You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • چهره‌نگاری رایانه‌ای (جنایی)     Computer Face Drawing

    تعریف

    ترسیم صورت و مشخصات ظاهری مظنونین و مجرمین فراری ـ با توجه به توصیف شهود و شاکیان از مشخصات ظاهری مجرم و با استفاده از نرم‌افزارهای گرافیگی و برنامه‌های رایانه‌ای ـ به‌دست یک کارشناس آموزش‌دیده و یا یک گرافیست را چهره‌نگاری رایانه‌ای می‌گویند. به‌عبارت دیگر تهیة تصویر مظنونین و مجرمین مجهول‌الهویه از طریق پردازش قسمت‌های مختلف چهره در کنار هم با استفاده از رایانه را چهره‌نگاری رایانه‌ای می‌نامند (دانا،1385 :70-56)

     

    متن

    تشخیص چهرة افراد، یک عنصر اساسی و مهم در شناسایی مظنونین و مجرمان در تحقیقات جنایی است. بر خلاف سایر خصوصیات‌های بیومتریک مانند تشخیص هویت از طریق اثر انگشت یا قرنیة چشم، تشخیص چهره یک روش واضح و شناخته‌شده برای انسان‌ها است (دانا،1385: 63(

    تهیة تصویر مجرمانی را که مجهول‌الهویه و فراری هستند با استفاده از توصیفاتی که شاهدان و شاکیان از مشخصات ظاهری و چهره این افراد ارائه می‌دهند، چهره‌نگا‌ری می‌گویند (نجابتی، 1383 :36)

    با گسترش و رواج انفورماتیک و فراگیر شدن بهره‌برداری از دستگاه‌های رایانه‌ای، روش دستی چهره‌نگاری جنایی نیز رفته رفته جای خود را به روش رایانه‌ای چهره‌نگاری داد و دستگاه‌های مختلفی در کشورهای پیشرفته طراحی و ساخته شد که با قدرت بالای پردازش، سرعت زیاد، ظرفیت بسیار ذخیره‌سازی اطلاعات و غیره، قابلیت آن را دارند که بر اساس توصیف‌هایی که شاهدان و شاکیان از مشخصات ظاهری و چهرة مظنونین فراری و مجرمین به خاطر دارند، چهره‌نگاری را انجام دهند.

    در پلیس آگاهی، سامانة چهره‌نگاری رایانه‌ای از سال 1372 مورد استفاده قرار گرفت. در سال 1378 با تهیة بانک اطلاعات تصاویر چهره‌های مختلف ایرانی، چهره‌نگاری رایانه‌ای تشخیص هویت پلیس آگاهی به روش دیجیتالی تهیه و این نرم‌افزار حرفه‌ای بومی‌سازی شد و در واحدهای پلیس آگاهی مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

    سامانة چهره‌نگاری رایانه‌ای پلیس آگاهی دارای 11 لایة مختلف است که هر لایه تا 2000 قطعه را در خود جای می‌دهد و امکان افزایش آن نیز فراهم است. این یازده لایه شامل زمینة اصلی صورت، ریش، لب، سبیل، بینی، چشم، ابرو، خطوط سنی، عینک و موی سر است. کلاه، روسری، پوشش‌های محلی و غیره از دیگر امکانات برنامة چهره‌نگاری است. سامانة چهره‌نگاری امکان نگهداری سوابق چهره‌های ساخته شده جهت مقایسه و انتخاب نهایی را نیز داراست (بیابانی و هادیانفر، 1384: 262).

     در سامانة چهره‌نگاری، به لحاظ این که عکس‌های بانک اطلاعاتی بیشتر از زندانیان سابقه‌دار تهیه شده است، این قابلیت وجود دارد تا از طریق دستگاه رایانه‌ای، جست‌وجو شود که هر تصویر چهره‌نگاری شده، به چه اشخاصی شباهت دارد، و از آن‌ جا که هر یک از اجزایی که برای ساخت تصویر چهره‌نگاری استفاده شده، دارای کد مشخص و مربوط به فرد معینی است، دستگاه می‌تواند چهرة افرادی را که از اجزای صورت آن‌ها در ساختن تصویر استفاده شده، نشان بدهد. چنانچه هر یک از اجزای پنجگانه صورت (مو، چشم و ابرو، بینی، دهان و حالت کلی صورت) مربوط به اشخاص مختلف باشد، دستگاه پنج تصویر نمایش می‌دهد و اگر چند عضو مربوط به یک چهره و بقیه مربوط به چهره‌های دیگر باشد، تصاویر کمتری را با درج میزان شباهت نشان خواهد داد. به‌عنوان مثال، چهره‌ای با سه عضو انتخاب شده از آن در تهیة تصویر چهره‌نگاری با ضریب 60 درصد شباهت و دو تصویر دیگر را که از آن‌ها تنها یک عضو صورت در تصویر چهره‌نگاری است، با ضریب 20 درصد ارائه خواهد کرد (دانا،1395 :94).

