You are using an outdated browser. For a faster, safer browsing experience, upgrade for free today.



  • گیاه شناسی جنایی    Forensic botany

     

    گیاه شناسی جنایی، دانشی است که در رسیدگی به پرونده های جنایی و کمک به مراجع قضایی به کار می آید. در این دانش از طریق جمع آوری نمونه های گیاهی، مستند سازی و نگهداری به آنالیزعلمی آنها پرداخته و با استفاده از مورفولوژی و مارکرهای مولکولی گیاهان، علت مرگ را در پرونده های قتل یا خودکشی و یا تصادف تعیین می کند و اینکه چه زمانی از سال جسد دفن شده است(1).

    متن:

    گیاه شناسی جنایی، برعکس مردم شناسی جنایی، به طور طبیعی با بقایای انسانی برخورد نمی کند. نقش اولیه آن در یک پرونده جنایی،  مرتبط ساختن مدارک و شواهد به جرم می باشد. به طور مثال گرده ها می تواند یک متهم و یا یک قربانی را به صحنه جرم ارتباط دهد. گرده ها، ماده ای پودر مانند هستند که گیاهان آنها را در چرخه تولید مثل خود آزاد می کنند. به همین جهت، گرده ها در حجم بالایی تولید و به آسانی توسط باد منتقل می شود. دانه گرده ها اغلب روی لباس ها، موها یا پوست یافت می شوند. اگر تیم بررسی صحنه جرم، قسمت بسیار کوچکی از یک گیاه خاص را نزدیک یک قربانی قتل پیدا کند، وجود گرده های آن گیاه در روی لباس و بدن مظنون می تواند حضور اورا به محل جرم ارتباط دهد (2). حتی برای گیاهان عام نیز هر محیط زیستی ترکیب واحدی از گرده های گیاهان را دارد و این امضا می تواند شیئی و یا شخصی را به محلی متصل نماید. ویژگی گرده ها، ممکن است همچنین نشان دهد که یک پیکر جابه جا شده است و یا مکانی را به عنوان محل اولیه وقوع جرم پیشنهاد نماید(شکل1).

    (شکل1. خزه پیدا شده در مچ قربانی با قسمتی از درخت که طناب برای حلق آویزی به ان بسته شده است مطابقت دارد و نشان دهنده آن است که او قبل از مرگ طناب را به درخت بسته است.)    

    نمونه های گیاهی و گورهای مخفی

    نمونه های گیاهی همچنین می توانند برای شناسایی قبرهای مخفی استفاده شوند. وقتی خاک برهم زده می شود، گیاهان مشخصی به سطح جدید و تازه، حمله می کنند. دیگر گونه های گیاهی برای روییدن در آنجا، باز پوششی آن مکان را تعقیب می کنند. به هرحال، پوشش گیاهی آن مکان هرگز همانند منشأ اولیه آن مکان نخواهد بود. علاوه براین، وجود جسد دفن شده احتمالا ترکیب شیمیایی خاک را تغییر داده و موجب رشد و یا ممانعت از رشد گیاهان خاصی می شود. به هر طریق مکان های درهم ریخته دارای تفاوت هایی نسبت به محیط اطراف خود هستند، که این تفاوت ها که ممکن است تا دهه ها قابل مشاهده باشد.

    نمونه های گیاهی و تخمین زمان سپری شده از مرگ

    گونه های آبزی، می توانند در این رابطه مفید باشند. به طور مثال جلبک ها و دیاتومه ها در تشخیص مرگ های ناشی از غرق شدگی در آب های شیرین می توانند به کارگیری شوند. در غرق شدگی ها گیاه شناسان تعداد و گونه های دیاتومه های موجود در ریه ها و سایر بافت های جسد را شناسایی می کنند و آنها را با فلور طبیعی محلی که جسد پیدا شده است مقایسه و مطابقت می دهند. زیرا جلبک ها و دیاتومه ها در فصول مختلف متفاوت هستند، فراوانی و تنوع آنها در یک مکان می تواند زمان مرگ را تخمین بزند و یا می تواند مشخصات یک گیاه آبزی را با جسد پیدا شده در یک مکان مطابقت دهد. درخت ها و ریشه ها برای تعیین زمان مرگ، زمان سپری شده از زمانی که بدن در یک محل گذاشته شده است و یا فصلی که مرگ اتفاق افتاده است، مفید هستند. گیاهان چوبی و درخت ها رشد دوره ای و سالانه دارند که از شرایط محیطی متأثر است. حلقه های رشد ناشی از رشد سالانه برای تعیین زمان وقوع یک اتفاق به کارگیری می شود، به گونه ای که این حلقه ها می تواند حتی برای قرن ها بعد شمارش شود. صحت این موضوع  بخصوص در زمانی که ریشه در میان لباس و یا استخوان رشد کند بیشتر خواهد شد. چونکه حتی آسیب جزئی، نشان دهنده زمان توقف مقطعی رشد ریشه است.

