You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • مدیریت صحنه جرم       Crime Scene Management

    صحنۀ جرم، مکانی است که جرم در آن اتفاق افتاده است و در بردارندۀ مدارک و شواهد فیزیکی برای پی­جویی جرم است. برای اثر بخشی فرایند بررسی صحنۀ جرم یعنی حفظ، اثر برداری، نمونه برداری، مستندسازی مدارک و شواهد، لازم است گروه­های بررسی صحنۀ جرم از لحاظ نیروی انسانی، لجستیک، دانش و اطلاعات مدیریت شوند. به عبارت دیگر مدیریت گروه های بررسی صحنۀ جرم را از لحاظ نیروی انسانی، لجستیک، دانش و اطلاعات، مدیریت صحنۀ جرم می­گویند (1).

    متن

    آموزش، آماده سازی، تجهیز و فراهم کردن اطلاعات لازم گروه­های بررسی صحنۀ جرم برای انجام مأموریت با کیفیت در زمان وقوع جرم، مدیریت صحنۀ جرم نامیده می­شود. انواع مدیریت صحنۀ جرم عبارت اند از: مدیریت نیروی انسانی، مدیریت فناوری، مدیریت لجستیکی و مدیریت اطلاعات. مدیریت چهارگانۀ یاد شده موجب می­شود فرایند بررسی صحنۀ جرم با سرعت، دقت، صحت و رعایت اصل امانت داری و عدالت انجام شود. انجام صحیح هریک از اجزای فرایند بررسی صحنۀ جرم، یعنی حفظ صحنۀ جرم، اثر برداری، نمونه برداری، مستندسازی مدارک و شواهد نیازمند و وابسته به یکی از مدیریت های یاد شده است که مستقل از همدیگر نبوده و مکمل همدیگر هستند.

    مدیریت نیروی انسانی موظف است در جذب و آموزش تخصصی گروه ­های بررسی صحنۀ جرم مناسب و کارآمد، تدوین منشور اخلاقی، ارتقای روحیه و رفاه تیم­های بررسی صحنه جرم اقدام کند. مدیریت لجستیک لازم است، خودروهای مطلوب براساس جغرافیای منطقۀ وقوع جرم به ویژه در مناطق صعب العبور، وسایط نقلیه مناسب برای حضور سریع تیم های بررسی صحنۀ جرم در محل وقوع جرم، وسایل و تجهیزات همراه اکیپ بررسی صحنۀ جرم مبتنی بر انواع جرائم، مثل موتور برق سیار برای بررسی جرایم اتفاق افتاده در مناطق برون شهری و کوهستانی و حتی آزمایشگاه سیار یعنی آزمایشگاه کوچک و تعبیه شده در داخل خودرو را تأمین نماید. مدیریت، دانش و فناوری روز آمد و مورد نیاز گروه ­های بررسی صحنۀ جرم را براساس نوع جرم و نوع نمونه ها و مدارک و شواهد تهیه و تأمین می­ کند.

    مدیریت فناوری اطلاعات، باید اطلاعات لازم از قبیل سوابق مجرمان و جمعیت و اطلاعات شهری (GIS) را توسط سامانه های بدون سیم  در اختیار گروه­های بررسی صحنۀ جرم قرار دهد. گروه­ های صحنۀ جرم  بر اساس سوابق جرم و شیوه و شگرد مجرمان و بانك­هاي اطّلاعاتی جرائم مشابه، مي­ توانند به كشف جرم كمك كنند ؛ همچنین اطّلاعات قربانيان و شهود مي‌تواند پلیس را به مجرم نزديك كند. در صورتی­که صحنۀ جرم به درستی مدیریت نشود، فرایند بررسی صحنۀ جرم اثر بخشی لازم را نخواهد داشت.

