You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • سبک‌شناسی جنایی criminal Stylistics       

    معرّف

    سبک‌شناسی جنایی شاخه‌ای از زبان‌شناسی کاربردی است و عبارت است از مطالعه و بررسی نوشته‌ها و دست‌خط اشخاص از نظر سبک تحریر و تجزیه و تحلیل آن به‌منظور شناسایی ویژگی‌های شخصیتی و دیگر عوامل روانی مرتبط با نویسنده (بل، 1389: 393). به‌عبارت دیگر سبک‌شناسی جنایی عبارت است از مطالعه و بررسی مجموعه عادت‌های تحریری فرد که در زمینة نگارش حروف، اعداد، علامت‌های دستوری ـ از نظر اندازه و ابعاد اتصال آن‌ها به یکدیگر و جایگاه و تناسبشان نسبت به همدیگر ـ و نوع کتابت و نقطه‌گذاری و غیره که به‌منظور شناسایی هویت مجرمان از آن استفاده می‌شود (بیابانی، غلامحسین، هادیانفر، سید هادی، 1384: 352).

      متن

    اصطلاح سبک یا اسلوب در نوشتار تعریف‌های مختلفی دارد، اما به‌طور خلاصه می‌توان گفت سبک شیوة خاصّی است که نویسنده برای بیان مفاهیم خود به کار می‌برد. در مباحث جدیدتر، سبک را انحراف یا تمایزی دانسته‌اند که در شیوة بیان هر کسی، نسبت به دیگر شیوه‌های بیان وجود دارد. به‌عبارت دیگر، سبک یعنی انحراف از نُرم یا هنجار بیانی رایج، به این معنی که سبک در هر اثر و نوشتاری با سنجش آثار و نوشتار دیگران مشخّص و درک می‌شود. بنا‌بر‌این نظر، هیچ نوشته‌ای بدون سبک نیست و از طریق بررسی و مقایسة ویژگی‌های بیانی نویسنده با نوشته‌های دیگر تفاوت‌ها یا وجوه اشتراک مشخص می‌شود. در بررسی و تجزیه و تحلیل سبک هر نوشتاری از اشخاص، به خصوصیّات بیانی او مانند نوع واژگان، ساختار و نظام جمله‌ها، طریقة ارتباط مطالب و همچنین به آرایش‌های کلامی او توجّه می‌شود. در حقیقت همة این عناصر، در اثر هر فرد، منحصر به خود اوست.

    سبک نوشتار شخص، روشی است که برای بیان اندیشه خود برمی‌گزیند. پیشینة سبک‌شناسی را باید در یونان و روم جست‌وجو کرد. افلاطون سبک را کیفیت و امتیازی تعریف می‌کنند که گوینده‌ای به لحاظ برخورداری از الگوی مناسب و شایسته کلام از آن بهره‌مند است و گوینده‌ای دیگر به دلیل فقدان این الگوی مناسب، از آن بی‌بهره است؛ اما ارسطو سبک را خاصیت ذاتی کلام می‌داند و معتقد است هر اثری دارای سبک است. حال این سبک ممکن است پست، متوسط یا عالی باشد. سبک خصوصیتی اکتسابی است اما به درجات مختلف تقسیم بندی می‌شود (امین‌پور، 1384: 179).

    شیوة استفاده از زبان ـ چه به شکل گفتار چه نوشتار ـ یکی از راه‌های موجود برای شناسایی افراد است. دایرة لغات و گنجینة واژگان هر فرد از اوان کودکی با وی رشد می‌کند و منحصر به خود اوست. چگونگی انتخاب واژه‌ها، شیوة جمله‌بندی و استفاده از ساختاری‌های دستوری که از آن به‌عنوان اثر انگشت زبانی یاد می‌شود، رابطة مستقیمی با شخصیت و هویت اجتماعی افراد دارد.

    مطالعه و بررسی سبک‌شناسی یکی از روش‌هایی است که سهم مؤثری در شناسایی نویسندة متن و یا تعیین تعداد نویسندگان متن دارد. شگردهای سبک‌شناسی می‌تواند میزان اختیار و ارادة فرد نویسنده را در نوشتن و تدوین متن آشکار سازد و بیان می کند که متن موجود تا چه اندازه از القائات فرد یا افراد دیگری غیر از نویسنده متن تأثیر گرفته است.

    در سبک‌شناسی جنایی با مطالعه و بررسی دست‌خط نویسنده، مأموران تحقیق، اطلاعات ارزشمندی در تشخیص هویت نویسنده متن به‌دست می‌آورند. معمولاً میان دست‌خط نویسنده و میزان سواد و طبقة اجتماعی فرد رابطه مستقیمی وجود دارد. (دیویس، 1986). با بررسی غلط‌های املایی و نوع واژهای مورد استفاده در یک متن، می‌توان میزان تحصیلات را حدس زد. در سبک‌شناسی جنایی شاخص‌های گوناگونی برای بررسی و اثبات تعلق متن به نویسنده وجود دارد مانند غنای لغوی متن، نحوة انتخاب واژه‌ها و چگونگی انتخاب ساختار نحوی جملات و میانگین تعداد حروف موجود در جملات یک متن می‌تواند به‌عنوان شاخصی برای تشخیص تعلق متن به نویسنده در تحقیقات جنایی در نظر گرفته شود (افشار، 1387 :‌11).

    سبک‌شناسی جنایی دانشی است که به کارآگاهان در فرایند تحقیقات جنایی و همچنین در بررسی نوشتار به‌دست‌آمده از صحنة جرم کمک می‌کند. این دانش در مراحل بازجویی و در شناختن سبک نگارش مظنون و مجرم یاری می‌رساند و باالتبع موجب درک بهتر و عمیق‌تری نسبت به شخصیت و حالات درونی مظنون و مجرم می‌شود.

     

    کلیدواژه‌ها

    سبک‌شناسی، تحقیقات جنایی، بازجویی، صحنة جرم، شخصیت، کارآگاه

    ارجاعات

    1. افشار، ترنم (1387)، کاربرد زبان شناسی قانونی در تحقیقات جنایی، نشریه کارآگاه، دوره دوم، شماره 3، ص 11.

    2. امین‌پور، قیصر (1384) سنت و نوآوری در شعر معاصر، تهران، علمی و فرهنگی، چاپ دوم.

    3. بل، سوزان (1389) دانشنامة پلیس علمی، ترجمه، مهدی، نجابتی و علی شایان، نشر سمت، چاپ اول.

    ارجاعات انگلیسی

    1.Davis, T. (1986) “Forensic handwriting analysis”. In K.M. Coulthard (ed.) Talking about Text. Birmingham: ELR.

    2. Winter, E. O. and D. Woolls (1996) “Identifying authorship in a co-written novel”. Internal report for university of Birmingham.

    3. Honore, A. (1979) “Some simple measures of richness of vocabulary”. Asssociation for Literary and Linguistic Computing Bulletin. 7,2: 172-7.

    4. de Morgan, S. E. (1982) (ed.) Memoir of Augustus de Morgan by his wife Sophia Elizabeth de Morgan with selections from his letters. London: Longmman’s Green.9- Yule, G. U.

نظر شما