You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • عنوان: استرداد مجرمان

    معادل انگلیسی:  extradition Offenders

    تعریف: استرداد، تحویل متهم یا فرد مجرم به کشوری است که وی در قلمرو آن مرتکب جرم یا به آن متهم شده است؛ به عبارت دیگر، استرداد مجرمان اقداماتی است که بر اثر آن، دولت‌ها به طور متقابل افرادی را که به علت ارتکاب جرم تحت تعقیب مقامات فضایی دولتی قرار گرفته و به قلمرو دولت دیگر فرار کرده‌اند، طبق شرایط خاصی به یکدیگر مسترد می‌کنند (پناهی، 1350: 10).

        واژه استرداد که درلغت به معنای واخواستن، بازستاندن، پس گرفتن درخواست اعاده مجرم یا متهم از کشوری است که مجرم یا متهم پس از ارتکاب جرم به آن پناهنده شده است (معین، 1377: 2352). استرداد معادل کلمه اکستردیشن[1] در انگلیسی و فرانسه است (قربان پورنجف آبادی، 1384: 83).

    استرداد مجرمان از دیدگاه علم حقوق

    در اصطلاح حقوقی، استرداد مجرمان عبارت است از بازپس گرفتن مجرمی که از کشوری به کشور دیگر گریخته، به وسیله دولت تقاضاکننده از دولتی که مجرم به آن جا گریخته است. این عمل مسبوق به توافق و قرارداد دو دولت است (جعفری لنگرودی، 1377: 18). دولتی که استرداد را تقاضا می‌کند، دولت متقاضی و دولتی که از او تقاضای استرداد می‌شود، دولت متقاضی‌عنه نامیده می‌شود (پناهی، 1350: 10). استرداد به مفهوم تسلیم یک متهم با مجرم پس از ارتکاب جرم در آن کشور سکونت کرده یا پناه برده است (محسنی، 1382: 406). در تعریف دیگر، استرداد مجرمان عبارت است از تسلیم مجرم از کشوری به کشور دیگری که از او درخواست شده تا محاکم آن کشور به اتهام وی رسیدگی کنند یا چنانچه شخص محکوم شده باشد، از آن کشور تقاضا می‌کند تا حکم محکومیت او را به موقع اجرا کند (غنجی، 1387: 6).

    چگونگی استرداد مجرمان در ایران

    در کشور ایران استرداد به چند طریق صورت می‌گیرد. قرارداد استرداد مجرمان یا انعقاد عهدنامه‌های دوجانبه که از آن با نام معاهدات استرداد یاد می‌شود، نخستین مرحله استرداد است. معاهدات استرداد به قراردادهایی اطلاق می‌شود که بین دو یا چند دولت منعقد شده و در آن، شرایط استرداد، تسلیم مجرمان و انواع جرایمی که مجرمانش قابل استرداد هستند و نیز جزییات و نکات مربوط به آن ذکر شده است (عباسی، 1373: 93).

    معاهدات مرزی: در مواردی که جرم در نواحی سرحدی به وقوع می‌پیوندد و مرتکب یا مرتکبان آن به کشورهای همسایه پناهنده می‌شوند، به استناد موافقت‌نامه‌های مرزی می‌توان مبادرت به تقاضای استرداد مجرمان کرد.

    اصول حاکم بر استرداد مجرمان

    اصل بر قابل استرداد بودن همه جرایم است؛ اما مواردی را می‌توان نام برد که در آن مجرمان به دولت متقاضی مسترد نمی‌شود. از جمله این موارد عبارت اند از: عدم استرداد اتباع، عدم استرداد در جرایم سیاسی، عدم استرداد در جرایم نظامی «قصور نظامیان در حفظ انضباط و تخلف از وظایف ارتش به مناسبت شغلی که به آن‌ها محول شده است» (اردبیلی، 1383: 1271) و عدم استرداد در جرایم مشمول عفو و مرور زمان، اصل مجرمان مضاعف یا اتهام متقابل.

        روش‌های شکلی استرداد مجرمان با توجه به نظام‌های حقوقی به دستگاه‌های اداری ـ سیاسی، دستگاه قضایی، دستگاه نیمه قضایی و نیمه اداری تقسیم می‌شود. در مواردی که افراد مرتکب جرم می‌شوند و برای فرار از اجرای عدالت به کشور یا کشورهای دیگر متواری می‌شوند، اعلان قرمز ـ پیگرد بین‌المللی و مشخصات هویتی فرد تحت تعقیب و همچنین اطلاعات قضایی جرم ارتکابی، اعلام شده و از کشورها دستگیری و استرداد متهم یا مجرم درخواست می‌شود (مخدوم، 1387: 87).

        یکی از مهم‌ترین وظایف اداره کل پلیس بین‌الملل، انجام اقدامات لازم در زمینه شناسایی، دستگیری و استرداد مجرمان متواری و انجام اقدامات لازم مشابه در زمینه درخواست‌های واصله از اینترپل است؛ بر این اساس در موارد ارتکاب جرایم مهمی مانند قتل، کلاهبرداری کلان، اختلاس، جعل اسناد دولتی و .... به منظور استراد مجرمان، این وظیفه بر عهده اداره کل پلیس بین‌الملل است که در راستای وظایف محول شده، اقدامات لازم را در خصوص احکام صادر از سوی مراجع قضایی در زمینه دستگیری و استرداد مجرمانی که پس از ارتکاب جرم به خارج از کشور گریخته‌اند  یا بالعکس به عمل آورد.

    کلیدواژه‌ها: استرداد، مجرمان، اعلان قرمز، تحت تعقیب، دستگیری، متواری.

    منابع

    اردبیلی، محمدعلی (1383) ،حقوق جزای عمومی، جلد اول، تهران: نشر میزان.

    جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1377)، ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش.

    حسینی‌نژاد، حسینقلی (1373)، حقوق کیفری بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر میزان.

    شریعت‌پناهی، سیدکاظم (1350)، استرداد مجرمین، قم: حکمت.

    عباسی، محمد (1373)، استرداد مجرمین، تهران: انتشارات گنج دانش.

    عمید، حسن (1382)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر.

    غنجی، علی (1387)، فرهنگ آموزشی مبارزه با موادمخدر، تهران: انتشارات معاونت آموزش ناجا.

    قربان پور نجف آبادی، محمد (1384)، بررسی موافقت‌نامه‌های معاضدت قضایی میان ایران و سایر کشورها از منظر حقوق بین‌المللی، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق بین‌المللی تهران: دانشگاه تهران.

    محسنی، مرتضی (1382)، دوره حقوق جزای عمومی (کلیات حقوق جزا)، تهران: گنج دانش.

    مخددوم، حمیدرضا (1387)، نقش اینترپل در زمینه استرداد مجرمین و راه‌های بهینه کردن آن، نشریه کارآگاه، شماره 4، دوره دوم.

    معین، محمد (1377)، فرهنگ فارسی، تهران: انتشارات امیرکبیر.



    [1] Extradition

نظر شما