    بخشی از سامانة چهره‌نگاری دارای قابلیت جست‌وجو و به تطبیق میان چهره‌نگاری انجام‌شده و بانک اطلاعات مجرمین اختصاص دارد؛ با فعال کردن این قسمت صفحه‌ای از برنامه پدیدار می‌شود که دو روش جست‌وجو را از طریق مشخصات اسمی، جلدی و مشخصات مکتوب، امکان‌پذیر می‌کند (بیابانی و هادیانفر،1384: 262).

    نرم‌افزارهای متعددی مانند «OpenGL - Open Graphics Library» در اداره‌های پلیس برای شناسایی مجرمان در چهره‌نگاری رایانه‌ای استفاده می‌شود، لیکن یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین نرم‌افزارهای چهره‌نگاری در اداره‌های پلیس، نرم‌افزار FBI Faces است. این نرم‌افزار یک نرم‌افزار چهره‌نگاری است که در سازمان‌هایی مانند سی. آی. ای، اف. بی. آی، ارتش آمریکا و سایر سازمان‌های مبارزه با جرم و جنایت در کشورهای مختلف برای یافتن چهرة مجرمان استفاده قرار می‌شود. این نرم‌افزار دارای یک پایگاه داده بسیار گسترده با بیش از ۴۴۰۰ نمونة مختلف از اجزای اصلی صورت مانند مو، لب، بینی، گوش و ابرو است که برای ماموران تحقیق قابل دسترس است و در روند طراحی چهرة افراد از آن استفاده می‌شود. از قابلیت دیگر برنامة چهره‌نگاری اضافه کردن برخی از علائم و نشانه‌های صورت مانند خال، زخم، تاتو و غیره است.

    پایگاه داده این برنامه به گونه‌ای طراحی شده که به‌راحتی بتوان بر اساس ملیت هر فرد (آفریقایی، آمریکایی، آسیایی و غیره) چهرة فرد مورد نظر را به تصویر کشید. از دیگر امکانات این نرم‌افزار می‌توان به امکان ذخیره‌سازی تصویر طراحی شده در فرمت JPEG برای استفاده در بولتن‌های پلیس و نیز امکان انتشار آن در وبگاه اشاره کرد.

    چهره‌نگاری رایانه‌ای امروزه از مهم‌ترین روش‌های تشخیص هویت و شناسایی مجرمان و مظنونان برای دستگیری و تحت تعقیب قرار دادن آن‌ها است. استفاده از نرم‌افزارهای چهره‌نگاری پیشرفته به شاهدان و قربانیان در توصیف و شناسایی چهرة مجرمین و مظنونان کمک می‌کند تا به‌راحتی بتوانند هویت مجرمان و مظنونان را شناسایی نمایند. تصویر چهره‌نگاری شده یک مظنون یا متهم شاید اولین و تنها سر‌نخ پیگیری در یک پرونده جنایی باشد (دانایی، 1385: 91). از دیگر موارد کاربرد چهره‌نگاری رایانه‌ای، بازسازی چهرة قربانیان جنایت‌ها است.

    کلیدواژه‌ها

    چهره‌نگاری رایانه‌ای، تشخیص هویت، بانک اطلاعات، سامانة چهره‌نگاری

    ارجاعات

    1. بیابانی، غلامحسین و هادیانفر، سید کمال (1384) فرهنگ توصیفی علوم جنایی، نشر تأویل.

    2. دانا، عبدالعلی (1385) مبانی و اصول چهره‌نگاری، انتشارات جام جهان نما، دانشگاه علوم انتظامی.

    3. سواسون و همکاران (1381) تحقیقات جنایی، ترجمه مهدی نجابتی و همکاران، انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ دوم، تهران.

    4. نجابتی، مهدی (1383) کشف علمی جرائم (پلیس علمی)، انتشارات سمت، چاپ سوم، تهران.

نظر شما