You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • زنجیره حفظ مدارک جرم      Chain of custody

    زنجیره حفظ و انتقال نمونه های جنایی، در برگیرنده ردیابی مدارک از زمان دعوی و جمع آوری و ارائه آنها به دادگاه است و هدف، نشان دادن صحت و سقم مهر و موم مدارک و شواهد است. زنجیرة حفظ مدارک در ادبیات قضایی، مستند سازی ترتیب زمانی وقوع جرم، توقیف، حفظ، کنترل، انتقال، تجزيه و تحليل، موقعیت و حالت مدارک فیزیکی و الکترونیکی را نشان می دهد (1).

    متن

    مدارک فیزیکی، توسط تعدادی از اشخاص شامل بازجوها، تکنسین­ها، متخصصان جنایی و کارمندان بایگانی، دست به دست می شود. نحوة نگهداری مدارک جنایی و ثبت و ضبط آنها در این زنجیره از اهمیت زیادی برخوردار است. هرچقدر این مراحل تمیز و سالم انجام شود، در آن صورت به عنوان مدرک حقیقی، مورد قبول دادگاه خواهد بود. زنجیرة حفظ مدارک، بیشتر در پرونده های کیفری و گاهی در دعاوی حقوقی، به کار برده می­شود. بعضی وقت­ها، با وسعت بیشتر در آزمايش دارو برای ورزشکاران (دوپینگ)، ردیابی محصولات غذایی و تهیه ضمانت نامة محصولات چوبی از جنگل های تحت مدیریت سازمان محیط زیست، استفاده می­شود. این لفظ، همچنین گاهی در تاریخ، هنر تاریخ و بایگانی، مترادف منشاء ( ترتیب زمانی مالکیت، حفاظت یا مکان تاریخی اشیاء، مدرک یا گروهی از مدارک) است، که ممکن است عامل مهم در تعیین صحت شواهد باشد.

    ·         پرونده های کیفری

    مدارک وقتی در دادگاه می تواند برای محکوم کردن متهمان استفاده شود که به شیوه ای موشکافانه و با دقت به کار گرفته شود. زیرا که هرگونه دستکاری و آلودگی مدارک، می­تواند پیگرد قانونی مجرم یا تبرئه متهم را در دادگاه تجدید نظر، به مخاطره بیندازد. هدف اصلی از ضبط زنجیره ای مدارک، ایجاد ارتباط بین مدارک ادعا شده به جرم ارتکابی است، به جای انتساب متقلبانه جرم به کسی که بی­گناه به نظر می­رسد. زنجیرة حفظ مدارک از هر دو روش زمانی و منطقی ساخته شده است، به خصوص زمانی مهم است که شواهد و مدارک شامل کالاهای قابل مبادله باشد.

    درعمل، این موضوع اغلب برای مواد مخدر غیر قانونی که توسط پلیس مبارزه با مواد مخدرکشف وضبط شده است، صدق می­کند. در چنین مواردی، متهم در زمان دستگیری، از در اختیار داشتن مواد تحت کنترل اظهار بی اطلاعی می­کند و این فرآیند، زنجیرة حفظ مدارک است که انتساب مواد غیرمجاز به متهم را برای دادستان، مستند سازی می­کند. گروه­های بررسی صحنة جرم و یک افسر پلیس یا کارآگاه، همیشه باید امکانات لازم برای اجرای زنجیره برداشت یعنی حفظ و انتقال و مستند سازی و ذخیره سازی مدارک جرم در ظروف امن را داشته باشد. به منظور رفع چالش های قانونی در تردید به صحت مدارک، این تعاملات و هر تعامل دیگر از زمان جمع آوری نمونه های جنایی تا ارائه آن در دادگاه، باید بطورکامل و با رعایت ترتیب زمانی، مستند سازی شود.

