You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • آزمایشگاه شیمی و سم‌شناسی Forensic Chemistry laboratory

    آزمایشگاه شیمی جنایی، یکی از بخش‌های آزمایشگاه تحقیقات جنایی است که به شناسایی مواد موجود در خون، مو، مایعات بیولوژیکی، شناسایی مواد غیرمجاز و تحت کنترل، داروها و سموم مختلف شیمیایی، مواد منفجره و مواد سوختی، ظهور آثار انگشتان و غیره می پردازد که نقش تعیین‌کننده‌ای در شناسایی جرم، مکان جرم و مجرم دارند (شیرزاد و زارع‌پور، 1391: 54).

    متن

    شیمی جنایی، علم شناسایی مدارک جمع‌آوری‌شده در صحنه ی جرم به روش‌های شیمیایی است که شامل استخراج و خالص‌سازی نمونه و سپس تجزیه و تحلیل دستگاهی و شناسایی مدارک می شود. با توجه به گستردگی مواد شیمیایی، این مدارک از تنوع بسیار زیادی برخوردار است. شناسایی مواد موجود در خون، مو، مایعات بیولوژیکی، شناسایی مواد غیرمجاز و تحت کنترل، شناسایی داروها و سموم مختلف شیمیایی، شناسایی مواد منفجره و سوختی، ظهور آثار انگشتان، اسلحه‌شناسی( برای تجزیه و تحلیل آثار باقی‌مانده از شلیک گلوله)، مقایسه ی باروت گلوله‌های مختلف از نظر محتوای ترکیبات، بررسی اسناد مجعول (از لحاظ پاک‌شدگی و اضافه شدن خطوط)، ظهور آثار انگشت پنهانی، بازسازی اجساد مجهول‌الهویه، تعیین هویت از طریق مقایسه ی دی ‌ان‌ ای افراد و فراهم سازی زمینه ی شناسایی عناصر سنگ و خاک (که همگی نقش تعیین کننده‌ای در شناسایی جرم، مکان جرم، مجرم  یا مجنی الیه دارند) ، در حیطه ی علم شیمی جنایی هستند.

    مهم‌ترین فعالیت‌های آزمایشگاه شیمی و سم‌شناسی

    1-     جداسازی و شناسایی سموم مختلف شیمیایی؛

    2-  شناسایی داروهای مختلف شیمیایی و تعیین کاربرد آنها؛

    3- بررسی صحنه‌های انفجار و آزمایش مواد مرتبط و همچنین تعیین عمدی و غیرعمدی بودن آنها؛

    4- بررسی صحنه‌های آتش‌سوزی و تعیین عمدی و غیرعمدی بودن آنها؛

    5- تحلیل و شناسایی آثار ناشی از شلیک گلوله بر روی دست و لباس شلیک‌کننده؛

    6- شناسایی مواد بیهوش‌کننده؛

    7- شناسایی اسیدها، بازها و حلال‌های مختلف شیمیایی؛

    8- شناسایی کیفی مواد مخدر، محرک، روانگردان و توهم‌زا؛

    9- مقایسه و تطبیق نمونه‌های رنگ، شیشه، خاک، مو، الیاف و آلیاژهای فلزی؛

    10- بازسازی انگشتان اجساد مجهول‌الهویه غیرقابل انگشت‌نگاری؛

    11- ظهور آثار انگشتان نامریی بر روی اجسامی که رطوبت را جذب می‌کنند؛

    12- شناسایی مشروبات الکلی و تعیین درجه ی خلوص آنها (بیابانی و هادیانفر،1384: 36).

    علاوه بر موارد یاد شده، تجزیه و تحلیل الیاف، بررسی رنگ‌ها، بررسی شیشه، خاک، باقی‌مانده ی آثار گلوله، تعیین تقدم و تأخر خطوط و نوشته‌ها، ریزبین الکترونی در تجزیه و تحلیل عنصری مواد ناشناخته، تشخیص سموم معدنی (مانند آرسنیک، فسفید روی و ...)، تشخیص آثار فلزی انتقال یافته در صحنه‌های سرقت (آثار قفل شکسته‌شده بر روی انبردستی و ...) و موارد مشابه در آزمایشگاه‌های شیمی جنایی انجام می‌گیرد (باهری، 1382 :36).