    الزامات و چالش های گیاه شناسی جنایی

    علی رغم مؤثر بودن و سودمند بودن گیاه شناسی جنایی در کشف جرم، این رشته محدودیت هایی را نیز دارد. زیراکه گرده ها به قدری عمویت دارند که انتساب آنها را به یک مکان خاص مشکل می سازد. علاوه براین تیم های بررسی صحنه جرم لازم است از آلوده نشدن جسد با گرده های جدید در صحنه جرم اطمینان پیدا کنند. اگر نمونه ها و مدارک به خوبی حفظ نشوند، در آن حالت  تعیین اینکه گرده ها در زمان مرگ در آن مکان بوده باشند ناممکن خواهد بود. ریشه درختان نیز باید با احتیاط به کارگیری شوند حلقه های کاذب و اضافی ناشی از درهم ریختگی، موجب اشتباه در تخمین مدت زمان بودن جسد در آن مکان خواهد شد. فرآیند تجزیه ممکن است رشد گیاه را به تأخیر اندازد و موجب شود که گیاه جوان تر از زمان وجود جسد در آن مکان به نظر برسد. همانند سایر پرونده های جنایی، گیاه شناسان باید نمونه های گیاهی را جمع آوری، مستند سازی و با دقت زیادی نگهداری کنند تا مطمئن شوند که گزارش های کارشناسی و تفاسیر آنها معتبر و مورد قبول دادگاهها هستند. 

     شناسایی و جمع آوری و نگهداری نمونه های جنایی در موفقیت تست های آزمایشگاهی نقش حیاتی دارند. بدون انجام مناسب فرایندهای مراحل اولیه پذیرش نمونه ها در دادگاهها زیر سؤال خواهد رفت. نمونه های گیاهی ممکن است با استفاده از مطالعه ساده میکروسکوپی یا با آزمایش DNA گیاهی بررسی شده و موجب افزایش اطلاعات پلیس و دادگاه شود. مشابه سایر آزمایش های مرسوم در آزمایشگاه، گیاه شناسی جنایی ابتدا به شناسایی گونه های گیاهی به وسیله مشخصات شکل ظاهری، میکروسکوپی یا مارکرهای زیستی نیاز دارد. بعد از تشخیص گونه، نسبت به تشخیص نام گیاه اقدام می شود. نسبت دادن یک گیاه به یک منطقه جغرافیائی به یونیک بودن گونه ها در آن منطقه و تاریخ ژنتیکی آنها دارد (3). اگر گیاه بسیار نادر باشد، تعیین منشأ آن مشکل نخواهد بود. اگرچه بررسی بسیاری ازگیاهان نیاز به آزمایش DNA دارند. در نهایت استفاده از بانک اطلاعاتDNA گیاهان قدرت  تشخیص واریته های مختلف گیاهی و ارتباط دادن آن به محل جنایت را افزایش می دهد.

    گیاه شناسی جنایی شاخه ای از علم گیاه شناسی است که در تحقیقات پلیسی و در بررسی صحنه جرم در مواردی خاص به کمک پلیس می آید. به عنوان مثال پلیس به محض ورود به صحنه جرم و در راستای تکمیل تحقیقات پلیسی خود به نمونه برداری از صحنه جرم اقدام می کند و سپس بعد از به دست اوردن نمونه های مختلف، به فراخور نوع نمونه، از دانش متناسب با آن موضوع به منظور بررسی نمونه موردنظر استفاده می کند که گیاه شناسی جنایی نیز یکی از این دانش ها می باشد. به عنوان مثال پی بردن به اینکه در تکه زمینی در وسط یک باغ جسدی دفن شده است یا خیر بر اساس شواهد موجود و همچنین تغییر و تحولات موجود در خاک می باشد که این اطلاعات را یک گیاه شناس میتواند در اختیار پلیس قرار دهد.

    کلیدواژه ها:

    گیاه شناسی جنایی،  مورفولوژی، گرده گیاهی، دیاتومه.

    منابع:

    1.       Bock JH, Norris DOES Forensic botany: an under-utilized resource. J Forensic Sic; 1997.pp.364-7.

    2.       Miller Coyle H, Ladd C, Palm Bach T, Lee HC. The Green Revolution: botanical contributions to forensics and drug enforcement. Croat Med J. 2001.pp.340-5.

    3.       Szibor R, Schubert C, Schooling R, Krause D, Wendt U.Pollen analysis reveals murder season. Nature. 1998.pp.449-50.


نظر شما