    مستند سازی مدارک، شرایطی که تحت آن شواهد جمع­آوری شده است، هویت کسانی که شواهد را دست به دست کرده اند، طول مدت فرآیند زنجیره حفظ و انتقال مدارک، شرایط امنیتی در زمان دست زدن یا ذخیره سازی شواهد، شیوه ای که شواهد هر بار به متولیان مربوطه انتقال داده شده است ( همراه با امضای هریک از افراد درگیر در هر مرحله) را در برمی­گیرد. در زنجیرة حفظ مدارک، از لحظه ای که شواهد جمع آوری شده است، لازم است انتقال مدارک از فردی به فرد دیگر مستند شود و قابل اثبات باشد که هیچ کس دیگری نمی توانست به مدارک، دسترسی داشته باشد. بهتر است از دفعات بیشتر، جابه جائی خودداری شود. در دادگاه، اگر متهم از فرآیند حفظ و انتقال مدارک سؤال کند، باید بتوان ثابت کرد که چاقوی موجود در اطاق نگهداری اشیای جرم، همان چاقوی پیدا شده در صحنة جرم است. با این حال، اگر اختلاف وجود داشته باشد و نتوان اثبات کرد که چاقوی ارائه شده به دادگاه همان چاقوی به دست آمده از صحنة جرم است، در آن صورت زنجیرة حفظ و انتقال مدارک شکسته شده و نتیجه اعلام شده از این شواهد، می­تواند برای متهم قابل پذیرش نباشد. این فرآیند همچنین در بیشتر نمونه های شیمیایی برای حفظ یکپارچگی نمونه با ارائه اسناد و مدارک از جمله کنترل، انتقال و تجزیه و تحلیل نمونه ها نیز، استفاده می­شود (2). زنجیرة حفظ مدارک، در کارهای زیست محیطی که در آن نمونه گیری می­تواند وجود آلودگی را شناسایی کند، مهم است.

    مثال:

    نمونه­ای از فرآیند زنجیره حفظ مدارک، جمع­آوری چاقوی خون­آلود به دست آمده از صحنة قتل، به شرح زیر است:

    1.       افسر پلیس، چاقو را جمع آوری و آن را در یک ظرف قرار می­دهد، سپس آن را به تکنسین پزشکی قانونی می­دهد.

    2.       تکنسین پزشکی قانونی، چاقو را به آزمایشگاه منتقل می­کند و اثر انگشت و شواهد دیگر را از چاقو اثر برداری می­کند. تکنسین، پس از آن چاقو و تمام مدارك جمع آوري شده از چاقو را ، به كارمند بايگاني شواهد تحويل مي­دهد.

    3.       کارمند بایگانی، پس از آن شواهد را تا زمانی که مورد نیاز باشد ذخیره می­کند و هر کسی را که به مدارک اصلی ( چاقو و نسخة اصلي اثر انگشت برداشته شده ) دسترسی دارد، مستند می­کند.

    به طورکلی، زنجیرة حفظ و انتقال مدارک، فرآیندی است که به صورت یک اصل و قاعده در علوم جنایی پذیرفته شده است ؛ سامانه­اي که صحت و دقت نتایج را، نشان می­دهد. با توسعة علوم جنایی، ابزارهای پیشرفته، مدیریت صحنه های جرم، اصول نگهداری مدارک، این امکان را به کارآگاه داد که نمونه را به تکنسین جنایی و مسئول نگهداری مدارک تحویل دهد ؛ کسی که مسئول حراست از مدارک تا ارائه آن به دادگاه است. کارآگاهان، تکنسین ها و مسئول نگهداری مدارک، باید محل و شرایط نگهداری و آزمایش ها و روش های انجام شده را، به طور صحیح ثبت کنند(شکل1). مسئولیت جابه جایی و تحویل آن به افراد دست اندرکار، از تاریخ کشف مدارک تا ارائه آن به دادگاه، با کارمند نگهداری مدارک (کارمند اتاق نگهداری اشیای جرم ) است.

     شکل1. ثبت دقیق روش جمع آوری مدارک، محل جمع آوری، شخص جمع آوری کننده، آزمایش کننده، نوع آزمایش انجام شده

                 کلید واژه ها

     زنجیرة حفظ مدارک، پرونده های کیفری، تکنسین جنایی.

      ارجاعات

    1-     Randall L. Wampler, Director Oregon State Police Adopted: May 2002 Revisions: 7 Last revision: December 13, 2011 Forensic Services Division, P4-20

    2-     Eric Wenger , Australian CBRN Data Centre, Chemical biological radiological And nuclear 2010 , p526-538

     

نظر شما