    آزمایشگاه بیولوژی جنایی

     الف) دایره ی شیمی جنایی

    وظیفه ی این بخش استخراج و خالص‌سازی نمونه‌ها، تجزیه و تحلیل دستگاهی و شناسایی و تشخیص مواد مخدر و روانگردان‌ها و نیز سموم و داروهایی است که در کنار اجساد مشکوک به قتل یا خودکشی یافت می‌شود. شناسایی مواد موجود در خون، مو، مایعات بیولوژیکی بدن، شناسایی مواد غیر‌مجاز و تحت کنترل، شناسایی داروها و سموم مختلف شیمیایی، شناسایی مواد منفجره و مواد سوختی، ظهور آثار انگشتان و غیره که همگی نقش تعیین‌کننده‌ای در شناسایی جرم، مکان جرم و یا مجنی‌علیه دارد در این آزمایشگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

    ب) دایره ی سموم و مواد شیمیایی

     مهم‌ترین وظیفه ی سم‌شناسان جنایی در این بخش، شناسایی و تعیین مقدار سموم در مایعات بیولوژیک بدن مانند خون، ادرار و اندام‌هایی نظیر کبد است. متخصص سم‌شناسی کسی است که مقدار سم یا دارو را در خون اندازه‌گیری  و چنانچه این مقدار برای مرگ یا ناتوان کردن شخص کافی باشد آن را مشخص می‌کند (شیرزاد و زارع پور،1391: 44).

    بررسی الیاف به‌دست‌آمده از صحنه ی جرم (الیاف باقی‌مانده در شیار تایر وسایل نقلیه، نمونه‌های پارچه، زیر ناخن مقتول، روی ابزار قتل ) و مقایسه با نمونه ی مظنون، بررسی و مقایسه ی رنگ‌ها، بررسی شیشه، بررسی بافت خاک و همچنین تجزیه و تحلیل مواد معدنی موجود در آن و بررسی آثار باقیمانده ناشی از شلیک گلوله بر روی دست و لباس شلیک‌کننده، تشخیص آثار فلزی انتقال یافته در صحنه‌های سرقت (آثار قفل شکسته شده روی انبر دستی) و غیره، از فعالیت‌هایی است که در بخش مواد شیمایی انجام می‌شود (باهری، 1382: 36).

     شیمیدانان جنایی، نمونه‌های غیربیولوژیک پیدا شده در صحنه‌های جرم را تجزیه و تحلیل می‌کنند؛ در‌واقع، آنان مواد ناشناخته را با استفاده از فناوری‌های کروماتوگرافی بررسی می کنند (کروماتوگرافی پُرکاربردترین شیوه ی جداسازی است که انواع آن در آزمایشگاه شیمی جنایی به کار می‌رود. این روش امکان می‌دهد تا اجزای سازنده ی نزدیک به همِ مخلوط‌های کمپلکس را جدا، منزوی و شناسایی کند. بسیاری از این جداسازی‌ها به روش‌های دیگر ناممکن است و اسپکتروفوتومتری و الکتروفورز و پراش اشعه  ایکس از طریق مقایسه آنها با نمونه‌های معلوم و استاندارد انجام می‌شود) (شیرزاد و زارع‌پور،1391 :129).

     امروزه آزمایشگاه شیمی جنایی و سم‌شناسی، درزمینه ی کشف علمی جرایم، نقش مهمی دارد. یافته‌های کارشناس آزمایشگاه شیمی جنایی و سم‌شناسی به‌صورت یک گزارش کارشناسی تهیه و حفظ می‌شود و در بسیاری از موارد کارشناس آزمایشگاه شیمی جنایی و سم‌شناسی از یافته‌های خود در دادگاه استفاده می‌کند.

    واژه‌های کلیدی:

    شیمی جنایی، سم‌شناسی، بررسی آزمایشگاهی، مایعات بیو لوژیک ، صحنه جرم، سموم شیمیایی.

    ارجاعات:

    -  باهری، تهمینه (1382). بررسی رنگ. دو‌ماهنامة کارآگاه (پلیس علمی). شمارة 3.

    -  بیابانی، غلامحسن، هادیانفر، سیّد‌کمال (1384). فرهنگ توصیفی علوم جنایی، نشر تأویل.

    -  شیرزاد، جلال و حسن زارع‌پور (1391). بررسی نقش آزمایشگاه‌های تحقیقات جنایی در کشف علمی جرایم جنایی.  فصلنامة علمی پژوهشی پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی.

     

نظر شما