    مسئولیت مدیریت صحنۀ جرم درکشورهای مختلف کمی متفاوت است، لیکن در بسیاری از کشورها این مسئولیت، به عهدۀ مراجع قضایی است که اختیار خود را به ضابط قضایی(پلیس) تفویض می­ کنند. بنابراین افسر ضابط قضایی است  که صحنۀ جرم را مدیریت می ­کند. مدیر صحنۀجرم، لازم است فرایند بررسی صحنۀ جرم را مدیریت کند. صحنۀ­های جرم اغلب مردم را به خود جلب و جمع می­کند و تماشاگرها، دوستان، خانواده و اطرافیان قربانی صحنۀ جرم را شلوغ می­کنند و این جمعیت ممکن است از روی عمد یا به ­طور سهوی مدارک ارزشمند جنایی را از بین ببرند. بعضی از این اشخاص ممکن است ابزار و اشیای جرم مثل تفنگ­ها یا چاقوها را سرقت کنند یا حتی اعضایی از خود پلیس، صحنۀ جرم را در اثر تردد و لمس آلوده کنند و آثاری مثل لکه های خون و آثار کفش مجرم را در اثر قدم زدن روی آنها مخدوش کنند. هر چه تعداد افرادي که از صحنه بازديد مي‌کنند بيشتر باشد، بازسازي آنچه که اتفاق افتاده و کشف هويت مجرمان براي مأموران تحقيق مشکل‌تر مي‌شود. افسر ضابط قضایی، ضمن محصور کردن محدودۀ صحنۀ جرم، باید ترتیبی اتخاذ نماید که ورود وخروج افراد مجاز به صحنۀ جرم کنترل و ثبت شود (شکل1). معمولاً در ابتدا و انتهاي اين مسير، منطقة جداگانه‌اي براي ورود و خروج مأموران تحقيق جنايي تعيين مي‌شود. تعداد ماموران بايستي در حداقل ممکن نگه داشته شود و به منظور جلوگيري از انتقال آلودگي، کلية افرادي که از صحنه بازديد مي‌کنند، بايستي از لباس هاي محافظ استفاده کنند. همچنين يادداشت برداري از تک تک کساني که از صحنۀ بازديد مي‌کنند، ضروري است. تهية گزارش دقيقي از زمان ورود هر يک از بازديد کنندگان و چيزهايي را که از صحنه برمي‌دارند، مي‌تواند در جريان دادرسي براي مقابله با اتهامات وکلا نسبت به دستکاري مدارک جرم مورد استفاده قرار گيرد. افراد مجاز عبارت خواهند بود: فرمانده مرکز، افسر تحقیق، گروه بررسی صحنۀ جرم (2).

    درکشور ما همانند بسیاری از کشورها پلیس پیشگیری قبل از  اکیپ بررسی صحنۀ جرم در صحنه حاضر می­شود ، بنابراین او باید موارد زیر راثبت و به مرجع قضایی یا افسر تحقیق و گروه بررسی صحنۀ جرم تحویل دهد:

    - مشاهدات اولیه؛

    - فهرست شهود؛

    - جزییات قربانی؛

    - جزییات مظنون؛   

                 - سایر اطلاعات از جمله اینکه از زمان حضور ایشان برخورد مظنون با صحنه چگونه بوده است.




    شکل 1. محصور کردن صحنۀ جرم و محافظت از کلیه مدارک و شواهد داخل آن، محوطه ای که لازم است محصور شود به شرایط موجود بستگی دارد، لازم است وسعت آن کافی  بوده و کلیه ورودی ها و خروجی ها مسدود شود.

    مدیر و افسر مسئول بررسی صحنۀ جرم باید اطمینان حاصل کند که صحنۀ جرم با ترسیم کروکی و عکس ­برداری از هم مدارک قبل از هرگونه جابه­جایی آنها، مستند سازی شده است. مدیر صحنۀ جرم، اکیپ حاضر در صحنه را کنترل می کند تا با استفاده از مدیریت دانش و فناوری، نمونه ­های بسیار جزیی و پنهان مثل آثار انگشتان، اثر کفش، پا ، لاستیک، بزاق  و منی توسط ابزارهایی مثل پولی لایت و مواد فلئورسانس یا لومینسانس را آشکار کرده و از آنها نمونه برداری کند ؛ و آثار سلاح وگلوله و پوکه با استفاده از فلز یاب و آزمایش­هایی مثلTMDT (Trace Metal Detective Test ) و GSR (  Gun Shot Residue) شناسایی و جمع آوری شوند.

    صحنه­های جرم ممکن است در فضای باز و یا فضای بسته باشد، بررسی هریک از آنها مدیریت خاص خود را دارد. اصولاً مدیریت صحنه ­های جرم باز به دلیل تجمع مردم و احتمال از بین رفتن نمونه ها در اثر تردد افراد و خودروها یا تابش نور خورشید یا برف و باران پیچیده تر است. علاوه بر این، اداره کردن و کنترل صحنه های جرم بر اساس نوع جرم مثل سرقت به عنف، قتل، تجاوز به عنف و سرقت مسلحانه، مدیریت خاص خود را می ­طلبد.  

     

    کلید واژه ها

    صحنه جرم، مدیریت نیروی انسانی،  مدیریت تکنولوژی،  مدیریت فناوری، مدیریت لجستیک.

    ارجاعات

    1-   Deborah Beafort ,Crime Scene Management and Evidence Recovery ,Black Stone Institute , 2012 , pp 35-80

    2- Richard Plate , Crime scene the ultimate guide to Forensic science, 2001, PP40-150



نظر شما