه کسی است مورد استفاده قرار گیرد. در بازسازی جرم شواهد برمبنای کاربرد آن‌ها طبقه‌بندی می‌شوند، اغلب شواهد با این هدف جمع‌آوری می‌شوند که در شناسایی هویت جرم مورد استفاده قرار گیرند، یا صاحب آن‌ها مشخص شود. اثر انگشت‌ها، دیان ای، گلوله‌ها، پوکه‌ها، مواد مخدر، طناب و غیره از شواهدی می‌باشند که در بازسازی جرم برای تعیین و شناسایی هویت جرم مورد استفاده قرار گیرند یا صاحب آن‌ها مشخص شود. به‌عنوان‌مثال لکه‌های خون می‌توانند برای بازسازی بعضی از اقدامات صورت گرفته در صحنه جرم مورد استفادصاحب آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. (استرکی، 1385:105).

    به‌طورکلی بازسازی جرم با استفاده از طبقه‌بندی بر اساس نوع خاص مدارک فیزیکی و شواهد عینی که در طی حادثه به وجود آمده و در صحنه جرم پیدا شده، انجام می‌گیرد. فرآیند بازسازی، فرآیند جمع‌آوری اطلاعات را دنبال خواهد کرد که منجر به ارائه نظریه بازسازی خواهد شد. نظریه تمام فرآیندهای صحنه جرم و مدارک فیزیکی و شواهد عینی و معلومات با ارزش مأموران تحقیق و روش‌های آزمایش در علوم جنایی را در برمی‌گیرد. مدارک فیزیکی که از صحنه منتج شده و مدارکی که در صحنه جرم پیدا شده در بازسازی جرم مورد استفاده قرار می‌گیرند. بازسازی جرم تعیین اقدامات و حوادث مربوط به ارتکاب جرم است. بازسازی ممکن است با استفاده از اظهارات شاهدان، اعتراف مظنون، بیانیه‌ای از یک قربانی زندگی و یا بررسی و تفسیر شواهد فیزیکی انجام می‌شود.

    بازسازی جرم موجب به دست آوردن اطلاعات پیرامون چگونگی وقوع جرم، شرکای جرم و اقدامات آن‌ها می­شود. بازسازی جرم می‌تواند برای کمک‌های تحقیقاتی و گزارش‌نویسی مورد استفاده قرار گیرد و برای نشان دادن نحوه ارتکاب جرم به­کار رود. به‌طورکلی در تحقیقات جنایی مأموران تحقیق برای فرضیه و به نتیجه رساندن استدلالت خود به بازسازی نیاز دارند.

    واژه‌های کلیدی:

    بازسازی جرم، صحنه جرم، تحقیقات جنایی، مدارک فیزیکی، مظنون، مأموران تحقیق.

    ارجاعات

    1. برنت، ای تروی (1385)، ترسیم شخصیت جنایی مجرم، ترجمه اکبر استرکی،تهران، انتشارات کارآگاه.

    2. بیابانی، غلامحسین و سیدکمال هادیان­فر (1384)، فرهنگ توصیفی علوم جنایی، تهران: نشر تأویل.

    3. لی، هنری (1383)، راهنمای صحنه جرم، ترجمه سید مرتضی خداییان و صدیقه زند اکبری،تهران، نشر کارآگاه.

    4. Chisum, W., and Turvey, B. (2007). Crime Reconstruction. Burlington, MA: Academic Press. pp. xviii

    5. Chisum, W.,J. (1999)Anintroduction to Crime Reconstruction. in Turves.B.Criminal profiling,An Introuction to Behavioral Evidence Analysis. London.Academic press.pp. 73-85

    6. Gross.H(1924). criminal investigation London. sweet and Maxwell.p.6

    7. "Association for Crime Scene Reconstruction". Retrieved 13 June 2012.

    8. Gardner, R., and Bevel, T. (2009). Practical Crime Scene Analysis and Reconstruction. Boca Raton, FL: CRC Press. p. 1.

    9. Chisum, W., and Turvey, B. (2007). Crime Reconstruction. Burlington, MA: Academic Press. pp. ix.

    10. Chisum, W., and Turvey, B. (2007). Crime Reconstruction. Burlington, MA: Academic Press. pp. xviii.

    11. "Association for Crime Scene Reconstruction". Retrieved 13 June 2012.

    12. "International Association for Identification". Retrieved 13 June 2012.

    13. Gross.H.1924. criminal investigation.London.Swweet and Maxwell.p.2

    14. Kuhn.T.5.1997.The Essential Tension.Objectivity.Value.Judgment and Theory Choice.p.320

     

نظر شما